യദ്വൈതന്നശൃണോതി, ശൃണ്വന്വൈതച്ഛ്രോതവ്യം . നശൃണോതി; നഹിശ്രോതുഃ ശ്രുതേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യച്ഛൃണുയാത്
അവൻ കേൾക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ കേൾക്കുന്നവനാണ് കേൾക്കേണ്ടത്. കേൾക്കുന്നില്ല; കാരണം കേൾക്കുന്നവന്റെ കേൾവ് ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു കേൾക്കാൻ ഒന്നുമില്ല.
യദ്വൈതന്നമനുതേ, മന്വാനോവൈതന്മന്തവ്യം . നമനുതേ; നഹിമന്തുര്മതേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യന്മന്വീത
അവൻ ചിന്തിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ ചിന്തിക്കുന്നവനാണ് ചിന്തിക്കേണ്ടത്. ചിന്തിക്കുന്നില്ല; കാരണം ചിന്തിക്കുന്നവന്റെ ചിന്ത ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു ചിന്തിക്കാൻ ഒന്നുമില്ല.
യദ്വൈതന്നസ്പൃശതി, സ്പൃശന്വൈതത്സ്പ്രഷ്ടവ്യം . നസ്പൃശതി; നഹിസ്പ്രഷ്ടുഃ സ്പൃഷ്ടേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യത്സ്പൃശേത്
അവൻ തൊടുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ തൊടുന്നവനാണ് തൊടേണ്ടത്. തൊടുന്നില്ല; കാരണം തൊടുന്നവന്റെ തൊടൽ ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു തൊടാൻ ഒന്നുമില്ല.
യദ്വൈതന്നവിജാനാതി, വിജാനന്വൈതദ്വിജ്ഞേയം . നവിജാനാതി; നഹിവിജ്ഞാതുര്വിജ്ഞാനാദ് വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യദ്വിജാനീയാത്
അവൻ അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ അറിയുന്നവനാണ് അറിയേണ്ടത്. അറിയുന്നില്ല; കാരണം അറിയുന്നവന്റെ അറിവ് ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു അറിയാൻ ഒന്നുമില്ല.
. യത്ര വാ അന്യദിവ സ്യാത് തത്രാന്യോഽന്യത്പശ്യേദ് അന്യോഽന്യജ് ജിഘ്രേദ് അന്യോഽന്യദ്രസയേദ് അന്യോഽന്യദ്വദേദ് അന്യോഽന്യച്ഛൃണുയാദ് അന്യോഽന്യന്മന്വീതാ -ന്യോഽന്യത്സ്പൃശേദ് അന്യോഽന്യദ്വിജാനീയാത്
എങ്കിൽ ഇവിടെ മറ്റൊന്നുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, ഒരാൾ മറ്റൊന്നിനെ കാണും, മറ്റൊന്നിന്റെ വാസന അറിയും, രുചി അറിയും, സംസാരിക്കും, കേൾക്കും, ചിന്തിക്കും, തൊടും, അറിയും.
33-36 32-42; സ വാ ഏഷ ഏതസ്മിന്ത്സ്വപ്നാന്തേ രത്വാ ചരിത്വാ ദൃഷ്ട്വൈവ പുണ്യം ച പാപം ച പുനഃ പ്രതിന്യായം പ്രതിയോന്യ് ആദ്രവതി ബുദ്ധാന്തായൈവ
സ്വപ്നാവസ്ഥയ്ക്കും ജാഗ്രതയ്ക്കുമിടയിൽ ഈ ആത്മാവ് ആനന്ദം അനുഭവിക്കുകയും സഞ്ചരിക്കുകയും, പുണ്യവും പാപവും കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. പിന്നെ, അതേ വഴി പിന്തുടർന്ന്, ഓരോ ജന്മത്തിലും തിരിച്ചെത്തുന്നു, ജ്ഞാനം പൂർത്തിയാക്കുന്നതിനായി.
