യോഹ വൈസംപദം വേദ, സഁ ഹാസ്മൈ പദ്യതേ, യം കാമം കാമയതേ॥ ശ്രോത്രം വൈസംപച്; ഛ്രോത്രേ ഹീമേസര്വേ വേദാ അഭിസംപന്നാഃ॥ സഁ ഹാസ്മൈ പദ്യതേ, യം കാമം കാമയതേ, യഏവം വേദ
സമ്പാദ്യം ആരാണെന്ന് അറിയുന്നവനിലേക്ക് സമ്പാദ്യം എത്തുന്നു, അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും ലഭിക്കുന്നു. ചെവി തന്നെയാണ് സമ്പാദ്യം; ചെവിയിൽ എല്ലാ വേദങ്ങളും സമ്പാദ്യമാണ്. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവനിലേക്ക് സമ്പാദ്യം എത്തുന്നു, അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും ലഭിക്കുന്നു.
യോഹ വാആയതനം വേദായതനഁ സ്വാനാം ഭവതി ആയതനം ജനാനാം॥ മനോ വാആയതനമ്॥ ആയതനഁ സ്വാനാം ഭവതി ആയതനം ജനാനാം, യഏവം വേദ
ആശ്രയം ആരാണെന്ന് അറിയുന്നവൻ തന്റെവർക്കും ജനങ്ങൾക്കുമുള്ള ആശ്രയമാകുന്നു. മനസ്സാണ് ആശ്രയം. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ തന്റെവർക്കും ജനങ്ങൾക്കുമുള്ള ആശ്രയമാകുന്നു.
യോഹ വൈപ്രജാതിം വേദ, പ്രജായതേ ഹ പ്രജയാ പശുഭീ॥ രേതോ വൈപ്രജാതിഃ॥ പ്രജായതേ . പ്രജയാ പശുഭിഃ യഏവം വേദ
ജനനം ആരാണെന്ന് അറിയുന്നവൻ സന്തതിയോടും പശുക്കളോടും കൂടി ജനിക്കുന്നു. വീര്യമാണ് ജനനം. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ സന്തതിയോടും പശുക്കളോടും കൂടി ജനിക്കുന്നു.
തേഹേമേപ്രാണാ, അഹഁശ്രേയസേ വിവദമാനാ, ബ്രഹ്മ ജഗ്മുഃ . \` കോനോ വസിഷ്ഠ ഇതി॥ . യസ്മിന്വ ഉത്ക്രാന്ത ഇദഁ ശരീരം പാപിയോ മന്യതേ, സവോ വസിഷ്ഠ ഇതി
ഈ പ്രാണന്മാർ, ആരാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ എന്ന് തമ്മിൽ വാദിച്ചു, ബ്രഹ്മാവിനോട് പോയി ചോദിച്ചു: 'ആരാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ?' എന്ന്. ആരുടെ പുറപ്പെടൽകൊണ്ട് ഈ ശരീരം തുച്ഛമാകുന്നു, അവനാണ് ശ്രേഷ്ഠൻ.
