ତସ୍ଯ ହୈତସ୍ଯ ପୁରୁଷସ୍ଯ ରୂପଂ ଯଥା ମାହାରଜନଂ ଵାସୋ, ଯଥା ପାଣ୍ଡ୍ଵାଵିକଂ, ଯଥେନ୍ଦ୍ରଗୋପୋ, ଯଥାଗ୍ନ୍ଯର୍ଚିଃ ଯଥା ପୁଣ୍ଡରୀକଂ, ଯଥା ସକୃଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ତଁ॥ ସକୃଦ୍ଵିଦ୍ଯୁତ୍ତେଵ ହ ଵାଅସ୍ଯ ଶ୍ରୀର୍ଭଵତି, ଯଏଵଂ ଵେଦ
ସେ ପୁରୁଷର ଆକାର ରାଜା ଜାମା ପରି, ଧଳା ଉନ୍ନ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପରି, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି, ପଦ୍ମ ପରି, ଏକ ତିରିକି ହେଲେ ଯାହା ପରି; ଏକ ତିରିକି ପରି ତାଙ୍କର ଚମକ ହେଉଛି; ଯେଉଁଜଣ ଏହିପରି ଜାଣିଛି।
ଅଥାତ ଆଦେଶଃ ନେତି ନେତି, ନହ୍ଯ୍ ଏତସ୍ମାଦିତି ନେତ୍ଯନ୍ଯତ୍ପରମସ୍ତି॥ ଅଥ ନାମଧେଯଁ ସତ୍ଯସ୍ଯ ସତ୍ଯମିତିଃ ପ୍ରାଣାଵୈସତ୍ଯଂ, ତେଷାମେଷସତ୍ଯମ୍॥ 4
ଏବେ ନିର୍ଦେଶ — 'ନୁହେଁ, ନୁହେଁ'; ଏହି 'ନୁହେଁ' ଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ଏବେ ନାମ — 'ସତ୍ୟର ସତ୍ୟ'; ପ୍ରାଣ ସତ୍ୟ, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଅଟି ସତ୍ୟ।
ମୈତ୍ରେଯୀତି ହୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯ, ଉଦ୍ଯାସ୍ଯନ୍ଵାଅରେଽହମସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନାଦସ୍ମି॥ ହନ୍ତ ତେଽନଯା କାତ୍ଯାଯନ୍ଯାନ୍ତଂ କରଵାଣୀତି
ମୈତ୍ରେୟୀ, ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ — ମୁଁ ଏଠାରୁ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଯାଉଛି। ଆସ, ତୁମେ ଓ କାତ୍ୟାୟନୀ ପାଇଁ ଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଇବି।
ସାହୋଵାଚ ମୈତ୍ରେଯୀଃ ଯନ୍ମ ଇଯଂ, ଭଗୋଃ, ସର୍ଵା ପୃଥିଵୀଵିତ୍ତେନ ପୂର୍ଣାସ୍ଯାତ୍ କଥଂ ତେନାମୃତା ସ୍ଯାମିତି॥ ନେତି ହୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ; ଯଥୈଵୋପକରଣଵତାଂ ଜୀଵିତଂ, ତଥୈଵତେ ଜୀଵିତଁ ସ୍ଯାଦ୍; ଅମୃତତ୍ଵସ୍ଯ ତୁନାଶାସ୍ତି ଵିତ୍ତେନେତି
ମୈତ୍ରେୟୀ କହିଲେ — ଯଦି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯାଏ, ତେବେ ମୁଁ କିପରି ଅମୃତ ହେବି? ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ — ଯେପରି ଉପକରଣ ଥିବା ଲୋକର ଜୀବନ, ସେପରି ତୁମର ଜୀବନ ହେବ; ଧନରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଆଶା ନାହିଁ।
ସାହୋଵାଚ ମୈତ୍ରେଯୀଃ ଯେନାହଂ ନାମୃତା ସ୍ଯାଂ, କିମହଂ ତେନ କୁର୍ଯାଂ॥ ଯଦେଵଭଗଵାନ୍ଵେଦ, ତଦେଵମେ ବ୍ରୂହୀତି
ମୈତ୍ରେୟୀ କହିଲେ — ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅମୃତ ହେବିନାହିଁ, ତାହାରେ ମୁଁ କଣ କରିବି? ଯେଉଁ ଜଣେ ଭଗବାନ ଜାଣିଛନ୍ତି, ତାହା ମତେ କହନ୍ତୁ।
ସହୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯଃ ପ୍ରିଯାଵତାରେ ନଃ ସତୀପ୍ରିଯଂ ଭାଷସ॥ ଏହି ଆସ୍ଵ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯାମି ତେ॥ ଵ୍ଯାଚକ୍ଷାଣସ୍ଯ ତୁମେ ନିଦିଧ୍ଯାସସ୍ଵେତି॥ ବ୍ରଵିତୁ ଭଗଵାନିତି . ॥.
ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ — ତୁମେ ପ୍ରିୟ ଭାବରେ କଥା କହିଛ; ଆସ, ବସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଇବି। ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ସମୟରେ ଚିନ୍ତା କର। କହ, ଭଗବାନ।
ସହୋଵାଚ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ==ସଂବଂଧିତ କଡ଼ିଯାଁ== #[[ଉପନିଷଦ୍]] ##[[ବୃହଦାରଣ୍ଯକ ଉପନିଷଦ୍]] ###[[ବୃହଦାରଣ୍ଯକ ଉପନିଷଦ୍ 1]] ###[[ବୃହଦାରଣ୍ଯକ ଉପନିଷଦ୍ 2]] ###[[ବୃହଦାରଣ୍ଯକ ଉପନିଷଦ୍ 3]] ###[[ବୃହଦାରଣ୍ଯକ ଉପନିଷଦ୍ 4]] ###[[ବୃହଦାରଣ୍ଯକ ଉପନିଷଦ୍ 5]] ==ବାହରୀ କଡିଯାଁ== [[ଵର୍ଗଃ:]] [[ଵର୍ଗଃ:]]
ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ — ଏହି ହେଉଛି ସଂଯୋଗ — ଉପନିଷଦ — ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ — ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ ୧ — ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ ୨ — ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ ୩ — ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ ୪ — ବୃହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦ ୫ — ବାହାର ଅଂଶ — ଅଂଶ।