33-36 32-42; തദ്യഥാനഃ സുസമാഹിതമുത്സര്ജം യായാദേവമേവായം ശാരീര ആത്മാ പ്രാജ്ഞേനാത്മനാന്വാരൂഢ ഉത്സര്ജം യാതി യത്രൈതദൂര്ധ്വോച്ഛ്വാസീ ഭവതി
ഒരു ഭാരമേറിയ കാറ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നതുപോലെ, ഈ ശരീരത്തിലുള്ള ആത്മാവ് ജ്ഞാനാത്മാവിൽ കയറി, ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്നു, മേൽശ്വാസം പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ.
33-36 32-42; സ യത്രായമണിമാനം ന്യേതി ജരയാ വോപതപതാ വാണിമാനം നിഗച്ഛതി, തദ്യഥാമ്രം വോദുമ്ബരം വാ പിപ്പലം വാ ബന്ധനാത്പ്രമുച്യത, ഏവമേവായം പുരുഷ ഏഭ്യോഽങ്ഗേഭ്യഃ സംപ്രമുച്യ പുനഃ പ്രതിന്യായം പ്രതിയോന്യ് ആദ്രവതി പ്രാണായൈവ
തദ്യഥാ രാജാനമായന്തമുഗ്രാഃ പ്രത്യേനസഃ സൂതഗ്രാമണ്യോഽന്നൈഃ പാനൈരവസഥൈഃ പ്രതികല്പന്തേഃ അയമായാത്യയമാഗച്ഛതീതി ഏവഁ ഹൈവംവിദഁ സര്വാണി ഭൂതാനി പ്രതികല്പന്തഃ ഇദം ബ്രഹ്മായാതീദമാഗച്ഛതീതി
തദ്യഥാ രാജാനം പ്രയിയാസന്തമുഗ്രാഃ പ്രത്യേനസഃ സൂതഗ്രാമണ്യഉപസമായന്ത്യ് . ഏവമ്ഹൈവംവിദം സര്വേ പ്രാണാഉപസമായന്തി യത്രൈതദൂര്ധ്വോച്ഛ്വാസീഭവതി॥ 4 = 14.7.2 =
രാജാവ് പോകാനിരിക്കുമ്പോൾ, കഠിന ഉദ്യോഗസ്ഥരും രഥച്ചാളികളും ഗ്രാമപ്രമുഖന്മാരും അവനെ ചുറ്റി കൂടുന്നതുപോലെ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ മേലോട്ടു ശ്വാസം വിടാനിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ പ്രാണന്മാരും അവനെ ചുറ്റി കൂടുന്നു.
സയത്രായമ്ശാരിരം . ആത്മാബല്യം നീത്യ സംമോഹമിവ ന്യേതി അഥൈനമേതേപ്രാണാഅഭിസമായന്തി; സഏതാസ് തേജോമാത്രാഃ സമഭ്യാദദാനോ ഹൃദയമേവാന്വവക്രാമതി
ഈ ആത്മാവ് ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ശക്തി പിൻവലിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞതയിൽ ആകുന്നപോലെ, എല്ലാ പ്രാണന്മാരും അവനെ ചുറ്റി കൂടുന്നു; അവൻ തന്റെ പ്രകാശത്തിന്റെ അളവു മാത്രം എടുത്ത് ഹൃദയത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
സയത്രൈഷചാക്ഷുഷഃ പുരുഷഃ പരാങ് പര്യാവര്തതേ, അഥാരൂപജ്ഞോ ഭവതി
കണ്ണിൽ വസിക്കുന്ന പുരുഷൻ പിൻവാങ്ങുമ്പോൾ, അവൻ രൂപങ്ങൾ കാണുന്നില്ല.
തദ്യഥാ തൃണജലായുകാതൃണസ്യാന്തം ഗത്വാത്മനം ഉപസഁഹരതി ഏവമേവായമ്പുരുഷ ഇദം ശരീരം നിഹത്യാവിദ്യാം ഗമയിത്വാത്മനം ഉപസഁഹരതി
തൃണത്തിൽ കയറിയ ജലജന്തു തൃണത്തിന്റെ അറ്റത്ത് എത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഒതുക്കുന്നതുപോലെ, ഈ മനുഷ്യൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് അജ്ഞതയെ വിട്ട് ആത്മാവിനെ ഒതുക്കുന്നു.
അഥോ ഖല്വാഹുഃ കാമമയ ഏവായം പുരുഷ ഇതി; സയഥാകാമോ ഭവതി, തഥാക്രതുര് ഭവതി; യഥാക്രതുര് ഭവതി, തത്കര്മ കുരുതേ; യത്കര്മ കുരുതേ തദഭിസംപദ്യതേ
അവർ പറയുന്നു: ഈ മനുഷ്യൻ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നുള്ളവനാണ്. അവന്റെ ആഗ്രഹം എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെ അവന്റെ മനസ്സും; മനസ്സ് എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെ പ്രവൃത്തിയും; അവൻ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി എന്താണോ, അതാണ് അവൻ നേടുന്നത്.
തദേഷശ്ലോകോ ഭവതിഃ യദാസര്വേ പ്രമുച്യന്തേ കാമാ യേഽസ്യ ഹൃദിശ്രിതാ അഥ മര്ത്യോഽമൃതോ ഭവത്യ് അത്ര ബ്രഹ്മ സമശ്നുത ഇതി
ഇവിടെ ഒരു ശ്ലോകമുണ്ട്: ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, മരണശീലനായവൻ അമൃതനാകുന്നു; അവൻ ഇവിടെ തന്നെ ബ്രഹ്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
തദ്യഥാഹിനിര്വ്ലയനീവല്മീകേ മൃതാപ്രത്യസ്താ ശയീതൈവമേവേദം ശരീരം ശേതേ॥ അഥായമനസ്ഥികോഽശരീരഃ പ്രാജ്ഞആത്മാ .\^ ബ്രഹ്മൈവലോക ഏവ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ . ॥. സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രാനി ദദാമീതി ഹോവാച ജനകോവൈദേഹഃ
പാമ്പ് തൻ്റെ ചർമ്മം കളഞ്ഞ് വൽമീകത്തിൽ മരിച്ചപോലെ കിടക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ശരീരം അങ്ങനെ കിടക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ശരീരരഹിതമായ ജ്ഞാനാത്മാവ് പരമാവസ്ഥയിലേക്കെത്തുമ്പോൾ അമരനാകുന്നു, രാജാവേ, എന്ന് യാജ്ഞവൽക്യൻ പറഞ്ഞു. 'ഭഗവനെ, ഞാൻ ആയിരം ദാനം ചെയ്യുന്നു,' എന്ന് വൈദേഹരാജാവായ ജനകൻ പറഞ്ഞു.
തദപ്യ് ഏതേശ്ലോകാ അണുഃ പന്ഥാ വിതരഃ പുരാണോ; മാഁ സ്പൃഷ്ടോഽനുവിത്തോ മയൈവ തേന ധീരാ അപിയന്തി ബ്രഹ്മവിദ ഉത്ക്രമ്യ സ്വര്ഗം ലോകമിതോവിമുക്താഃ
ഇവിടെ ചില ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്: പാത വളരെ ചെറുതും പുരാതനവുമാണ്; ഞാൻ അതിനെ സ്പർശിച്ചിട്ടില്ല, അതിലൂടെ ഞാൻ നടന്നിട്ടുമില്ല. ആ പാതയിലൂടെ ബ്രഹ്മം അറിയുന്ന ധീരന്മാർ, ഇവിടെ നിന്ന് പുറത്ത് പോയ് സ്വർഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
തസ്മിങ്ഛുക്ലമുതനീലമാഹുഃ പിങ്ഗലഁ ഹരിതം ലോഹിതം ചൈ- -ഷപന്ഥാ ബ്രഹ്മണാ ഹാനുവിത്തസ് തേനൈതി ബ്രഹ്മവിത്തൈജസഃ പുണ്യകൃച്ച \^
ആ പാതയിൽ വെള്ള, നീല, മഞ്ഞ, പച്ച, ചുവപ്പ് നിറങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് അവർ പറയുന്നു; അതാണ് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പാത. ആ പാതയിലൂടെ ബ്രഹ്മം അറിയുന്ന പ്രകാശമുള്ള പുണ്യവാൻ പോകുന്നു.
അന്ധം തമഃ പ്രവിശന്തി യേഽസമ്ഭൂതിമ് . ഉപാസതേ; തതോ ഭൂയ ഇവ തേതമോ യഉ സമ്ഭൂത്യാഁ . രതാഃ
അപ്രത്യക്ഷമായതിനെ ആരാധിക്കുന്നവർ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു; പ്രത്യക്ഷമായതിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവർ അതിലും കൂടുതൽ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
അസുര്യാ നാമ തേലോകാ അന്ധേന തമസാവൃതാസ് താഁസ് തേപ്രേത്യാപിഗച്ഛത്യ് യ് അവിദ്വാഁസോഽബുധാജനാഃ
'അസുര്യ' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ, അന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—അവിടേക്ക്, മരിച്ചശേഷം, അജ്ഞാനികളും വിവേകമില്ലാത്തവരും പ്രവേശിക്കുന്നു.
തദേവസന്തസ് തദു ഭവാമോ . നചേദവേദീ മഹതീ വിനഷ്ടിര് യേതദ്വിദുരമൃതാസ് തേഭവന്ത്യ് അഥേതരേ ദുഃഖമേവോപയന്തി
അത് തന്നെയാണ് നമ്മൾ, അതാണ് നമ്മൾ ആകുന്നത്. ഇത് അറിയാതിരിക്കുന്നവർക്കു വലിയ നഷ്ടമാണ്. ഇത് അറിയുന്നവർ അമൃതരാകുന്നു; മറ്റുള്ളവർ ദുഃഖത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ആത്മാനം ചേദ്വിജാനീയാദ് അയമസ്മീതി പുരുഷഃ കിമിച്ഛന്കസ്യ കാമായ ശരീരമനു സംചരേത്
ഒരു മനുഷ്യന് ഈ ആത്മാവിനെ 'ഞാനിതാണ്' എന്ന് തിരിച്ചറിയുകയാണെങ്കില്, പിന്നെ അവന് എന്തിനായി, ആരുടെ വേണ്ടി ഈ ശരീരത്തില്执പിടിച്ച് ജീവിക്കണം?
യസ്യാനുവിത്തഃ പ്രതിബുദ്ധ ആത്മാ- -സ്മിന്ത്സംദേഹ്യേഗഹനേ പ്രവിഷ്ടഃ സവിശ്വകൃത് സഹിസര്വസ്യ കര്താ തസ്യ ലോകഃ, സഉ ലോകഏവ
ആത്മാവ് ഉണര്ന്നും, വിവേകത്തോടെ ഈ കഠിനമായ ശരീരത്തില് പ്രവേശിച്ചവനും, എല്ലാറ്റിനെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും, എല്ലാറ്റിനെയും ചെയ്യുന്നവനും ആകുമ്പോള്, അവന്റെ ലോകം അതേ ലോകമാണ്, അതേ ലോകം മാത്രം.