വാഗ്ഘോച്ചക്രാമ॥ സാസംവത്സരം പ്രോഷ്യാഗത്യോവാചഃ കഥമശകത മദൃതേജീവിതുമിതി॥ തേഹോചുഃ യഥാ കഡാ അവദന്തോ വാചാ, പ്രാണന്തഃ പ്രാണേന, പശ്യന്തശ്ചക്ഷുഷാ, ശൃണ്വന്തഃ ശ്രോത്രേണ, വിദ്വാഁസോ മനസാ, പ്രജായമാനാ രേതസൈവമജീവിഷ്മേതി॥ പ്രവിവേശ ഹ വാക്
ചക്ഷുര്ഹോച്ചക്രാമ॥ തത്സംവത്സരം പ്രോഷ്യാഗത്യോവാചഃ കഥമശകത മദൃതേജീവിതുമിതി॥ തേഹോചുഃ യഥാന്ധാ, അപശ്യന്തശ്ചക്ഷുഷാ, പ്രാണന്തഃ പ്രാണേന, വദന്തോ വാചാ, ശൃണ്വന്തഃ ശ്രോത്രേണ, വിദ്വാഁസോ മനസാ, പ്രജായമാനാ രേതസൈവമജീവിഷ്മേതി॥ പ്രവിവേശ ഹ ചക്ഷുഃ
അഥ ഹ പ്രാണഉത്ക്രമിഷ്യന് യഥാ മഹാസുഹയഃ സൈന്ധവഃ പഡ്വീശശങ്ഖൂന്ത്സംവൃഹേദ് ഏവഁ ഹൈവേമാന്പ്രാണാന്ത്സംവവര്ഹ॥ തേഹോചുഃ മാ, ഭഗവ, ഉത്ക്രമീഃ നവൈശക്ഷ്യാമസ് ത്വദൃതേജീവിതുമിതി॥ തസ്യോ മേ ബലിം കുരുതേതി॥ തഥേതി
ശ്വാസം പുറത്തുപോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു. സിന്ധുദേശത്തിലെ ഉത്തമ കുതിര അവയുടെ അവയവങ്ങൾ ഒത്തുചേർക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ പ്രാണന്മാരും ഒത്തുചേർന്നു. അവർ പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, ദയവായി നീ പുറത്തുപോകരുത്; നിനക്ക് ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾ ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല." ശ്വാസം പറഞ്ഞു: "അപ്പൊഴെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് ബലി അർപ്പിക്കണം." അവർ സമ്മതിച്ചു.
തദ്വിദ്വാഁസഃ ശ്രോത്രിയാ അശിഷ്യന്ത ആചാമന്തി അശിത്വാചാമന്തി ഏതമേവതദന്നമനഗ്നം കുര്വന്തോ മന്യന്തേ॥ തസ്മാദേവംവിദശിഷ്യനാചമേദ് അശിത്വാചമേദ്॥ ഏതമേവതദനമനഗ്നം കുരുതേ . ॥. 3
ഈ അറിവുള്ള പണ്ഡിതന്മാർ ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും കഴിച്ചശേഷവും വെള്ളം കുടിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ഭക്ഷണം ശുദ്ധമാക്കുന്നു എന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവൻ ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ശേഷം വെള്ളം കുടിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഭക്ഷണം ശുദ്ധമാകും.
സയഃ കാമയതേഃ മഹത്പ്രാപ്നുയാമിതി ഉദഗയനആപൂര്യമാണപക്ഷേ പുണ്യാഹേ, ദ്വാദശാഹമുപസദ്വ്രതീഭൂത്വൌദുമ്ബരേ കഁസേചമസേവാ സര്വൌഷധം ഫലാനീതി സംഭൃത്യ, പരിസമുഹ്യ, പരിലിപ്യാഗ്നിമുപസമാധായാവൃതാജ്യഁ , \^. സഁസ്കൃത്യ, പുഁസാനക്ഷത്രേണ മന്ഥഁ സംനീയ, ജുഹോതിഃ
ആർക്കെങ്കിലും 'ഞാൻ മഹത്വം നേടണം' എന്ന ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഉജ്ജ്വലപക്ഷത്തിലെ ശുഭദിനങ്ങളിൽ, പന്ത്രണ്ടുദിവസം ഉപവാസം പാലിച്ച ശേഷം, ഔദുംബരവൃക്ഷത്തിലെ ഫലങ്ങളും എല്ലാ ഔഷധികളും ശേഖരിച്ച്, അവ ചേർത്ത്, അർപ്പിച്ച്, അഗ്നിയിൽ അർപ്പണം നടത്തി, നെയ്യാൽ മൂടി, പുഷാനക്ഷത്രത്തിൽ ഇളക്കി, ഹോമം നടത്തണം.
യാവന്തോ ദേവാസ് ത്വയി, ജാതവേദഃ തിര്യങ്ചോ ഘ്നന്തി പുരുഷസ്യ കാമാന് തേഭ്യോഽഹം ഭാഗധേയം ജുഹോമി, തേമാ തൃപ്താഃ . കാമൈസ് തര്പയന്തു, സ്വാഹാ
ജാതവേദാ, നിന്നിൽ ഉള്ള എല്ലാ ദേവതകളും മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ തടയുന്നവരാണ്. അവർക്കായി ഞാൻ അവരവരുടെ ഭാഗം അർപ്പിക്കുന്നു. അവർ തൃപ്തരായി എന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റട്ടെ. സ്വാഹാ.
