ଏହି ପବିତ୍ର ବ୍ରହଦାରଣ୍ୟକ ଉପନିଷଦର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଆମକୁ ନେଇଯାଏ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଗଭୀର ରହସ୍ୟ, ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଆଚରଣ ଓ ସଂସାର ଶିଳ୍ପର ଶିକ୍ଷା ଦେଇ। ଯଦି ଜନନୀ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କିଛି ଦିଅନ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀମାନ କହନ୍ତି, "ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ସହିତ ମୁଁ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି," ତେବେ ଉଭୟେ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ପତି ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେ କହିବେ "ମୁଁ ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛି।" ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଜ ଭାର୍ୟାରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ମୁଖ ମୁଖ ମିଶାଇ, ତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବେ: "ଅଙ୍ଗଅଙ୍ଗରୁ ତୁମେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବ; ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ସାର ତୁମେ, ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କର।" ଯଦି ସେ ଚାହାନ୍ତି, "ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ," ତେବେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭାର୍ୟାରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ମୁଖ ମୁଖ ମିଶାଇ, ଶ୍ୱାସ-ନିଶ୍ୱାସ କରି, ତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବୀର୍ୟ ପୁନର୍ବାପସାରଣ କରି, "ତୁମର ବୀର୍ୟ ସହିତ ମୁଁ ବୀର୍ୟ ନେଉଛି" ଏହା କହିବେ, ତେବେ ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଚାହାନ୍ତି, "ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଉନ୍ତୁ," ତେବେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ କରି, ମୁଖ ମୁଖ ମିଶାଇ, ନିଶ୍ୱାସ-ଶ୍ୱାସ କରି, ତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବୀର୍ୟ ଦେଇ, "ତୁମର ବୀର୍ୟ ସହିତ ବୀର୍ୟ ଦେଉଛି" କହିବେ, ଏହିପରି ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଉଛନ୍ତି। ଯଦି ଜଣେ ପତିଙ୍କର ଭାର୍ୟା ପୂର୍ବରୁ କାହାରୋ ଚେତନା ରେ ଥିଲେ ଓ ସେ ଏହା ପ୍ରତି ଦୁଃଖିତ, ତେବେ ଏକ କଚା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ବାମ୍ବୁ ଦର୍ବା ଚାଲିରେ ରଖି, ତାହାରେ ଘୃତ ଲିପ୍ତ ଶରା ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ, ପ୍ରତି ଦାଣ୍ଡ ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ: "ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର କରେଉ, ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ ଦୂର କରେଉ, ସନ୍ତାନହୀନତା ଦୂର କରେଉ, ଜୀବନଶକ୍ତି ହୀନତା ଦୂର କରେଉ।" ପ୍ରତିଥର "ଏହା ଦୂର କରେଉ" କହିବେ। ଏହିପରି ଅପମଙ୍ଗଳ, ସନ୍ତାନହୀନତା, ଶକ୍ତିହୀନତା ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ଇଂଜି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ଶକ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟ ହୀନ ହୋଇ ଲୋକ ଦୂର