भर्गो देवस्य धीमहि मधु नक्तमुतोषसो, मधुमत्पार्थिवँ रजो, मधु द्यौरस्तु नः पिता॥ भुवः स्वाहा
"आपण त्या दैवी तेजाचे ध्यान करू. रात्री आणि उषःकाल मधुर आहेत, पृथ्वीवरील धूळ मधुर आहे, आकाश, आपला पिता, मधुर आहे." भुवः स्वाहा.
धियोयोनः प्रचोदयाद्॥ मधुमान्नो वनस्पतिः मधुमाँ२ अस्तु सूर्यो, माध्वीर्गवो भवन्तु नः॥ स्वः स्वाहेति॥ सर्वां च सावित्रीमन्वाह, सर्वाश्च मधुमतीः सर्वाश्च व्याहृतीर् . ॥. अहमेवेदँ सर्वं भूयासं॥ भूर्भुवः स्वः स्वाहेति॥ अन्ततआचम्य, प्रक्षाल्य पाणी जघनेनाग्निं प्राक्षिराः संविशति
"बुद्धी आम्हाला प्रेरणा देवो. मधुर वनस्पती आमच्यासाठी असोत, सूर्य मधुर असो, गायी आमच्यासाठी मधुर होवोत." स्वः स्वाहा. तो संपूर्ण सावित्री, सर्व मधुर ऋचा, सर्व उच्चार म्हणतो. "मी हे सर्व होऊ दे." भूर्भुवः स्वः स्वाहा. पाणी पिऊन, हात धुऊन, तो पाठीमागून अग्नीसमोर बसतो.
प्रातरादित्यमुपतिष्ठतेः दिशामेकपुण्डरीकमसि अहं मनुष्याणामेकपुण्डरीकं भूयासमिति॥ यथेतमेत्य, जघनेनाग्निमासीनो वँशं जपतिः
सकाळी तो सूर्याला नमस्कार करतो आणि म्हणतो: "तू दिशांमध्ये एकमेव कमळ आहेस; मी माणसांमध्ये एकमेव कमळ होऊ." असे म्हणून, पाठीमागून अग्नीसमोर बसून तो मंत्र म्हणतो.
तँ हैतमूद्दालक आरुणिर्वाजसनेयाय याज्ञवल्क्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि यएनँ शुष्के स्थाणौनिषिङ्चेद् जायेरङ्छाखाः, प्ररोहेयुः पलाशानीति
उद्दालक आरुणी, वाजसनेय याज्ञवल्क्यांचे शिष्य, म्हणाले: "जर कोणी कोरड्या बुंध्यांवर पाणी शिंपडले, तर फांद्या फुटतील, पाने उगवतील."
एतमु हैववाजसनेयोयाज्नवल्क्यो मधुकाय पैङ्ग्यायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि यएनँ शुष्के स्थाणौनिषिङ्चेद् जायेरङ्छाखाः, प्ररोहेयुः पलाशानीति
हे वाजसनेयी याज्ञवल्क्य यांनी मधुक पैंगी याच्या शिष्याला हे सांगितले आणि पुढे म्हणाले, "जर कोणी या ज्ञानाने कोरड्या लाकडावर पाणी शिंपडले, तर त्या लाकडाला पुन्हा फांद्या फुटतील आणि पानेही येतील."
एतमु हैवमधुकः पैङ्ग्यश्चूडाय भागवित्तयेऽन्तेवासिन उक्त्वोवाचापि यएनँ शुष्के स्थाणौनिषिङ्चेद् जायेरङ्छाखाः, प्ररोहेयुः पलाशानीति
मधुक पैंगी यांनी भगवित्त यांचा मुलगा चूड या शिष्याला हे सांगितले आणि पुढे म्हणाले, "जर कोणी या ज्ञानाने कोरड्या लाकडावर पाणी शिंपडले, तर त्या लाकडाला पुन्हा फांद्या फुटतील आणि पानेही येतील."
एतमु हैवचूडो भागवित्तिर्जानकय अयस्थूणायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि यएनँ शुष्के स्थाणौनिषिङ्चेद् जायेरङ्छाखाः, प्ररोहेयुः पलाशानीति
चूड भगवित्त यांनी अयस्थूण यांचा मुलगा जनक या शिष्याला हे सांगितले आणि पुढे म्हणाले, "जर कोणी या ज्ञानाने कोरड्या लाकडावर पाणी शिंपडले, तर त्या लाकडाला पुन्हा फांद्या फुटतील आणि पानेही येतील."