യാതിരശ്ചീ നിപദ്യസേഃ അഹം വിധരണീഇതി, താം ത്വാ ഘൃതസ്യ ധാരയാ യജേ സഁരാധനീമഹഁ॥ സ്വാഹാ॥ പ്രജായതേ നത്വദേതാന്യന്യഇതി തൃതീയം ജുഹോതി. . \`॥.
നീ നാലുകാലിയായി കിടക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ നിലനിൽപ്പാണ്. നെയ്യിന്റെ പ്രവാഹംകൊണ്ട് നിന്നെ, പോഷകനെ, ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു. സ്വാഹാ. സന്താനങ്ങൾ ജനിക്കട്ടെ, ഇവയൊന്നും മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകരുത്. മൂന്നാമത്തെ ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു.
അഥൈനമഭിമൃശതിഃ ഭ്രമ് അസി, ജ്വലദസി, പൂര്ണമസി, പ്രസ്തബ്ധമസി ഏകസഭമസി, ഹിങ്കൃതമസി, ഹിങ്ക്രിയമാനമസി ഉദ്ഗീഥമസി ഉദ്ഗീയമാനമസി, ശ്രാവിതമസി, പ്രത്യാശ്രാവിതമസി ആര്ദ്രേ സംദീപ്തമസി, വിഭൂരസി, പ്രഭൂരസി, ജ്യോതിരസി അന്നമസി, , നിധനമസി, സംവര്ഗോഽസീതി
അഥൈനമുദ്യച്ഛതി ആമോഽസ്യ് . ആമഁ ഹിതേ മയി സഹിരാജേശാനോഽധിപതിഃ, സമാഁ രാജേശനോഽധിപതിം കരോത്വിതി
അതിനുശേഷം അതിനെ ഉയർത്തി പറയുന്നു: നീ പാകപ്പെടാത്തതാണ്. നീയും ഞാനും ചേർന്ന് രാജാധിരാജൻ ആയിരിക്കണം; രാജാധിരാജൻ നിന്നെയും രാജാധിരാജനാക്കട്ടെ.
അഥൈനമാചാമതിഃ തത്ഷവിതുര്വരേണ്യം മധു വാതാ ഋതായതേ മധു ക്ഷരന്തി സിന്ധവോ; മാധ്വീര്നഃ സന്ത്വോഷധീഃ॥ ഭൂഃ സ്വാഹാ
അതിനുശേഷം അവൻ വെള്ളം കുടിച്ച് ജപിക്കുന്നു: "ആ സവിറ്റാവു ശ്രേഷ്ഠമാണ്; മധുരമായ കാറ്റുകൾ സത്യത്തിനായി വീശുന്നു, മധുരമായ നദികൾ ഒഴുകുന്നു; ഔഷധികൾ ഞങ്ങൾക്ക് മധുരമായിരിക്കട്ടെ." ഭൂഃ, സ്വാഹാ.
ഭര്ഗോ ദേവസ്യ ധീമഹി മധു നക്തമുതോഷസോ, മധുമത്പാര്ഥിവഁ രജോ, മധു ദ്യൌരസ്തു നഃ പിതാ॥ ഭുവഃ സ്വാഹാ
"ദൈവത്തിന്റെ പ്രകാശം നാം ധ്യാനിക്കട്ടെ; രാത്രികളും ഉഷസ്സും മധുരമാണ്, ഭൂമിയിലെ ധൂളി മധുരമാണ്, സ്വർഗ്ഗം, നമ്മുടെ പിതാവായത്, മധുരമാണ്." ഭുവഃ, സ്വാഹാ.