ହୁଏ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀଙ୍କର ଭାର୍ୟାକୁ କେବେ ଉପହାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଏମିତି ଜ୍ଞାନୀ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଧ୍ୟ, ଏକ କଚା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ଜାଗ୍ରତ କରି, ଦର୍ବା ଚାଲିରେ ଘୃତ ଲିପ୍ତ ଶରା ଦାଣ୍ଡ ଦେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବେ: "ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ଅପମଙ୍ଗଳ, ଜୀବନଶକ୍ତି ହୀନତା, ସନ୍ତାନହୀନତା, ବନ୍ଧ୍ୟାତ୍ୱ, ପୁଣ୍ୟହୀନତା ଦୂର କରେଉ।" ଏହି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟ ହୀନ ଲୋକ ଏ ଲୋକରୁ ବିଦାୟ ନିଏ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କେବେ ଉପହାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ଜଣେ ପୁରୁଷ ନିଜ ଭାର୍ୟାକୁ ତାଙ୍କ ମାସିକ ଧର୍ମ ସମୟରେ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ତେବେ ତିନି ଦିନ ଧରି କୁଶ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଘୃତ ପିଇବେ, ମେଳ ମାଲିନ୍ୟ ଉପରେ ପିନ୍ଧିବେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ଓ ଶୂଦ୍ରା ତାଙ୍କୁ ଛୁଁଇବେ ନାହିଁ। ତିନି ରାତି ପରେ ସ୍ନାନ କରି ଚାଉଳ ପିସିବେ। ଯଦି ସେ ଚାହାନ୍ତି, "ମୋତେ ଏକ ଧଳା ଚର୍ମର ପୁଅ ଦିଅ," ତେବେ ବେଦ ପଢ଼ି, "ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ" ବୋଲି, ଖୀର ଓ ଘୃତରେ ଚାଉଳ ରନ୍ଧି, ଉଭୟେ ଏହି ଭୋଜନ କରିବେ। ଏହିପରି ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସନ୍ତାନ ହୁଏ। ଯଦି ସେ ଚାହନ୍ତି, "ମୋତେ ଗୋଧୂଳି ରଙ୍ଗର ପୁଅ ଦିଅ," ଦୁଇ ବେଦ ପଢ଼ି, ଦହି ଓ ଘୃତରେ ଚାଉଳ ରନ୍ଧି, ଉଭୟେ ଭୋଜନ କରିବେ। ଯଦି ସେ ଚାହନ୍ତି, "କଳା କିମ୍ବା ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୁଅ ଦିଅ," ତିନି ବେଦ ପଢ଼ି, ପାଣି ଓ ଘୃତରେ ଚାଉଳ ରନ୍ଧି, ଦୁଇଜଣେ ଭୋଜନ କରିବେ। ଯଦି ସେ ଚାହନ୍ତି, "ଜ୍ଞାନବତୀ କନ୍ୟା ଦିଅ," "ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ" ବୋଲି, ତିଳ ଓ ଘୃତରେ ଚାଉଳ ରନ୍ଧି, ଉଭୟେ ଭୋଜନ କରିବେ। ଯଦି ସେ ଚାହନ୍ତି, "ସଭାରେ ବିଜୟୀ, ଚତୁର୍ବାକ୍, ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ଦିଅ," ସମସ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ି, ମାଂସ ଓ ଘୃତରେ ଚାଉଳ ରନ୍ଧି, ଗୋ ଅଥବା ବୃଷଭ ମାଂସ ବ୍ୟବହାର କରି, ଉଭୟେ ଭୋଜନ କରିବେ। ପ୍ରଭାତରେ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପାକ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ: "ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ୱାହା; ଅନୁମତିକୁ ସ୍ୱାହା; ସବିତା ଦେବଙ୍କୁ, ସତ୍ୟ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ସ୍ୱାହା।" ଏହା ଅର୍ପଣ କରି, ଏକ ଅଂଶ ନେଇ ଖାଇବେ, ଶେଷ ଭାଗ ଭାର୍ୟାକୁ ଦେଇବେ। ହାତ ଧୋଇ, ଜଳପାତ୍ର ଭରି, ତାଙ୍କୁ ତିନିଥର ଛିଟାଇ, "ଉଠ, ଶୁଭେ, ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଖୋଜ; ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାର୍ତ୍ତା ସହିତ ସନ୍ତାନ ପ୍ରଦାନ କର।" କହିବେ। ତାପରେ ସେ ଭାର୍ୟାଙ୍କୁ କହିବେ: "ମୁଁ ପ୍ରାଣ, ତୁମେ ଦେହ; ତୁମେ ପ୍ରାଣ, ମୁଁ ଦେହ; ମୁଁ ସାମନ୍, ତୁମେ ଋକ୍; ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ, ତୁମେ ପୃଥିବୀ।