സലിലഏകോ ദ്രഷ്ടാദ്വൈതോ ഭവതി ഏഷബ്രഹ്മലോകഃ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹൈനമുവാചൈഷാസ്യ . \` പരമാഗതിഃ ഏഷാസ്യ പരമാസംപദ് ഏഷോഽസ്യ പരമോലോക, ഏഷോഽസ്യ പരമആനന്ദ, ഏതസ്യൈവാനന്ദസ്യാന്യാനി ഭൂതാനി മാത്രാമുപജീവന്തി॥ 32 32-42, 33-36; സയോമനൂഷ്യാണാഁ രാദ്ധഃ സമൃദ്ധോ ഭവത്യന്യേഷാമധിപതിഃ സര്വൈര്മാനുഷ്യകൈഃ കാമൈഃ സമ്പന്നതമഃ, സമനുഷ്യാണാം പരമആനന്ദഃ॥ 33 32-42, 33-36; അഥ യേശതം മനുഷ്യാണാമാനന്ദാഃ, സഏകഃ പിത്റ്ണാം ജിതലോകാനാമാനന്ദഃ॥ 34 32-42, 33-36; അഥ യേശതം പിത്റ്ണാം ജിതലോകാനാമാനന്ദാഃ, സഏകഃ കര്മദേവാനാമാനന്ദോ, യേകര്മണാ ദേവത്വമഭിസമ്പദ്യന്തേ॥ 35 32-42, 33-36; അഥ യേശതം കര്മദേവാനാമാനന്ദാഃ, സഏക ആജാനദേവാനാമാനന്ദോ, യശ്ച [+]+[/+]ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതഃ॥ 36 32-42, 33-36; അഥ യേശതമാജാനദേവാനാമാനന്ദാഃ, സഏകോ ദേവലോകആനന്ദോ, യശ്ച [+]+[/+]ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതഃ॥ 37 32-42, 33-36; അഥ യേശതം ദേവലോകആനന്ദാഃ, സഏകോ ഗന്ധര്വലോകആനന്ദോ, യശ്ച [+]+[/+]ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതഃ॥ 38 32-42, 33-36; അഥ യേശതം ഗന്ധര്വലോകആനന്ദാഃ, സഏകഃ പ്രജാപതിലോകആനന്ദോ, യശ്ച [+]+[/+]ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതഃ॥ 39 32-42, 33-36; അഥ യേശതം പ്രജാപതിലോകആനന്ദാഃ, സഏകോ ബ്രഹ്മലോകആനന്ദോ, യശ്ച [+]+[/+]ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹത॥ ഏഷബ്രഹ്മലോകഃ, സമ്രാഡ്॥ ഇതി ഹൈനം അനുശശാസൈതദമൃതഁ॥ സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രം ദദാമി॥ അത ഊര്ധ്വം വിമോക്ഷായൈവബ്രൂഹീതി॥ 40 32-42, 33-36; സവാഏഷഏതസ്മിന്ത്സമ്പ്രസാദേ രത്വാചരിത്വാദൃഷ്ട്വൈവപുണ്യം ച പാപം ച പുനഃ പ്രതിന്യായം പ്രതിയോന്യ് ആദ്രവതി ബുദ്ധാന്തായൈവ; സയദത്ര കിങ്ചിത്പശ്യത്യനന്വാഗതസ് തേന ഭവതി അസങ്ഗോ ഹ്യയം പുരുഷ ഇതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രം ദദാമി॥ അത ഊര്ധ്വം വിമോക്ഷായൈവബ്രൂഹീതി॥ ==സംബംധിത കड़ിയാഁ== #[[ഉപനിഷദ്]] ##[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ്]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 1]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 2]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 3]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 4]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 5]] ==ബാഹരീ കഡിയാഁ== [[വര്ഗഃ:]]
ജലംപോലെ, അവൻ മാത്രം ഉണ്ട്, കാണുന്നവൻ, രണ്ടാമൊന്നുമില്ല — ഇതാണ് ബ്രഹ്മലോകം, മഹാരാജാവേ. ഇതാണ് അവന്റെ പരമാവസ്ഥ, പരമലാഭം, പരമലോകം, പരമാനന്ദം. ഈ ആനന്ദത്തിന്റെ ഒരു അംശം മാത്രം മറ്റു സകല ജീവികളും അനുഭവിക്കുന്നു. മനുഷ്യരിൽ സമ്പന്നനും പൂർണ്ണമായും സന്തുഷ്ടനും മറ്റുള്ളവരുടെ അധിപതിയും ആകെയുള്ള എല്ലാ മാനുഷിക സുഖങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നവനും ഏറ്റവും ആനന്ദമുള്ളവനാണ്. അത്തരമൊരു മനുഷ്യന്റെ ആനന്ദം മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും വലിയതാണ്. അത്തരമൊരു ആനന്ദത്തിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ലോകം നേടിയ പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ ആനന്ദമാണ്. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം കര്മ്മഫലമായി ദൈവത്വം നേടിയ ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദമാണ്. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ജന്മപ്രാപ്തിയായ ദേവന്മാരുടെയും, ശാസ്ത്രജ്ഞനും പാപരഹിതനും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനും ആനന്ദം. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം പ്രജാപതിയുടെ ലോകത്തുള്ളവന്റെയും, ശാസ്ത്രജ്ഞനും പാപരഹിതനും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനും ആനന്ദം. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ബ്രഹ്മലോകത്തുള്ളവന്റെയും, ശാസ്ത്രജ്ഞനും പാപരഹിതനും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനും ആനന്ദം. ഇതാണ് ബ്രഹ്മലോകം, മഹാരാജാവേ. ഇതാണ് അമൃതം. 'ഭഗവാനെ, ഞാൻ നിനക്കായി ആയിരം ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇനി മോക്ഷത്തിനായി പഠിപ്പിക്കൂ.'
33-36 32-42; സ യോ മനൂഷ്യാണാഁ രാദ്ധഃ സമൃദ്ധോ ഭവത്യന്യേഷാമധിപതിഃ സര്വൈര്മാനുഷ്യകൈര്ഭോഗൈഃ സമ്പന്നതമഃ, സ മനുഷ്യാണാം പരമ ആനന്ദോ॥ അഥ യേ ശതം മനുഷ്യാണാമാനന്ദാഃ, സ ഏകഃ പിതൃണാം ജിതലോകാനാമാനന്ദോ॥ അഥ യേ ശതം പിതൃണാം ജിതലോകാനാമാനന്ദാഃ, സ ഏകോ ഗന്ധര്വലോക ആനന്ദോ॥ അഥ യേ ശതം ഗന്ധര്വലോക ആനന്ദാഃ, സ ഏകഃ കര്മദേവാനാമാനന്ദോ യേ കര്മണാ ദേവത്വമഭിസമ്പദ്യന്തേ॥ അഥ യേ ശതം കര്മദേവാനാമാനന്ദാഃ, സ ഏക ആജാനദേവാനാമാനന്ദോ, യശ്ച ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതോ॥ അഥ യേ ശതമാജാനദേവാനാമാനന്ദാഃ, സ ഏകഃ പ്രജാപതിലോക ആനന്ദോ യശ്ച ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതോ॥ അഥ യേ ശതം പ്രജാപതിലോക ആനന്ദാഃ, സ ഏകോ ബ്രഹ്മലോക ആനന്ദോ യശ്ച ശ്രോത്രിയോഽവൃജിനോഽകാമഹതോ॥ അഥൈഷ ഏവ പരമ ആനന്ദ ഏഷ ബ്രഹ്മലോകഃ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ॥ സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രം ദദാമി॥ അത ഊര്ധ്വം വിമോക്ഷായൈവ ബ്രൂഹീതി॥ അത്ര ഹ യാജ്ഞവല്ക്യോ ബിഭയാം ചകാരഃ മേധാവീ രാജാ സര്വേഭ്യോ മാന്തേഭ്യ ഉദരൌത്സീദിതി
മനുഷ്യരിൽ സമ്പന്നനും പൂർണ്ണമായും സന്തുഷ്ടനും മറ്റുള്ളവരുടെ അധിപതിയും എല്ലാ മാനുഷിക സുഖങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നവനും ഏറ്റവും ആനന്ദമുള്ളവനാണ്. അത്തരമൊരു മനുഷ്യന്റെ ആനന്ദം മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും വലിയതാണ്. അത്തരമൊരു ആനന്ദത്തിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ലോകം നേടിയ പിതൃപുരുഷന്മാരുടെ ആനന്ദമാണ്. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ഗന്ധർവലോകത്തിലെ ആനന്ദമാണ്. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം കര്മ്മഫലമായി ദൈവത്വം നേടിയ ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദമാണ്. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ജന്മപ്രാപ്തിയായ ദേവന്മാരുടെയും, ശാസ്ത്രജ്ഞനും പാപരഹിതനും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനും ആനന്ദം. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം പ്രജാപതിയുടെ ലോകത്തുള്ളവന്റെയും, ശാസ്ത്രജ്ഞനും പാപരഹിതനും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനും ആനന്ദം. അതിന്റെ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം ബ്രഹ്മലോകത്തുള്ളവന്റെയും, ശാസ്ത്രജ്ഞനും പാപരഹിതനും ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനും ആനന്ദം. ഇതാണ് പരമാനന്ദം, ഇതാണ് ബ്രഹ്മലോകം, മഹാരാജാവേ, എന്ന് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു. 'ഭഗവാനെ, ഞാൻ നിനക്കായി ആയിരം ദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇനി മോക്ഷത്തിനായി പഠിപ്പിക്കൂ.' ഇതു കേട്ട് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ ഭയപ്പെട്ടു, 'ഈ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ് എല്ലാവരെയും മറികടക്കും' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
ഈ ആത്മാവ് സൂക്ഷ്മാവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ, ജരയാലോ അല്ലെങ്കിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകലാലോ, ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വിടപറയുന്നു. പാകം വന്ന മാമ്പഴം, ഉത്തിരി, അത്തിപ്പഴം എന്നിവ തണ്ടിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നതുപോലെ, ഈ മനുഷ്യൻ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, അതേ വഴി പിന്തുടർന്ന്, ഓരോ ജന്മത്തിലും തിരിച്ചെത്തുന്നു, പ്രാണൻ കൊണ്ടു തന്നെ.
രാജാവ് വരാനിരിക്കുമ്പോൾ, കഠിനമായ ഉദ്യോഗസ്ഥരും രഥച്ചാളികളും ഗ്രാമപ്രമുഖന്മാരും മറ്റുള്ളവരും ഭക്ഷണവും പാനീയവും താമസവും ഒരുക്കുന്നതുപോലെ, 'അവൻ വരുന്നു, അവൻ അടുത്ത് എത്തുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നവനു വേണ്ടി എല്ലാ ജീവികളും 'ഇതാണ് ബ്രഹ്മം വരുന്നത്, ഇതാണ് ബ്രഹ്മം അടുത്ത് എത്തുന്നത്' എന്ന് ഒരുക്കം കാണിക്കുന്നു.
ഏകീഭവതി നപശ്യതീത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നജിഘ്രതീത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നരസയതീത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നവദതീത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നശൃണോതീത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നമനുത ഇത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നസ്പൃശതീത്യ് ആഹുഃ ഏകീഭവതി നവിജാനാതീത്യ് ആഹുഃ
അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, കാണുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, വാസനയറിയുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, രുചി അറിയുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, സംസാരിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, കേൾക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, ചിന്തിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, സ്പർശിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു. അവൻ ഒന്നായിത്തീരുന്നു, അറിയുന്നില്ല എന്ന് അവർ പറയുന്നു.
തസ്യ ഹൈതസ്യ ഹൃദയസ്യാഗ്രം പ്രദ്യോതതേ; തേന പ്രദ്യോതേനൈഷആത്മാനിