സയഥാ ദുന്ദുഭേര്ഹന്യമാനസ്യ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, ദുന്ദുഭേസ് തുഗ്രഹണേന ദുന്ദുഭ്യാഘാതസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗൃഹീതഃ
ഒരു വലിയ മൃദംഗം അടിക്കുമ്പോൾ പുറത്തേക്കുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ മൃദംഗത്തെയോ അതിന്റെ അടിയ്ക്കലെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാ വീണായൈ വാദ്യമാനായൈ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, വീണായൈ തുഗ്രഹണേന വീണാവാദസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗ്ര്ഹീതഃ
ഒരു വീണ വായിക്കുമ്പോൾ പുറത്തേക്കുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ വീണയെയോ അതിന്റെ വായനയെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാ ശങ്ഖസ്യ ധ്മായമാനസ്യ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, ശങ്ഖസ്യ തുഗ്രഹണേന ശങ്ഖധ്മസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗൃഹീതഃ
ശംഖം ഊതുമ്പോൾ പുറത്തേക്കുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ ശംഖത്തെയോ അതിന്റെ ഊതലെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാര്ദ്രൈധാഗ്നേരഭ്യാഹിതസ്യ പൃഥഗ്ധൂമാവിനിശ്ചരന്തി ഏവം വാഅരേഽസ്യ മഹതോഭൂതസ്യ നിശ്വസിതമ് ഏതദ്യദൃഗ്വേദോയജുര്വേദഃ സാമവേദോഽഥര്വാങ്ഗിരസ ഇതിഹാസഃ പുരാണം വിദ്യാഉപനിഷദഃ ശ്ലോകാഃ സൂത്രാണ്യനുവ്യാഖ്യാനാനി വ്യാഖ്യാനനി ദത്തമ് ഹുതമാശിതം പായിതമയം ച ലോകഃ പരശ്ച ലോകഃ സര്വാണി ച ഭൂതാന്യസ്യൈവൈതാനി സര്വാണി നിശ്വസിതാനി
സയഥാ സൈന്ധവഘനോഽനന്തരോഽബാഹ്യഃ കൃത്സ്നോരസഘനഏവസ്യാദ് . ഏവം വാഅരേ ഇദം മഹദ്ഭൂതമനന്തമപരം .. കൃത്സ്നഃ പ്രജ്ഞാനഘനഏവൈതേഭ്യോ ഭൂതേഭ്യഃ സമുത്ഥായ താനി~ ഏവാനുവിനയതി; നപ്രേത്യ സംജ്ഞാസ്തീത്യരേ ബ്രവിമീതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ
ഉള്ളിലോ പുറത്തോ വേർതിരിയാതെ ഉപ്പിന്റെ ഒരു കട്ട മുഴുവൻ ഉപ്പാണതുപോലെ, ഈ മഹത്തായ സത്തു അനന്തവും അപ്പരിമിതവുമാണ് — മുഴുവൻ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ രൂപം. ഈ ജീവികളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നു, അവയെ തന്നെ തിരിച്ചെടുക്കുന്നു. ദേഹമൊഴിഞ്ഞാൽ വേറിട്ട തിരിച്ചറിയൽ ഇല്ല, ഇതാണ് ഞാൻ പറയുന്നത് എന്ന് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു.
സാഹോവാച മൈത്രേയി അത്രൈവമാ ഭഗവാന്മോഹാന്തമാപീപദന് നവാഅഹമിമം വിജാനാമീതിഃ നപ്രേത്യ സംജ്ഞാസ്തീതി . ॥.
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, ഇതിൽ ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്. 'ദേഹമൊഴിഞ്ഞാൽ തിരിച്ചറിയൽ ഇല്ല' എന്നത് എനിക്ക് മനസ്സിലാവുന്നില്ല.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ . നവാഅരേഽഹം മോഹം ബ്രവീമി അവിനാശീവാഅരേഽയമാത്മാനുച്ഛിത്തിധര്മാ, മാത്രാസഁസര്ഗസ് ത്വസ്യ ഭവതി . ॥.
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പം പറയുന്നില്ല. ഈ ആത്മാവ് നശിക്കാത്തതാണ്, അതിന് ഇല്ലാതാകുന്ന സ്വഭാവമില്ല; ഘടകങ്ങളുടെ സംയോജനമേ ഉണ്ടാകൂ.
16-25, 15; യദ്വൈതന്നപശ്യതി, പശ്യന്വൈതദ്ദ്രഷ്ടവ്യം നപശ്യതി; നഹിദ്രഷ്ടുര്ദൃഷ്ടേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യത്പശ്യേത്
കാണുമ്പോഴും കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് കാണേണ്ടത്. കാണുന്നവന്റെ ദർശനത്തിന് അവസാനമില്ല, കാരണം അത് നശിക്കാത്തതാണ്. അതിന് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി എന്ത് കാണാനാകും?
16-25, 15; യദ്വൈതന്നജിഘ്രതി, ജിഘ്രന്വൈതദ്ഘ്രതവ്യം നജിഘ്രതി; നഹിഘ്രാതുര്ഘ്രാതേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യജ് ജിഘ്രേത്
മണം അറിയുമ്പോഴും അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് അറിയേണ്ടത്. അറിയുന്നവന്റെ അറിയുവാൻ അവസാനമില്ല, കാരണം അത് നശിക്കാത്തതാണ്. അതിന് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി എന്ത് അറിയാനാകും?