एतमु हैवजानकिरायस्थूणः षत्यकामाय जाबालायान्तेवासिन उक्त्वोवाचापि यएनँ शुष्के स्थाणौनिषिङ्चेद् जायेरङ्छाखाः, प्ररोहेयुः पलाशानीति
जनक अयस्थूण यांनी जबाल यांचा मुलगा सत्यकाम या शिष्याला हे सांगितले आणि पुढे म्हणाले, "जर कोणी या ज्ञानाने कोरड्या लाकडावर पाणी शिंपडले, तर त्या लाकडाला पुन्हा फांद्या फुटतील आणि पानेही येतील."
एतमु हैवषत्यकामो जाबालोऽन्तेवासिभ्य उक्त्वोवाचापि यएनँ शुष्के स्थाणौनिषिङ्चेद् जायेरङ्छाखाः, प्ररोहेयुः पलाशानीति॥ तमेतं नापुत्राय वानन्तेवासिने वा ब्रूयात्
सत्यकाम जबाल यांनी आपल्या सर्व शिष्यांना हे सांगितले आणि पुढे म्हणाले, "जर कोणी या ज्ञानाने कोरड्या लाकडावर पाणी शिंपडले, तर त्या लाकडाला पुन्हा फांद्या फुटतील आणि पानेही येतील." हे ज्ञान ज्याचा मुलगा नाही किंवा जो शिष्य नाही, त्याला सांगू नये.
चतुरौदुम्बरोभवति औदुम्बरश्चमस औदुम्बरः स्रुव औदुम्बर इध्म, औदुम्बर्या उपमन्थन्यौ
चार वस्तू उडुंबर लाकडाच्या असतात: उडुंबराचा चमसा, उडुंबराचा स्रुवा, उडुंबराची समिधा आणि उडुंबराच्या दोन मंथण दांडी.
दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्तिः व्रीहियवास् तिलमाषा अणुप्रियंगवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च; तान्त्सार्धं पिष्ट्वादध्नामधुना घृतेनोपसिङ्चत्य् \^ ~ आज्यस्य जुहोति॥ 4
दहा प्रकारचे पिकलेले धान्य असतात: तांदूळ, ज्वारी, तीळ, माष, अनुप्रियंगु, गहू, मसूर, खल्व, आणि खलकुल. त्यातील प्रत्येकाचे अर्धे वाटून, दही, मध आणि तुपात कालवून, त्यावर तुपाची आहुती द्यावी.
एषां वैभूतानां पृथिवीरसः, पृथिव्याआपो, अपामोषधय, ओषधीनां पुष्पाणि, पुष्पाणां फलानि, फलानां पुरुषः, पुरुषस्य रेतः
या सर्व सृष्टींपैकी पृथ्वीचे सार म्हणजे वनस्पती, वनस्पतींचे सार म्हणजे फुले, फुलांचे सार म्हणजे फळे, फळांचे सार म्हणजे मनुष्य, आणि मनुष्याचे सार म्हणजे वीर्य.
सह प्रजापतिरीक्षां चक्रेः हन्तास्मैप्रतिष्ठां कल्पयानीति; सस्त्रियँ ससृजे॥ ताँ सृष्ट्वाधउपास्तः तस्मात्स्त्रियमधउपासीत, श्रीर्ह्य् एशा . ॥. सएतं प्राङ्चं ग्रावाणमात्मन एवसमुदपारयत् तेनैनामभ्यसृजत
प्रजापतीने विचार केला, "इथे मी आधार निर्माण करतो." त्याने इच्छेने तिला निर्माण केले; तिला निर्माण केल्यावर त्याने तिची पूजा केली. म्हणून स्त्रीची पूजा करावी, कारण तीच लक्ष्मी आहे. त्याने स्वतःकडून पूर्वेकडे दगड उचलला आणि त्याच्याने तिला निर्माण केले.
तस्या वेदिरुपस्थो, लोमानि बर्हिश्, चर्माधिषवणे, समिद्धो मध्यतस् तौमुष्कौ॥ सयावान्ह वैवाजपेयेन यजमनस्य लोकोभवति, तावानस्य लोकोभवति, यएवं विद्वानधोपहासं चरति; आस . स्त्रीणाँ सुकृतं वृङ्क्ते॥ अथ यइदमविद्वानधोपहासं चरति आस्य स्त्रियः सुकृतं वृङ्जते
तिचे मांडी वेदी, केस कुश, त्वचा दोन आवरण, आणि मध्यभागी अग्नी म्हणजे योनी. जो हे जाणून वाजपेय यज्ञाप्रमाणे स्त्रीसंग करतो, त्याला तितकाच मोठा लोक मिळतो. पण जो हे न जाणता संग करतो, त्याचे पुण्य स्त्री घेते.