ധിയോയോനഃ പ്രചോദയാദ്॥ മധുമാന്നോ വനസ്പതിഃ മധുമാഁ൨ അസ്തു സൂര്യോ, മാധ്വീര്ഗവോ ഭവന്തു നഃ॥ സ്വഃ സ്വാഹേതി॥ സര്വാം ച സാവിത്രീമന്വാഹ, സര്വാശ്ച മധുമതീഃ സര്വാശ്ച വ്യാഹൃതീര് . ॥. അഹമേവേദഁ സര്വം ഭൂയാസം॥ ഭൂര്ഭുവഃ സ്വഃ സ്വാഹേതി॥ അന്തതആചമ്യ, പ്രക്ഷാല്യ പാണീ ജഘനേനാഗ്നിം പ്രാക്ഷിരാഃ സംവിശതി
പ്രാതരാദിത്യമുപതിഷ്ഠതേഃ ദിശാമേകപുണ്ഡരീകമസി അഹം മനുഷ്യാണാമേകപുണ്ഡരീകം ഭൂയാസമിതി॥ യഥേതമേത്യ, ജഘനേനാഗ്നിമാസീനോ വഁശം ജപതിഃ
പ്രഭാതത്തിൽ, സൂര്യനെ സമീപിച്ച് പറയുന്നു: "ദിശകളിൽ നീ ഏകപദ്മമാണ്; മനുഷ്യരിൽ ഞാൻ ഏകപദ്മമായിരിക്കട്ടെ." അങ്ങനെ സമീപിച്ച്, അഗ്നിയെ പിൻഭാഗം കാണിച്ചു ഇരുന്നു, മന്ത്രം ജപിക്കുന്നു.
തഁ ഹൈതമൂദ്ദാലക ആരുണിര്വാജസനേയായ യാജ്ഞവല്ക്യായാന്തേവാസിന ഉക്ത്വോവാചാപി യഏനഁ ശുഷ്കേ സ്ഥാണൌനിഷിങ്ചേദ് ജായേരങ്ഛാഖാഃ, പ്രരോഹേയുഃ പലാശാനീതി
വാജസനേയനായ യാജ്ഞവൽക്ക്യന്റെ ശിഷ്യനായ ഉദ്ദാലക ആർുണി പറഞ്ഞു: "ഉണങ്ങിയ തണ്ടുകളിൽ വെള്ളം തളിച്ചാൽ, ശാഖകൾ വളരും, ഇലകൾ വിരിയും."
ഏതമു ഹൈവവാജസനേയോയാജ്നവല്ക്യോ മധുകായ പൈങ്ഗ്യായാന്തേവാസിന ഉക്ത്വോവാചാപി യഏനഁ ശുഷ്കേ സ്ഥാണൌനിഷിങ്ചേദ് ജായേരങ്ഛാഖാഃ, പ്രരോഹേയുഃ പലാശാനീതി
ഇത് ശിഷ്യനായ മധുകന് പൈംഗ്യപുത്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, വാജസനേയരിൽപ്പെട്ട യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: 'ഇതുകൊണ്ട് ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകൾ ചൊരിഞ്ഞാൽ, അതിൽ കൊമ്പുകളും ഇലകളും വിരിയും.'
ഏതമു ഹൈവമധുകഃ പൈങ്ഗ്യശ്ചൂഡായ ഭാഗവിത്തയേഽന്തേവാസിന ഉക്ത്വോവാചാപി യഏനഁ ശുഷ്കേ സ്ഥാണൌനിഷിങ്ചേദ് ജായേരങ്ഛാഖാഃ, പ്രരോഹേയുഃ പലാശാനീതി
ഇത് ശിഷ്യനായ ചൂഡന് ഭാഗവിത്തപുത്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, പൈംഗ്യരിൽപ്പെട്ട മധുകൻ പറഞ്ഞു: 'ഇതുകൊണ്ട് ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകൾ ചൊരിഞ്ഞാൽ, അതിൽ കൊമ്പുകളും ഇലകളും വിരിയും.'
ഏതമു ഹൈവചൂഡോ ഭാഗവിത്തിര്ജാനകയ അയസ്ഥൂണായാന്തേവാസിന ഉക്ത്വോവാചാപി യഏനഁ ശുഷ്കേ സ്ഥാണൌനിഷിങ്ചേദ് ജായേരങ്ഛാഖാഃ, പ്രരോഹേയുഃ പലാശാനീതി
ഇത് ശിഷ്യനായ ജനകനായ അയസ്തൂണപുത്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭാഗവിത്തപുത്രനായ ചൂഡൻ പറഞ്ഞു: 'ഇതുകൊണ്ട് ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകൾ ചൊരിഞ്ഞാൽ, അതിൽ കൊമ്പുകളും ഇലകളും വിരിയും.'
ഏതമു ഹൈവജാനകിരായസ്ഥൂണഃ ഷത്യകാമായ ജാബാലായാന്തേവാസിന ഉക്ത്വോവാചാപി യഏനഁ ശുഷ്കേ സ്ഥാണൌനിഷിങ്ചേദ് ജായേരങ്ഛാഖാഃ, പ്രരോഹേയുഃ പലാശാനീതി
ഇത് ശിഷ്യനായ സത്യകാമൻ ജാബാലപുത്രനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, അയസ്തൂണപുത്രനായ ജനകൻ പറഞ്ഞു: 'ഇതുകൊണ്ട് ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകൾ ചൊരിഞ്ഞാൽ, അതിൽ കൊമ്പുകളും ഇലകളും വിരിയും.'
ഏതമു ഹൈവഷത്യകാമോ ജാബാലോഽന്തേവാസിഭ്യ ഉക്ത്വോവാചാപി യഏനഁ ശുഷ്കേ സ്ഥാണൌനിഷിങ്ചേദ് ജായേരങ്ഛാഖാഃ, പ്രരോഹേയുഃ പലാശാനീതി॥ തമേതം നാപുത്രായ വാനന്തേവാസിനേ വാ ബ്രൂയാത്
ഇത് തന്റെ ശിഷ്യന്മാരോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ജാബാലപുത്രനായ സത്യകാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഇതുകൊണ്ട് ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകൾ ചൊരിഞ്ഞാൽ, അതിൽ കൊമ്പുകളും ഇലകളും വിരിയും.' ഇത് പുത്രനല്ലാത്തവനോ ശിഷ്യനല്ലാത്തവനോ ആയവനോട് പഠിപ്പിക്കരുത്.
ചതുരൌദുമ്ബരോഭവതി ഔദുമ്ബരശ്ചമസ ഔദുമ്ബരഃ സ്രുവ ഔദുമ്ബര ഇധ്മ, ഔദുമ്ബര്യാ ഉപമന്ഥന്യൌ
നാല് ഉദുംബരവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ ഉണ്ട്: ഉദുംബരചമച്, ഉദുംബരസ്രുവം, ഉദുംബരവെടി, ഉദുംബരത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉരുളികൾ.
വാക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു സംവത്സരം അകലെ കഴിഞ്ഞ് തിരികെവന്ന് ചോദിച്ചു: 'എനിക്ക് ഇല്ലാതെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ജീവിച്ചു?' അവർ പറഞ്ഞു: 'മൂകർക്കു പോലെ, വാക്കില്ലാതെ ശ്വാസം കൊണ്ട്, കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാതെ, ചെവികൊണ്ട് കേട്ട്, മനസ്സുകൊണ്ട് അറിയിച്ച്, വീര്യത്തോടെ സന്താനമുണ്ടാക്കി, അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ജീവിച്ചു.' പിന്നെ വാക്ക് തിരികെ പ്രവേശിച്ചു.
കണ്ണ് പുറപ്പെട്ടു. ഒരു സംവത്സരം അകലെ കഴിഞ്ഞ് തിരികെവന്ന് ചോദിച്ചു: 'എനിക്ക് ഇല്ലാതെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ജീവിച്ചു?' അവർ പറഞ്ഞു: 'അന്ധർക്കു പോലെ, കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാതെ, ശ്വാസം കൊണ്ട്, വാക്ക് കൊണ്ട്, ചെവികൊണ്ട് കേട്ട്, മനസ്സുകൊണ്ട് അറിയിച്ച്, വീര്യത്തോടെ സന്താനമുണ്ടാക്കി, അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ജീവിച്ചു.' പിന്നെ കണ്ണ് തിരികെ പ്രവേശിച്ചു.
ശ്രോത്രഁ ഹോച്ചക്രാമ॥ തത്സംവത്സരം പ്രോഷ്യാഗത്യോവാചഃ കഥമശകത മദൃതേജീവിതുമിതി॥ തേഹോചുഃ യഥാ ബധിരാ, അശൃണ്വന്തഃ ശ്രോത്രേണ, പ്രാണന്തഃ പ്രാണേന, വദന്തോ വാചാ, പശ്യന്തശ്ചക്ഷുഷാ, വിദ്വാഁസോ മനസാ, പ്രജായമാനാ രേതസൈവമജീവിഷ്മേതി॥ പ്രവിവേശ ഹ ശ്രോത്രമ്
ചെവി പുറത്തുപോകാൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരു വർഷം അകലെ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചു വന്ന് ചോദിച്ചു: "എന്ത് വിധത്തിൽ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ജീവിച്ചു?" അവർ പറഞ്ഞു: "ചെവിയില്ലാതെ കേൾക്കാതെ ജീവിക്കുന്ന ബധിരന്മാർ പോലെ, ഞങ്ങൾ ശ്വാസം മൂന്നു, വാക്ക് പറഞ്ഞു, കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ടു, മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു, വീര്യംകൊണ്ട് സന്താനമുണ്ടാക്കി — അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ജീവിച്ചു." പിന്നെ ചെവി വീണ്ടും അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
മനോ ഹോച്ചക്രാമ॥ തത്സംവത്സരം പ്രോഷ്യാഗത്യോവാചഃ കഥമശകത മദൃതേജീവിതുമിതി॥ തേഹോചുഃ യഥാ മുഗ്ധാ, അവിദ്വാഁസോ മനസാ, പ്രാണന്തഃ പ്രാണേന, വദന്തോ വാചാ, പശ്യന്തശ്ചക്ഷുഷാ, ശൃണ്വന്തഃ ശ്രോത്രേണ, പ്രജായമാനാ രേതസൈവമജീവിഷ്മേതി॥ പ്രവിവേശ ഹ മനഃ
മനസ്സ് പുറത്തുപോകാൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരു വർഷം അകലെ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചു വന്ന് ചോദിച്ചു: "എന്ത് വിധത്തിൽ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ജീവിച്ചു?" അവർ പറഞ്ഞു: "മനസ്സില്ലാതെ ചിന്തിക്കാതെ ജീവിക്കുന്ന മന്ദബുദ്ധികൾ പോലെ, ഞങ്ങൾ ശ്വാസം മൂന്നു, വാക്ക് പറഞ്ഞു, കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ടു, ചെവിയാൽ കേട്ടു, വീര്യംകൊണ്ട് സന്താനമുണ്ടാക്കി — അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ജീവിച്ചു." പിന്നെ മനസ്സ് വീണ്ടും അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
രേതോ ഹോച്ചക്രാമ॥ തത്സംവത്സരം പ്രോഷ്യാഗത്യോവാചഃ കഥമശകത മദൃതേജീവിതുമിതി॥ തേഹോചുഃ യഥാ ക്ലീബാ, അപ്രജായമാനാ രേതാസാ, പ്രാണന്തഃ പ്രാണേന, വദന്തോ വാചാ, പശ്യന്തശ്ചക്ഷുഷാ, ശൃണ്വന്തഃ ശ്രോത്രേണ, വിദ്വാഁസോ മനസൈവമജീവിഷ്മേതി॥ പ്രവിവേശ ഹ രേതഃ
വീര്യം പുറത്തുപോകാൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരു വർഷം അകലെ കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ചു വന്ന് ചോദിച്ചു: "എന്ത് വിധത്തിൽ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ജീവിച്ചു?" അവർ പറഞ്ഞു: "വീര്യം ഉപയോഗിച്ച് സന്താനമുണ്ടാക്കാൻ കഴിയാത്ത ക്ളീബന്മാർ പോലെ, ഞങ്ങൾ ശ്വാസം മൂന്നു, വാക്ക് പറഞ്ഞു, കണ്ണുകൊണ്ട് കണ്ടു, ചെവിയാൽ കേട്ടു, മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു — അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ ജീവിച്ചു." പിന്നെ വീര്യം വീണ്ടും അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സാഹ വാഗുവാചഃ യദ്വാഅഹം വസിഷ്ഠാസ്മി, ത്വം തദ്വസിഷ്ഠോഽസീതി॥ ചക്ഷുര് യദ്വാഅഹം പ്രതിഷ്ഠാസ്മി, ത്വം തത്പ്രതിഷ്ഠോ! ഽസീതി॥ ശ്രോത്രം യദ്വാഅഹഁ സംപദസ്മി, ത്വം തത്സംപദസീതി॥ മനോ യദ്വാഅഹമായതനമസ്മി, ത്വം തദായതനമസീതി॥ രേതോ യദ്വാഅഹം പ്രജാതിരസ്മി, ത്വം തത്പ്രജാതിരസീതി॥ തസ്യോ മേ കിമന്നം, കിം വാസ ഇതി॥ യദിദം കിങ്ചാശ്വഭ്യ, ആക്രിമിഭ്യ \^ ആകീടപതങ്ഗേഭ്യഃ തത്തേഽന്നമ്; ആപോ വാസ ഇതി॥ നഹ വാഅസ്യാനന്നം ജഗ്ധം ഭവതി, നാനന്നം പ്രതിഗൃഹീതം യഏവമേതദനസ്യാന്നം വേദ
വാക്ക് പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ഉത്തമനാണ്, അതുകൊണ്ട് നീയും ഉത്തമനാണ്." കണ്ണ് പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ആധാരമാണ്, അതുകൊണ്ട് നീയും ആധാരമാണ്." ചെവി പറഞ്ഞു: "ഞാൻ സമൃദ്ധിയാണ്, അതുകൊണ്ട് നീയും സമൃദ്ധിയാണ്." മനസ്സ് പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ആശ്രയമാണ്, അതുകൊണ്ട് നീയും ആശ്രയമാണ്." വീര്യം പറഞ്ഞു: "ഞാൻ സന്താനമാണ്, അതുകൊണ്ട് നീയും സന്താനമാണ്." ശ്വാസം ചോദിച്ചു: "എന്താണ് എന്റെ ആഹാരം, എന്താണ് എന്റെ വസ്ത്രം?" അവർ പറഞ്ഞു: "കുതിരകളിലും, മൃഗങ്ങളിലും, കീടങ്ങളിലും, പറക്കുന്ന ജീവികളിലും ഉള്ളതെല്ലാം നിന്റെ ആഹാരമാണ്; വെള്ളം നിന്റെ വസ്ത്രമാണ്." ഈ അറിവുള്ളവർക്ക് ആഹാരമെന്നു പറയുന്നതിൽ ഒന്നും അശുദ്ധമല്ല; ആഹാരം ശുദ്ധമല്ലാതെ ഒന്നും സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
ജ്യേഷ്ഠായ സ്വാഹാ, ശ്രേഷ്ഠായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ പ്രാണായ സ്വാഹാ, വസിഷ്ഠായൈ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ വാചേസ്വാഹാ, പ്രതിഷ്ഠായൈ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ചക്ഷുഷേ സ്വാഹാ, സംപദേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ശ്രോത്രായ സ്വാഹായതനായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ മനസേ സ്വാഹാ, പ്രജാത്യൈ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ രേതസേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ 5 3, ; ഭൂതായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭവിഷ്യതേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ വിശ്വായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സര്വായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ പൃഥിവ്യൈസ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ അന്തരിക്ഷായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ദിവേസ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ദിഗ്ഭ്യഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ബ്രഹ്മണേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ക്ഷത്രായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ 7 3, ; ഭൂഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭുവഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സ്വഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭൂര്ഭുവഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ 8 3, ; അഗ്നയേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സോമായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ തേജസേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ശ്രിയൈസ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ലക്ഷ്മ്യൈസ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സവിത്രേസ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സരസ്വത്യൈ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ വിശ്വേഭ്യോ ദേവേഭ്യഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ പ്രജാപതയേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി
മുതിർന്നവർക്കായി സ്വാഹാ, ഉത്തമനായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. ശ്വാസത്തിനായി സ്വാഹാ, ഉത്തമത്വത്തിനായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. വാക്കിനായി സ്വാഹാ, ആധാരത്തിനായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. കണ്ണിനായി സ്വാഹാ, സമൃദ്ധിക്കായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. ചെവിക്കായി സ്വാഹാ, ആശ്രയത്തിനായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. മനസ്സിനായി സ്വാഹാ, സന്താനത്തിനായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. വീര്യത്തിനായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. ഭവത്തിനായി സ്വാഹാ, ഭാവത്തിനായി സ്വാഹാ, വിശ്വത്തിനായി സ്വാഹാ, എല്ലത്തിനായി സ്വാഹാ, ഭൂമിക്കായി സ്വാഹാ, ആകാശത്തിനായി സ്വാഹാ, ദിവസ്സിനായി സ്വാഹാ, ദിശകൾക്കായി സ്വാഹാ, ബ്രഹ്മാവിന് സ്വാഹാ, ക്ഷത്രത്തിന് സ്വാഹാ, ഭൂഃ സ്വാഹാ, ഭുവഃ സ്വാഹാ, സ്വഃ സ്വാഹാ, ഭൂർഭുവഃസ്വഃ സ്വാഹാ, അഗ്നിക്കായി സ്വാഹാ, സോമയ്ക്കായി സ്വാഹാ, തേജസ്സിനായി സ്വാഹാ, ഐശ്വര്യത്തിനായി സ്വാഹാ, ലക്ഷ്മിക്കായി സ്വാഹാ, സവിറ്റൃക്കായി സ്വാഹാ, സരസ്വതിക്കായി സ്വാഹാ, എല്ലാ ദേവന്മാർക്കായി സ്വാഹാ, പ്രജാപതിക്കായി സ്വാഹാ — അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഓരോന്നിലും ഒഴിക്കുന്നു.
5-8; അഗ്നയേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സോമായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭൂഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭുവഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സ്വഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭൂര്ഭുവഃ സ്വഃ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ബ്രഹ്മണേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ക്ഷത്രായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭൂതായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ ഭവിഷ്യതേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ വിശ്വായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ സര്വായ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി॥ പ്രജാപതയേ സ്വാഹേതി അഗ്നൌ ഹുത്വാ, മന്ഥേ സഁസ്രവമവനയതി
അഗ്നിക്കായി സ്വാഹാ എന്ന് അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഒഴിക്കുന്നു. സോമയ്ക്കായി സ്വാഹാ, ഭൂഃ സ്വാഹാ, ഭുവഃ സ്വാഹാ, സ്വഃ സ്വാഹാ, ഭൂർഭുവഃസ്വഃ സ്വാഹാ, ബ്രഹ്മാവിന് സ്വാഹാ, ക്ഷത്രത്തിന് സ്വാഹാ, ഭവത്തിനായി സ്വാഹാ, ഭാവത്തിനായി സ്വാഹാ, വിശ്വത്തിനായി സ്വാഹാ, എല്ലത്തിനായി സ്വാഹാ, പ്രജാപതിക്കായി സ്വാഹാ — അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ഇളക്കിയ ദ്രവ്യം ഓരോന്നിലും ഒഴിക്കുന്നു.
അതിന്മേൽ സ്പർശിച്ച് പറയുന്നു: നീ ചലനമാണ്, നീ ജ്വലനമാണ്, നീ പൂർണ്ണതയാണ്, നീ സ്ഥിരതയാണ്, നീ ഏകതയാണ്, നീ സമ്മതിയാണ്, നീ സമ്മതിക്കപ്പെടുന്നവനാണ്, നീ ഉദ്ഗീതമാണ്, നീ ഉദ്ഗീതം ആകുന്നു, നീ കേൾക്കപ്പെടുന്നു, നീ കേൾക്കപ്പെടുന്നവനാണ്, നീ ഈർപ്പംകൊണ്ടും ദഹനത്തിലും ഉണ്ട്, നീ സമൃദ്ധിയാണ്, നീ ശക്തിയാണ്, നീ പ്രകാശമാണ്, നീ ആഹാരമാണ്, നീ മരണമാണ്, നീ ലയമാണ്.
"ബുദ്ധി നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ. വനസ്പതി മധുരമായിരിക്കട്ടെ, സൂര്യൻ മധുരമായിരിക്കട്ടെ, പശുക്കൾ ഞങ്ങൾക്ക് മധുരമായിരിക്കട്ടെ." സ്വഃ, സ്വാഹാ. അവൻ മുഴുവൻ സാവിത്രി മന്ത്രവും, എല്ലാ മധുരമന്ത്രങ്ങളും, എല്ലാ വ്യാഹൃതികളും ജപിക്കുന്നു. "ഞാൻ ഇതെല്ലാം ആകട്ടെ." ഭൂർഭുവഃസ്വഃ, സ്വാഹാ. വെള്ളം കുടിച്ച്, കൈ കഴുകി, അഗ്നിയെ പിൻഭാഗം കാണിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.