16-25, 15; യദ്വൈതന്നരസയതി, വിജാനന്വൈതദ്രസം നരസയതി; നഹിരസയിതൂരസാദ്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യദ്രസയേത്
രുചി അറിയുമ്പോഴും അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് അറിയേണ്ടത്. രുചി അറിയുന്നവന്റെ അറിയുവാൻ അവസാനമില്ല, കാരണം അത് നശിക്കാത്തതാണ്. അതിന് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി എന്ത് രുചി അറിയാനാകും?
16-25, 15; യദ്വൈതന്നവദതി, വദന്വൈതദ്വക്തവ്യം നവദതി; നഹിവക്തുര്വചോ വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യദ്വദേത്
സംസാരിക്കുമ്പോഴും സംസാരിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് സംസാരിക്കേണ്ടത്. സംസാരിക്കുന്നവന്റെ വാക്കിന് അവസാനമില്ല, കാരണം അത് നശിക്കാത്തതാണ്. അതിന് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി എന്ത് സംസാരിക്കാനാകും?
16-25, 15; യദ്വൈതന്നശൃണോതി, ശൃണ്വന്വൈതച്ഛ്രോതവ്യം നശൃണോതി; നഹിശ്രോതുഃ ശ്രുതേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യച്ഛൃണുയാത്
കേൾക്കുമ്പോഴും കേൾക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് കേൾക്കേണ്ടത്. കേൾക്കുന്നവന്റെ കേൾവിക്ക് അവസാനമില്ല, കാരണം അത് നശിക്കാത്തതാണ്. അതിന് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി എന്ത് കേൾക്കാനാകും?
16-25, 15; യദ്വൈതന്നമനുതേ, മന്വാനോവൈതന്മന്തവ്യം നമനുതേ; നഹിമന്തുര്മതേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യന്മന്വീത
ചിന്തിക്കുമ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് ചിന്തിക്കേണ്ടത്. ചിന്തിക്കുന്നവന്റെ ചിന്തയ്ക്ക് അവസാനമില്ല, കാരണം അത് നശിക്കാത്തതാണ്. അതിന് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; അതിനാൽ, അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി എന്ത് ചിന്തിക്കാനാകും?
16-25, 15; യദ്വൈതന്നസ്പൃശതി, സ്പൃശന്വൈതത്സ്പ്രഷ്ടവ്യം നസ്പൃശതി; നഹിസ്പ്രഷ്ടുഃ സ്പൃഷ്ടേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യത്സ്പൃശേത്
ഇത് തൊടാത്തതാണെങ്കിൽ, തൊടുമ്പോൾ തൊടേണ്ടത് ഇതാണ്, എങ്കിലും അതിനെ തൊടുന്നില്ല. തൊടുന്നവനും തൊടുന്നതും തമ്മിൽ വേർപാട് ഇല്ല, കാരണം അതു നശിക്കാത്തതാണല്ലോ. അതിനേക്കാൾ വേറെയൊന്നുമില്ല, അതിനാൽ വേർതിരിഞ്ഞ് മറ്റൊന്നിനെ തൊടാൻ കഴിയില്ല.
16-25, 15; യദ്വൈതന്നവിജാനാതി, വിജാനന്വൈതദ്വിജ്ഞേയം നവിജാനാതി; നഹിവിജ്ഞാതുര്വിജ്ഞാനാദ്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യദ്വിജാനീയാത്॥ 24 16-25, 15; യത്ര വാഅന്യദിവ സ്യാത് തത്രഽന്യോഽന്യത്പശ്യേദ് അന്യോഽന്യജ് ജിഘ്രേദ് അന്യോഽന്യദ്രസയേദ് അന്യോഽന്യദ്വദേദ് അന്യോഽന്യച്ഛൃണുയാദ് അന്യോഽന്യന്മന്വീതാന്യോഽന്യത്സ്പൃശേദ് അന്യോഽന്യദ്വിജാനീയാത്॥ 25 16-25, 15; യത്ര ത്വസ്യ സര്വമാത്മൈവാഭൂത് തത്കേന കം പശ്യേത് തത്കേന കം ജിഘ്രേത് തത്കേന കഁ രസയേത് തത്കേന കമഭിവദേത് തത്കേന കം ശൃണുയാത് തത്കേന കം മന്വീത, തത്കേന കഁ സ്പൃശേത് തത്കേന കം വിജാനീയാദ്॥ യേനേദഁ സര്വം വിജാനാതി, തം കേന വിജാനീയാദ്॥ വിജ്ഞാതാരമരേ കേന വിജാനീയാദിത്യ് ഉക്താനുശാസനാസി, മൈത്രേയി ഏതാവദരേ ഖല്വമൃതത്വമിതി ഹോക്ത്വായാജ്ഞവല്ക്യോ പ്രവവ്രജ
ഇത് അറിയാത്തതാണെങ്കിൽ, അറിയുമ്പോൾ അറിയേണ്ടത് ഇതാണ്, എങ്കിലും അതിനെ അറിയുന്നില്ല. അറിയുന്നവനും അറിയുന്നതും തമ്മിൽ വേർപാട് ഇല്ല, കാരണം അതു നശിക്കാത്തതാണല്ലോ. അതിനേക്കാൾ വേറെയൊന്നുമില്ല, അതിനാൽ വേർതിരിഞ്ഞ് മറ്റൊന്നിനെ അറിയാൻ കഴിയില്ല.