एतद्ध स्म वैतद्विद्वानूद्दालक आरुनिराहैतद्ध स्म वैतद्विद्वान्णाको मौद्गल्य आहैतद्ध स्म वैतद्विद्वान्कुमारहारितआहः बहवो मर्या ब्राह्मनायनानिरिन्द्रियाविसुकृतोऽस्माल् लोकात्प्रयन्ति, यइदमविद्वाँसोऽधोपहासं चरन्तीति
हे ज्ञान उड्डालक आरुणी यांनी सांगितले, तसेच नखा मौद्गल्य आणि कुमार हारित यांनीही सांगितले: "अनेक श्रेष्ठ ब्राह्मण, संयम आणि पुण्य नसल्यामुळे, हे न जाणता स्त्रीसंग करतात आणि या जगातून निघून जातात."
बहुवाइदँ सुप्तस्य वा जाग्रतो वा रेतः स्कन्दति
अनेकांना झोपेत किंवा जागेपणी वीर्यस्राव होतो.
तदभिमृशेद् अनु वा मन्त्रयेतः यन्मेऽद्यरेतः पृथिवीमस्कान्त्सीद् यदोषधीरप्यसरद् यदप, इदमहं तद्रेत आददे; पुनर्मामैतु इन्द्रियं, पुनस् तेजः, पुनर्भगः; पुनरग्नयो धिष्ण्या यथास्थानं कल्पन्तामित्य् अनामिकाङ्गुष्ठाभ्यामादायान्तरेण स्तनौ वा भ्रुवौ वा निमृज्यात्
तो त्यास स्पर्श करून म्हणावे, "आज माझे जे वीर्य पृथ्वीवर पडले, जे वनस्पतींमध्ये किंवा पाण्यात गेले, ते मी पुन्हा घेतो. माझे बळ, तेज, भाग्य पुन्हा परत येवो. घरातील अग्नी आपल्या जागी राहो." अनामिका आणि अंगठ्याने घेऊन, छातीच्या मधोमध किंवा भुवयांच्या मध्ये स्पर्श करावा.
अथ यद्य् उदकआत्मानं पश्येत् तदभिमन्त्रयेतः मयि तेज इन्द्रियं यशो द्रविणँ सुकृतमिति
जर त्याने पाणी आपले स्वरूप म्हणून पाहिले, तर म्हणावे, "माझ्यात तेज, बळ, कीर्ती, संपत्ती आणि पुण्य येवो."
श्रीर्ह वाएषास्त्रीणां यन्मलोद्वासाः॥ तस्मान्मलोद्वाससं यशस्विनीमभिक्रम्योपमन्त्रयेत
स्त्रियांचे मासिक वस्त्र हेच त्यांची श्रीमंती आहे. म्हणून मासिक वस्त्र घातलेल्या स्त्रीजवळ जाऊन आदराने बोलावे.
साचेदस्मैनदद्यात् काममेनामपक्रिणीयात् साचेदस्मैनैवदद्यात् काममेनां यष्ट्यावा पाणिना वोपहत्यातिक्रामेद् इन्द्रियेन ते यशसा यश आदद, इत्य् अयशाएवभवति
जर तिने ते त्याला दिले आणि त्याला तिची इच्छा असेल, तर त्याने तिची इच्छा पूर्ण करावी. जर तिने ते स्वतः दिले आणि त्याला तिची इच्छा असेल, तर काठीने किंवा हाताने तिला स्पर्श करून मग संग करावा. "तुझ्या बळ आणि कीर्तीने मी तुझी कीर्ती घेतो," असे म्हणल्यास तो कीर्तीहीन होतो.
. सा चेदस्मै दद्याद् इन्द्रियेण ते यशसा यश आदधामीति यशस्विनावेव भवतः
पण जर तिने ते दिले आणि तो म्हणाला, "तुझ्या बळ आणि कीर्तीने मी तुझी कीर्ती घेतो," तर दोघेही कीर्तीमान होतात.
सयामिच्छेत् कामयेत मेति, तस्यामर्थं निष्ठाप्य ! मुखेन मुखँ संधायोपस्थमस्या अभिमृश्य, जपेद् अङ्गादङ्गात्संभवसि, हृदयादधिजायसे; सत्वमङ्गकषायोऽसि, दिग्धविद्धामिव मादयेति .
जर त्याला संयम ठेवायचा असेल, तर म्हणावे, "माझी तुझ्यावर इच्छा आहे." तिच्यात आपली इच्छा स्थिर करून, तोंड तोंडाशी लावून, तिच्या गुप्तांगाला स्पर्श करून म्हणावे, "अंगातून अंगात तू निर्माण झालीस, हृदयातून जन्मलीस; तू अंगांची सार आहेस, जसे सुवासिकतेने रंगवलेले तसे मला आनंद दे."
अथ यामिच्छेद् नगर्भं दधीतेति, तस्यामर्थं निष्ठाप्य मुखेन मुखँ संधायाभिप्राण्यापान्याद् इन्द्रियेण ते रेतसा रेत आदद, इत्यरेताएवभवति
जर त्याला असे वाटले की, 'ती गर्भवती होऊ नये,' तर तो तिच्या मनात ती इच्छा ठेऊन, तोंड तोंडाशी लावून, श्वास आत घेत आणि बाहेर सोडत, आपल्या इंद्रियाने तिच्या बीजासह आपले बीज परत घेतो, असे म्हणतो, 'तुझ्या बीजासह मी बीज परत घेतो.' त्यामुळे ती गर्भवती होत नाही.
अथ यामिच्छेद् गर्भं दधीतेति, तस्यामर्थं निष्ठाप्य मुखेन मुखँ संधायापान्याभिप्राण्याद् इन्द्रियेण ते रेतसा रेत आदधामीति; गर्भिण्य् एवभवति
जर त्याला असे वाटले की, 'ती गर्भवती व्हावी,' तर तो तिच्या मनात ती इच्छा ठेऊन, तोंड तोंडाशी लावून, श्वास बाहेर सोडत आणि आत घेत, आपल्या इंद्रियाने तिच्या बीजासह आपले बीज ठेवतो, असे म्हणतो, 'तुझ्या बीजासह मी बीज ठेवतो.' त्यामुळे ती गर्भवती होते.
अथ यस्य जायामार्तवं विन्देत् त्र्यहं कँसेनपिबेदहतवासा; नैनां वृषलो, नवृषल्य् उपहन्यात् त्रिरात्रान्तआप्लूय व्रीहीनवघातयेत्
जर कोणाला पत्नीला ऋतुमती अवस्थेत सापडले, तर तीन दिवस तो कुशाच्या गवतासह तुप पिऊन, जुने कपडे घालून राहावा; त्या काळात तिला ना शूद्र पुरुषाने ना शूद्र स्त्रीने स्पर्श करावा. तीन रात्रींनंतर स्नान करून तांदूळ कुटावे.
सयइच्छेत् पुत्रोमे गौरो जायेत, वेदमनुब्रुवीत, सर्वमायुरियादिति, क्षीरौदनं पाचयित्वासर्पिष्मन्तमश्नीयाताम्; ईश्वरौजनयितवै
जर त्याला वाटले, 'माझा गोरा रंगाचा मुलगा जन्मावा,' तर त्याने वेदाचा पाठ करावा, 'तो पूर्ण आयुष्य जगो,' असे म्हणावे, दूध व तुपासह तांदूळ शिजवून दोघांनी मिळून खावे; अशा रीतीने ते इच्छेप्रमाणे संतती उत्पन्न करू शकतात.
अथ यइच्छेत् पुत्रोमे कपिलः पिङ्गलोजायेत, द्वौवेदावनुब्रुवीत, सर्वमायुरियादिति, दध्योदनं पाचयित्वासर्पिष्मन्तमश्नीयाताम्; ईश्वरौजनयितवै
जर त्याला वाटले, 'माझा तांबडा किंवा पिंगट रंगाचा मुलगा जन्मावा,' तर त्याने दोन वेदांचा पाठ करावा, 'तो पूर्ण आयुष्य जगो,' असे म्हणावे, दही व तुपासह तांदूळ शिजवून दोघांनी मिळून खावे; अशा रीतीने ते इच्छेप्रमाणे संतती उत्पन्न करू शकतात.
अथ यइच्छेत् पुत्रोमे श्यामोलोहिताक्षोजायेत, त्रीन्वेदाननुब्रुवीत, सर्वमायुरियादिति उदौदनं पाचयित्वासर्पिष्मन्तमश्नीयाताम्; ईश्वरौजनयितवै
जर त्याला वाटले, 'माझा काळ्या किंवा लाल डोळ्यांचा मुलगा जन्मावा,' तर त्याने तीन वेदांचा पाठ करावा, 'तो पूर्ण आयुष्य जगो,' असे म्हणावे, पाणी व तुपासह तांदूळ शिजवून दोघांनी मिळून खावे; अशा रीतीने ते इच्छेप्रमाणे संतती उत्पन्न करू शकतात.
अथ यस्य जायायै जारः स्यात् तं चेद्द्विष्याद् आमपात्रेऽग्निमुपसमाधाय, प्रतिलोमँ शरबर्हिः स्तीर्त्वा, तस्मिन्नेताः तिस्रः शरभृष्टीः प्रतिलोमाः सर्पिषाक्ताजुहुयान् मम समिद्धेऽहौषीः अशापराकाशौत आददे, असाविति नाम गृभ्णाति मम समिद्धेऽहौषीः, पुत्रपशूँस् त आददे, असाविति नाम गृब्णाति मम समिद्धेऽहौषीः, प्राणापानौत आददे, असाविति नाम गृब्णाति सवाएषनिरिन्द्रियोविसुकृदस्माल् लोकाद्प्रैति, यमेवंविद्ब्राह्मणः शपति॥ तस्मादेवंवित्श्रोत्रियस्य जायायोपहासं नेच्छेद्; उतह्य् एवंवित्परो भवति
जर पत्नीला दुसरा पुरुष असला आणि त्याला ते नकोसे वाटले, तर तो कच्च्या मडक्यात अग्नी प्रज्वलित करावा, कुशाचे गवत उलट्या बाजूने मांडावे आणि त्यावर तुप लावलेली तीन कुशाची काडी उलट्या बाजूने अर्पण कराव्यात, म्हणावे, 'माझ्या प्रज्वलित अग्नीत तिचे दुष्टपण काढतो, तिचे वंध्यत्व काढतो, मुलाबाळांचा अभाव काढतो, प्राणशक्तीचा अभाव काढतो.' प्रत्येक वेळी 'काढतो' असे नाव उच्चारावे. त्यामुळे तिचे दुष्टपण, मुलाबाळांचा अभाव, प्राणशक्तीचा अभाव दूर होतो. जो अशा प्रकारे जाणणारा ब्राह्मण शाप देतो, त्याचा प्रभाव व पुण्य हरवलेला तो व्यक्ती या जगातून निघून जातो. म्हणून असे जाणणाऱ्याच्या पत्नीचा उपहास करू नये; कारण असा जाणणारा खरोखरच सामर्थ्यवान असतो.
11 अथ यस्य जायायै जारः स्यात् तं चेद्द्विष्याद् आमपात्रेऽग्निमुपसमाधाय, प्रतिलोमँ शरबर्हिः स्तीर्त्वा, तस्मिन्नेताः शरभृष्टीः प्रतिलोमाः सर्पिषाक्ता जुहुयान् मम समिद्धेऽहौषीः, प्राणापानौ त आददे, असाविति॥ मम समिद्धेऽहौषीः, पुत्रपशूँस् त आददे, असाविति॥ मम समिद्धेऽहौषीः अशापराकाशौ त आददे असाविति॥ मम समिद्धेऽहौषीः इष्टासुकृते त आददे, असाविति॥ स वा एष निरिन्द्रियोविसुकृतोऽस्माल् लोकाद्प्रैति, यमेवंविद्ब्राह्मणः शपति॥ तस्मादेवंवित्श्रोत्रियस्य दारेण नोपहासमिच्छेद्; उत ह्य् एवंवित्परो भवति
जर पत्नीला दुसरा पुरुष असला आणि त्याला ते नकोसे वाटले, तर तो कच्च्या मडक्यात अग्नी प्रज्वलित करावा, कुशाचे गवत उलट्या बाजूने मांडावे आणि त्यावर तुप लावलेल्या कुशाच्या काड्या उलट्या बाजूने अर्पण कराव्यात, म्हणावे, 'माझ्या प्रज्वलित अग्नीत तिचे दुष्टपण काढतो, प्राणशक्तीचा अभाव काढतो, मुलाबाळांचा अभाव काढतो, वंध्यत्व काढतो, पुण्याचा अभाव काढतो.' जो अशा प्रकारे जाणणारा ब्राह्मण शाप देतो, त्याचा प्रभाव व पुण्य हरवलेला तो व्यक्ती या जगातून निघून जातो. म्हणून असे जाणणाऱ्याच्या पत्नीचा उपहास करू नये; कारण असा जाणणारा खरोखरच सामर्थ्यवान असतो.