അഥ വഁശഃ പശുതിമാഷ്യോ ഗൌപവനാദ് ഗൌപവനഃ പശുതിമാഷ്യാത് പശുതിമാഷ്യോ ഗൌപവനാദ് ഗൌപവനഃ കൌശികാത് കൌശികഃ കൌണ്ഡിന്യാത് കൌണ്ഡിന്യഃ ഹാണ്ഡില്യാച്, ഛാണ്ഡില്യഃ കൌശികാച്ച ഗൌതമാച്ച, ഗൌതമോ
പശുതിമാഷ്യൻ ഗൗപവനനിൽ നിന്ന്, ഗൗപവനൻ പശുതിമാഷ്യനിൽ നിന്ന്, പശുതിമാഷ്യൻ ഗൗപവനനിൽ നിന്ന്, ഗൗപവനൻ കൗശികനിൽ നിന്ന്, കൗശികൻ കൗണ്ടിന്യനിൽ നിന്ന്, കൗണ്ടിന്യൻ ഹാണ്ഡില്യനിൽ നിന്ന്, ചാണ്ഡില്യൻ കൗശികനിൽ നിന്നും ഗൗതമനിൽ നിന്നും, ഗൗതമൻ...
1 പൂര്ണമദഃ, പൂര്ണമിദം, പൂര്ണാത്പൂര്ണമുദച്യതേ॥ പൂര്ണസ്യ പൂര്ണമാദായ, പൂര്ണമേവാവശിഷ്യതേ॥ ഖം ബ്രഹ്മ, ഖം പുരാണം, വായുരം ഖമ് ഇതി ഹ സ്മാഹ കൌരവ്യായണീപുത്രോ॥ വേദോഽയം, ബ്രാഹ്മണാവിദുഃ വേദൈനേന യദ്വേദിതവ്യമ്॥ 2
ത്രയാഃ പ്രാജാപത്യാഃ പ്രജാപതൌ പിതരി ബ്രഹ്മചര്യമൂഷുഃ ദേവാമനുഷ്യാഅസുരാഃ
പ്രജാപതിയുടെ മൂന്നു സന്തതികൾ—ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, അസുരന്മാർ—തങ്ങളുടെ പിതാവായ പ്രജാപതിയോടൊപ്പം ബ്രഹ്മചാര്യമായി താമസിച്ചു.
ഉഷിത്വാബ്രഹ്മചര്യം ദേവാഊചുഃ ബ്രവീതു നോ ഭവാനിതി॥ തേഭ്യോ ഹൈതദക്ഷരമുവാചഃ ദഇതി; വ്യജ്ഞാസിഷ്ടാ൩ ഇതി॥ വ്യജ്ഞാസിഷ്മേതി ഹോചുഃ ദാമ്യതേതി ന ആത്ഥേതി॥ ഓമിതി ഹോവാച, വ്യജ്ഞാസിഷ്ടേതി
ബ്രഹ്മചര്യമായി കഴിഞ്ഞ ശേഷം ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ദയവായി ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കണം.' അപ്പോൾ അവർക്കു അക്ഷരം പറഞ്ഞു: 'ദ.' 'നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായോ?' എന്നു ചോദിച്ചു. 'മനസ്സിലായി,' അവർ പറഞ്ഞു, 'സ്വയംനിയന്ത്രണം വേണം.' 'ശരി,' എന്നു പറഞ്ഞു, 'നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായി.'
അഥ ഹൈനം മനുഷ്യാഊചുഃ ബ്രവീതു നോ ഭവാനിതി॥ തേഭ്യോ ഹൈതദേവാക്ഷരമുവാചഃ ദ ഇതി; വ്യജ്ഞാസിഷ്ടാ൩ ഇതി॥ വ്യജ്ഞാസിഷ്മേതി ഹോചുഃ ദത്തേതി ന ആത്ഥേതി॥ ഓമിതി ഹോവാച, വ്യജ്ഞാസിഷ്ടേതി
അതിനുശേഷം മനുഷ്യർ പറഞ്ഞു: 'ദയവായി ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കണം.' അവർക്കും അതേ അക്ഷരം പറഞ്ഞു: 'ദ.' 'നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായോ?' എന്നു ചോദിച്ചു. 'മനസ്സിലായി,' അവർ പറഞ്ഞു, 'ദാനം ചെയ്യണം.' 'ശരി,' എന്നു പറഞ്ഞു, 'നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായി.'
അഥ ഹൈനമസുരാ ഊചുഃ ബ്രവീതു നോ ഭവാനിതി॥ തേഭ്യോ ഹൈതദേവാക്ഷരമുവാചഃ ദ ഇതി; വ്യജ്ഞാസിഷ്ടാ൩ ഇതി॥ വ്യജ്ഞാസിഷ്മേതി ഹോചുഃ ദയധ്വമിതി ന ആത്ഥേതി॥ ഓമിതി ഹോവാച, വ്യജ്ഞാസിഷ്ടേതി॥ തദേതദേവൈഷാദൈവീ വാഗനുവദതി സ്തനയിത്നുഃ ദദദ ഇതി; ദമ്യത ദത്തദയധ്വമിതി॥ തദേതത്ത്രയഁ ശിക്ഷേദ് ദമം, ദാനം, ദയാമിതി॥ 3/ ॥ വായുരനിലമമൃതം ഭസ്മന്തഁ ശരീരമ്॥ ഓ൩മ് ക്രതോ സ്മര, ക്ലിബേസ്മര, കൃതഁ സ്മരാ-॥ -ഗ്നേ, നയ സുപഥാ രായേഅസ്മാന് വിശ്വാനി, ദേവ, വയുനാനി വിദ്വാന് യുയോധ്യസ്മജ് ജുഹുരാണമേനോ ഭൂയിഷ്ഠാം തേ നമഃഉക്തിം വിധേമ॥ 4/
ഏഷപ്രജാപതിര്യദ്ധൃദയമ് ഏതദ്ബ്രഹ്മൈതത്സര്വം॥ തദേതത്ത്ര്യക്ഷരഁ: ഹൃദയമിതി॥ ഹൃ ഇത്യ് ഏകമക്ഷരമ് അഭിഹരന്ത്യസ്മൈ സ്വാശ്ചാന്യേച, യഏവം വേദ॥ ദഇത്യ് ഏകമക്ഷരമ് ദദന്ത്യ് അസ്മൈ സ്വാശ്ചാന്യേച, യഏവം വേദ॥ യമിത്യ് ഏകമക്ഷരമ് ഏതി സ്വര്ഗം ലോകം, യഏവം വേദ॥ 5/
തദ്വൈതദ് ഏതദേവതദാസ, സത്യമേവ॥ സയോഹ ഏവമ് . ഏതന്മഹദ്യക്ഷം പ്രഥമജം വേദഃ സത്യം ബ്രഹ്മേതി, ജയതീമാഁല് ലോകാന്॥ ജിതഇന്ന്വസാവസദ് യഏവമേതന്മഹദ്യക്ഷം പ്രഥമജം വേദഃ സത്യം ബ്രഹ്മേതി; സത്യഁ ഹ്യ് ഏവബ്രഹ്മ॥ 6
അത് തന്നെയാണ് ഈ സത്യം. ഈ മഹത്തായ ആദ്യമായ യക്ഷനെ, സത്യം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് അറിയുന്നവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുന്നു. ഈ മഹത്തായ ആദ്യമായ യക്ഷനെ, സത്യം ബ്രഹ്മമാണെന്ന് അറിയുന്നവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ജയിക്കുകയും അവിടെ വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കാരണം ബ്രഹ്മാവ് സത്യമാണല്ലോ.
തദ്യത്തത്സത്യമസൌസആദിത്യോ॥ യഏഷഏതസ്മിന്മണ്ഡലേ പുരുഷോ യശ്ചായം ദക്ഷിണേഽക്ഷന്പുരുഷഃ താവേതാവന്യോഽന്യസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിതൌ; രശ്മിഭിരേഷോഽസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിതഃ, പ്രാണൈരയമമുഷ്മിന്॥ സയദോത്ക്രമിഷ്യന്ഭവതി, ശുദ്ധമേവൈതന്മണ്ഡലം പശ്യതിഃ നൈനമേതേരശ്മയഃ പ്രത്യായന്തി
സത്യം എന്നത് ഈ സൂര്യനാണ്. ഈ ചക്രത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷനും വലതുകണ്ണിൽ ഉള്ള പുരുഷനും തമ്മിൽ പരസ്പരം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ അവിടെയുണ്ടാകുന്നത് കിരണങ്ങളാൽ, ഇവൻ ഇവിടെയുണ്ടാകുന്നത് ശ്വാസങ്ങളാൽ. ഒരുത്തൻ ഈ ലോകം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, അവൻ ഈ ശുദ്ധമായ ചക്രം മാത്രം കാണുന്നു; അവനിലേക്ക് കിരണങ്ങൾ മടങ്ങിവരുന്നില്ല.
യഏഷഏതസ്മിന്മണ്ഡലേ പുരുഷഃ തസ്യ ഭൂരിതി ശിരഃ ഏകഁ ശിര, ഏകമേതദക്ഷരം; ഭുവ ഇതി ബാഹൂഃ ദ്വൌബാഹൂ, ദ്വേഏതേഅക്ഷരേ; സ്വരിതി പ്രതിഷ്ഠാഃ ദ്വേപ്രതിഷ്ഠേദ്വേഏതേഅക്ഷരേ॥ തസ്യോപനിഷദഹരിതി॥ ഹന്തി പാപ്മാനം ജഹാതി ച, യഏവം വേദ
ഈ ചക്രത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷന്റെ 'ഭൂഃ' തലയാണ്, ഒരു തല, ഒരു അക്ഷരം; 'ഭുവഃ' കൈകൾ, രണ്ട് കൈകൾ, രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ; 'സ്വഃ' അടിസ്ഥാനം, രണ്ട് അടിസ്ഥാനം, രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ. അവന്റെ രഹസ്യോപദേശം 'അഹ' എന്നതാണ്. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ പാപം നശിപ്പിക്കുകയും ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
നനഞ്ഞു കത്തുന്ന തീയിൽ നിന്ന് വേർതിരിഞ്ഞു പുക പുറത്ത് വരുന്നതുപോലെ, ഈ മഹത്തായ സത്തുവിന്റെ ശ്വാസം — അതാണ് ഋഗ്വേദം, യജുര്വേദം, സാമവേദം, അതർവ്വവേദം, ഇതിഹാസം, പുരാണം, വിജ്ഞാനം, ഉപനിഷത്ത്, ശ്ലോകങ്ങൾ, സൂത്രങ്ങൾ, വിവരണങ്ങൾ, വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ, ദാനം, ഹോമം, ഭക്ഷണം, പാനം, ഈ ലോകവും അപ്പുറം ലോകവും, എല്ലാ ജീവികളും — ഇവയൊക്കെയും അതിന്റെ ശ്വാസങ്ങളാണ്.
സയഥാ സര്വാസാമപാഁ സമുദ്രഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ സ്പര്ശാനാം ത്വഗേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം ഗന്ധാനാം നാസികേ ഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ രസാനാം ജിഹ്വൈകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ രൂപാണാം ചക്ഷുരേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷം ശബ്ദാനാം ശ്രോത്രമേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ സങ്കല്പാനാം മന ഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം വേദാനാം ഹൃദയമേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം കര്മണാഁ ഹസ്താവേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാമധ്വനാം പാദാവേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാമാനന്ദാനാമുപസ്ഥ ഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം വിസര്ഗാണാം പായുരേകായനമ് ഏവഁ സര്വാസാം വിദ്യാനാഁ വാഗേകായനമ്
എല്ലാ നദികളും സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ സ്പർശങ്ങളും ത്വക്കിൽ, എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളും മൂക്കിൽ, എല്ലാ രുചികളും നാവിൽ, എല്ലാ രൂപങ്ങളും കണ്ണിൽ, എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും ചെവിയിൽ, എല്ലാ ചിന്തകളും മനസ്സിൽ, എല്ലാ വേദങ്ങളും ഹൃദയത്തിൽ, എല്ലാ പ്രവർത്തികളും കൈകളിൽ, എല്ലാ വഴികളും കാലുകളിൽ, എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും ഗുഹ്യേന്ദ്രിയത്തിൽ, എല്ലാ വിസർജ്യങ്ങളും ഗുദയിൽ, എല്ലാ വിജ്ഞാനവും വാക്കിൽ ചേരുന്നു.
24-25; യത്ര ഹി ദ്വൈതമിവ ഭവതി, തദിതര ഇതരം പശ്യതി, തദിതര ഇതരം ജിഘ്രതി, തദിതര ഇതരഁ രസയതി, തദിതര ഇതരമഭിവദതി, തദിതര ഇതരഁ ശൃണോതി, തദിതര ഇതരം മനുതേ, തദിതര ഇതരഁ സ്പൃശതി, തദിതര ഇതരം വിജാനാതി॥ യത്ര ത്വസ്യ സര്വമാത്മൈവാഭൂത് തത്കേന കം പശ്യേത് തത്കേന കം ജിഘ്രേത് തത്കേന കഁ രസയേത് തത്കേന കമഭിവദേത് തത്കേന കഁ ശൃണുയാത് തത്കേന കം മന്വീത, തത്കേന കഁ സ്പൃശേത് തത്കേന കം വിജാനീയാദ്॥ യേനേദഁ സര്വം വിജാനാതി, തം കേന വിജാനീയാത്॥ സ ഏഷ നേതി നേത്യ് ആത്മാഗൃഹ്യോ ന ഹി ഗൃഹ്യതേ, അശീര്യോ ന ഹി ശീര്യതേ, അസങ്ഗോ ന ഹി സജ്യതേ, അസിതോ ന വ്യഥതേ ന രിഷ്യതി॥ വിജ്ഞാതാരമരേ കേന വിജാനീയാദിത്യ് ഉക്താനുശാസനാസി, മൈത്രേയി ഏതാവദരേ ഖല്വമൃതത്വമിതി ഹോക്ത്വാ യാജ്ഞവല്ക്യോ വിജഹാര॥ [പനുസ്തുബ്] 26 5,26-28, 6; അഥ വഁശഃ॥ തദിദം വയം ഹൌര്പണായ്യാച്, ഛൌര്പണയ്യോ ഗൌതമാദ് ഗൌതമോ വത്സ്യാദ് വത്സ്യോ വാത്സ്യാച്ച പാരാശര്യാച്ച, പാരാശര്യഃ ഷാംകൃത്യാച്ച ഭാരദ്വാജാച്ച, ഭാരദ്വാജ ഔദാവഹേശ്ച ഹാണ്ഡില്യാച്ച, ഹാണ്ഡില്യോ വൈജവാപാച്ച ഗൌതമാച്ച, ഗൌതമോ വൈജവാപായനാച്ച വൈഷ്ടപുരേയാച്ച, വൈഷ്ടപുരേയഃ ഹാണ്ഡില്യാച്ച റൌഹിണായനാച്ച, റൌഹിണായനഃ ഹൌനകാച്ച ജൈവന്തായനാച്ച റൈഭ്യാച്ച, റൈഭ്യഃ പൌതിമാഷ്യായണാച്ച കൌണ്ഡിന്യായനാച്ച, കൌണ്ഡിന്യായനഃ കൌണ്ഡിന്യാഭ്യാം, കൌണ്ഡിന്യാ ഔര്ണവാഭേഭ്യഃ, ഔര്ണവാഭാഃ കൌണ്ഡിന്യാത് കൌണ്ഡിന്യഃ കൌണ്ഡിന്യാച്ചാഗ്നിവേശ്യാച്ച, 27 5,26-28, 6; അഗ്നിവേശ്യഃ ഷൌതവാത് ഷൌതവഃ പാരാശര്യാത് പാരാശര്യോ ജാതുകര്ണ്യാത് ജാതുകര്ണ്യോ ഭാരദ്വാജാദ് ഭാരദ്വാജോ ഭാരദ്വാജാച്ചാസുരായണാച്ച ഗൌതമാച്ച, ഗൌതമോ ഭാരദ്വാജാദ് ഭാരദ്വാജോ വലാകാകൌശിതാദ് വലാകാകൌശിതഃ കാഷായണാത് കാഷായണഃ ഷൌകരായനാത് ഷൌകരായനസ് ട്രൈവണേഃ ട്രൈവണിരാഉപജന്ധനേഃ ആഉപജന്ധനിര്ഷായകായനാത് ഷായകായനഃ കൌശികായനേഃ, കൌശികായനിര്ഘൃതകൌശികാദ് ഘൃതകൌശികഃ പാരാശര്യാത് പാരാശര്യഃ പാരാശര്യാത് പാരാശര്യഃ ജാതുകര്ണ്യാത് ജാതുകര്ണ്യോ ഭാരദ്വാജാദ് ഭാരദ്വാജോ ഭാരദ്വാജാച്ചാസുരായണാച്യസ്കാച്ച, അസുരായണസ് ട്രൈവണേഃ ട്രൈവണിരാഉപജന്ധനേഃ ആഉപജന്ധനിഃഅസുരേഃ അസുരിര്ഭാരദ്വാജാദ് ഭാരദ്വാജോ അത്രേയാത് 28 5,26-28 6; അത്രേയോമാണ്ടേഃ, മാണ്ടിര്ഗൌതമാദ് ഗൌതമോ ഗൌതമാദ് ഗൌതമോ വാത്സ്യാദ് വാത്സ്യഃ ഹാണ്ഡില്യാച്, ഛാണ്ഡില്യഃ കൈശോര്യാത്കാപ്യാത് കൈശോര്യഃ കാപ്യഃ കുമാരഹരിതാത് കുമാരഹരിതോഗാലവാദ് ഗാലവോവിദര്ഭീകൌണ്ഡിന്യാദ് വിദര്ഭീകൌണ്ഡിന്യോവത്സനപാതോ ബാഭവാദ് വത്സനപാദ്ബാഭവഃ പഥഃ ഷൌഭരാത് പന്ഥാഃ ഷൌഭരോഽയാസ്യാദാങ്ഗിരസാദ് ആയാസ്യോഽങ്ഗിരസഽഭുതേസ് ട്വാഷ്ട്രാദ് ആഭുതിഃ ട്വാഷ്ട്രോ വിശ്വരൂപാത്ട്വാഷ്ട്രാദ് വിശ്വരൂപസ് ട്വാഷ്ട്രോഽശ്വിഭ്യാം, ആശ്വിനൌ ഡധിച അഥര്വണാദ് ഡധ്യങ്ങ് അഥര്വണോഽഥര്വണോഡൈവാദ് ആഥര്വാ ഡൈവോഃ മൃത്യോഃ പ്രാധ്വഁസനാന് മൃത്യുഃ പ്രാധ്വഁസനഃ പ്രാധ്വഁസനാന് പ്രാധ്വഁസനഃ ഏകര്ഷേഃ ഏകര്ഷിര്വിപ്രജിത്തേഃ വിപ്രജിത്തിര്വ്യഷ്ടേഃ വ്യഷ്ടിഃ ഷനാരോഃ, ഷനാരുഃ ഷനാതനാത് ഷനാതനഃ ഷനഗാത് ഷനഗഃ പരമേഷ്ടിണഃ, പരമേഷ്ടീബ്രഹ്മണോ॥ ബ്രഹ്മ സ്വയമ്ഭൂ ബ്രഹ്മ നമഃ
രണ്ടായിരിക്കുന്നു എന്നതുപോലുള്ള സ്ഥിതിയിലാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ ഒരുത്തൻ മറ്റൊരുത്തനെ കാണുന്നു, മറ്റൊരുത്തനെ വാസനയെടുക്കുന്നു, മറ്റൊരുത്തനെ രുചിക്കുന്നു, മറ്റൊരുത്തനോട് സംസാരിക്കുന്നു, മറ്റൊരുത്തനെ കേൾക്കുന്നു, മറ്റൊരുത്തനെ ചിന്തിക്കുന്നു, മറ്റൊരുത്തനെ തൊടുന്നു, മറ്റൊരുത്തനെ അറിയുന്നു. എന്നാൽ, എല്ലാം ആത്മാവായി മാറിയപ്പോൾ, എന്തുകൊണ്ട് ആരെ കാണും? എന്തുകൊണ്ട് ആരെ വാസനയെടുക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ആരെ രുചിക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ആരോട് സംസാരിക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ആരെ കേൾക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ആരെ ചിന്തിക്കും? എന്തുകൊണ്ട് ആരെ തൊടും? എന്തുകൊണ്ട് ആരെ അറിയും? എല്ലാം അറിയുന്നതിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നതിനെ എന്തുകൊണ്ട് അറിയും? അറിയുന്നവനെ എന്തുകൊണ്ട് അറിയും? ഇതാണ് ഉപദേശത്തിന്റെ അവസാനം, മൈത്രേയി. ഇതാണ് അമൃതത. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പുറപ്പെട്ടു.
അഗ്നിവേശ്യാദ് അഗ്നിവേശ്യോ ഗാര്ഗ്യാദ് ഗാര്ഗ്യോ ഗാര്ഗ്യാദ് ഗാര്ഗ്യോ ഗൌതമാദ് ഗൌതമഃ ഷൈതവാത് ഷൈതവഃ പാരാശര്യായണാത് പാരാശാര്യായണോ ഗാര്ഗ്യായണാദ് ഗാര്ഗ്യായണ ഊദ്ദാലകായനാദ് ഊദ്ദാലകായനോ ജാബാലായനാത് ജാബാലായനോ മാധ്യന്ദിനായനാന് മാധ്യന്ദിനായനഃ ഷൌകരായണാത് ഷൌകരായണഃ കാഷായണാത് കാഷായണഃ ഷായകായനാത് ഷായകായനഃ കൌശികായനേഃ, കൌശികായനിഃ
അഗ്നിവേശ്യൻ അഗ്നിവേശ്യനിൽ നിന്ന്, അഗ്നിവേശ്യൻ ഗാർഗ്യനിൽ നിന്ന്, ഗാർഗ്യൻ ഗാർഗ്യനിൽ നിന്ന്, ഗാർഗ്യൻ ഗൗതമനിൽ നിന്ന്, ഗൗതമൻ ഷൈതവനിൽ നിന്ന്, ഷൈതവൻ പാർാശാര്യായണനിൽ നിന്ന്, പാർാശാര്യായണൻ ഗാർഗ്യായണനിൽ നിന്ന്, ഗാർഗ്യായണൻ ഊദ്ദാലകായണനിൽ നിന്ന്, ഊദ്ദാലകായണൻ ജാബാലായണനിൽ നിന്ന്, ജാബാലായണൻ മാധ്യന്ദിനായണനിൽ നിന്ന്, മാധ്യന്ദിനായണൻ ഷൗകരായണനിൽ നിന്ന്, ഷൗകരായണൻ കാഷായണനിൽ നിന്ന്, കാഷായണൻ ഷായകായണനിൽ നിന്ന്, ഷായകായണൻ കൗശികായണനിൽ നിന്ന്, കൗശികായണൻ...
ഘൃതകൌശികാദ് ഘൃതകൌശികഃ പ്രാശര്യായണാത് പാരശര്യായണഃ പാരാശര്യാത് പാരാശര്യോ ജാതൂകര്ണ്യാത് ജാതൂകര്ണ്യ അസുരായണാച്ച യാസ്കാച്ച, അസുരായണസ് ട്രൈവണേഃ ട്രൈവണിരൌപജന്ധനേഃ, ഔപജന്ധനിരസുരേഃ, അസുരിര്ഭാരദ്വാജാദ് ഭാരദ്വാജ അത്രേയാദ് അത്രേയോ മാണ്ടേഃ, മാണ്ടിര്ഗൌതമാദ് ഗൌതമോ ഗൌതമാദ് ഗൌതമോ വാത്സ്യാദ് വാത്സ്യഃ ഹാണ്ഡില്യാച്, ഛാണ്ഡില്യഃ കൈശോര്യാത്കാപ്യാത് കൈശോര്യഃ കാപ്യഃ കുമാരഹാരിതാത് കുമാരഹാരിതോ ഗാലവാദ് ഗാലവോ വിദര്ഭീകൌണ്ഡിന്യാദ് വിദര്ഭീകൌണ്ഡിന്യോ വത്സനപാതോ ബാഭ്രവാദ് വത്സനപാദ്ബാഭ്രവഃ പഥഃ ഷൌഭരാത് പന്ഥാഃ ഷൌഭരോഽയാസ്യാദങ്ഗിരസാദ് ആയാസ്യ അങ്ഗിരസ അഭൂതേസ് ട്വാഷ്ട്രാദ് അഭൂതിസ് ട്വാഷ്ട്രോ വിവരൂപാത്ട്വാഷ്ട്രാദ് വിശ്വരൂപസ് ട്വാഷ്ട്രോഽവ്ശിഭ്യാമ് ആശ്വിനൌ ഡധീച അഥര്വണാദ് ഡധ്യങ്ങ് അഥര്വണോഽഥര്വണോ ഡൈവാദ് ആഥര്വാ ഡൈവോ മൃത്യോഃ പ്രാധ്വഁസനാന് മൃത്യുഃ പ്രാധ്വഁസനഃ പ്രധ്വഁസനാത് പ്രധ്വഁസന ഏകര്ഷേഃ, ഏകര്ഷിര്വിപ്രചിത്തേഃ, വിപ്രചിത്തിര്വ്യഷ്ടേഃ, വ്യഷ്ടിഃ ഷനാരോഃ, ഷനാരുഃ ഷനാതനാത് ഷനാതനഃ ഷനഗാത് ഷനഗഃ പരമേഷ്ഠിനഃ, പരമേഷ്ഠീ ബ്രഹ്മണോ, ബ്രഹ്മ സ്വയംഭു, ബ്രഹ്മണേ നമഃ॥ [പ്നോര്മല്] 5 = 14.8 =
ഘൃതകൗശികൻ ഘൃതകൗശികനിൽ നിന്ന്, പ്രാശര്യായണൻ പാർാശര്യായണനിൽ നിന്ന്, പാർാശര്യൻ പാർാശര്യനിൽ നിന്ന്, ജാതൂകർണ്യൻ ജാതൂകർണ്യനിൽ നിന്ന്, അസുരായണനും യാസ്കനും അസുരായണനിൽ നിന്ന്, അസുരായണൻ ട്രൈവണനിൽ നിന്ന്, ട്രൈവണൻ ഔപജന്ധനനിൽ നിന്ന്, ഔപജന്ധനൻ അസുരനിൽ നിന്ന്, അസുരൻ ഭാരദ്വാജനിൽ നിന്ന്, ഭാരദ്വാജൻ അത്രേയനിൽ നിന്ന്, അത്രേയൻ മാണ്ടിയിൽ നിന്ന്, മാണ്ടി ഗൗതമനിൽ നിന്ന്, ഗൗതമൻ ഗൗതമനിൽ നിന്ന്, ഗൗതമൻ വാത്സ്യനിൽ നിന്ന്, വാത്സ്യൻ ഹാണ്ഡില്യനിൽ നിന്ന്, ചാണ്ഡില്യൻ കൈശോര്യനിൽ നിന്ന്, കൈപ്യൻ കൈശോര്യനിൽ നിന്ന്, കൈപ്യൻ കുമാരഹാരിതനിൽ നിന്ന്, കുമാരഹാരിതൻ ഗാലവനിൽ നിന്ന്, ഗാലവൻ വിദർഭികൗണ്ടിന്യനിൽ നിന്ന്, വിദർഭികൗണ്ടിന്യൻ വത്സനപാതനിൽ നിന്ന്, ബാഭ്രവൻ വത്സനപാതനിൽ നിന്ന്, പന്താൻ ശൗഭരനിൽ നിന്ന്, ശൗഭരൻ ആയാസ്യയിൽ നിന്ന്, ആയാസ്യൻ അങ്കിരസിൽ നിന്ന്, ഭൂതി ട്വഷ്ട്രനിൽ നിന്ന്, ട്വഷ്ട്രൻ വിശ്വരൂപനിൽ നിന്ന്, വിശ്വരൂപൻ ട്വഷ്ട്രനിൽ നിന്ന്, ട്വഷ്ട്രൻ അശ്വിനികളിൽ നിന്ന്, അശ്വിനികൾ ദധീചനിൽ നിന്ന്, ദധ്യങ് അതർവണിൽ നിന്ന്, അതർവൻ ആഥർവനിൽ നിന്ന്, ആഥർവൻ ദൈവനിൽ നിന്ന്, ദൈവൻ മൃത്യുവിൽ നിന്ന്, മൃത്യു പ്രാധ്വംസനനിൽ നിന്ന്, പ്രാധ്വംസനൻ പ്രാധ്വംസനനിൽ നിന്ന്, പ്രാധ്വംസനൻ ഏകർഷിയിൽ നിന്ന്, ഏകർഷി വിപ്രചിത്തിയിൽ നിന്ന്, വിപ്രചിത്തി വ്യഷ്ടിയിൽ നിന്ന്, വ്യഷ്ടി ഷനാരനിൽ നിന്ന്, ഷനാരൻ ഷനാതനനിൽ നിന്ന്, ഷനാതനൻ ഷനഗനിൽ നിന്ന്, ഷനഗൻ പരമേഷ്ഠിയിൽ നിന്ന്, പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന്, ബ്രഹ്മാവ് സ്വയംഭൂ, ബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കാരം.
അത് പൂർണ്ണമാണ്, ഇതും പൂർണ്ണമാണ്; പൂർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണം ഉദിക്കുന്നു. പൂർണ്ണത്തിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണം എടുത്താലും ശേഷിക്കുന്നത് പൂർണ്ണം തന്നെയാണ്. ആകാശം ബ്രഹ്മാവാണ്, ആകാശം പാരാണമാണ്, വായു ആകാശം തന്നെയാണെന്ന് കൗരവ്യായണി പുത്രൻ പറഞ്ഞു. ഇതാണ് വേദം, ബ്രാഹ്മണന്മാർ വേദം അറിയുന്നു; ഇതിലൂടെ അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നു.
അതിനുശേഷം അസുരന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ദയവായി ഞങ്ങളെ ഉപദേശിക്കണം.' അവർക്കും അതേ അക്ഷരം പറഞ്ഞു: 'ദ.' 'നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായോ?' എന്നു ചോദിച്ചു. 'മനസ്സിലായി,' അവർ പറഞ്ഞു, 'ദയ കാണിക്കണം.' 'ശരി,' എന്നു പറഞ്ഞു, 'നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിലായി.' അതുകൊണ്ട് ഇടിമുഴക്കത്തിൽ ഈ ദൈവവാണി മുഴങ്ങുന്നു: 'ദ, ദ, ദ' — സ്വയംനിയന്ത്രണം, ദാനം, ദയ. അതിനാൽ ഈ മൂന്നു പഠിക്കണം: സ്വയംനിയന്ത്രണം, ദാനം, ദയ.
ഈ പ്രജാപതി ഹൃദയമാണ്; ഇതാണ് ബ്രഹ്മാവും എല്ലാം തന്നെയും. ഇതിന് മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട്: ഹൃ-ദ-യം. 'ഹൃ' എന്നത് ഒരു അക്ഷരം; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവർക്കു സ്വയംയും മറ്റുള്ളവരെയും അർപ്പിക്കുന്നു. 'ദ' എന്നത് ഒരു അക്ഷരം; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവർക്കു സ്വയംയും മറ്റുള്ളവരെയും ദാനം ചെയ്യുന്നു. 'യം' എന്നത് ഒരു അക്ഷരം; ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
,4 ആപ ഏവേദമഗ്ര ആസുസ്; താആപഃ സത്യമസൃജന്ത, സത്യം ബ്രഹ്മ, ബ്രഹ്മ പ്രജാപതിം, പ്രജാപതിര്ദേവാന്॥ 2/6, 1 തേദേവാഃ സത്യമിത്യ് ! ഉപാസതേ തദേതത്ത്ര്യക്ഷരഁ: സത്യമ് ഇതി॥ സഇത്യ് ഏകമക്ഷരം; തീത്യ് ഏകമക്ഷരം, അമ് ഇത്യ് ഏകമക്ഷരം॥ പ്രഥമോത്തമേഅക്ഷരേ സത്യം, മധ്യതോഽനൃതമ് തദേതദനൃതമ് . സത്യേന പരിഗൃഹീതഁ സത്യഭൂയമേവഭവതി॥ നൈവംവിദ്വാഁസമനൃതഁ ഹിനസ്തി
ആദിയിൽ വെള്ളം മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് അവർ സത്യം സൃഷ്ടിച്ചു; സത്യം ബ്രഹ്മാവാണ്, ബ്രഹ്മാവ് പ്രജാപതിയാണ്, പ്രജാപതി ദേവന്മാരാണ്. അതുകൊണ്ട് അവർ സത്യം മാത്രം ആരാധിക്കുന്നു. അതിന് മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട്: സ-ത്യ-മ്. 'സ' ഒരു അക്ഷരം, 'ത്യ' ഒരു അക്ഷരം, 'മ്' ഒരു അക്ഷരം. ആദ്യവും അവസാനവുമുള്ള അക്ഷരങ്ങൾ സത്യമാണ്, നടുവിലുള്ളത് അസത്യം; അതിനാൽ അസത്യം സത്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ സത്യം മാത്രമേ ശേഷിക്കൂ. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവനെ അസത്യം ബാധിക്കില്ല.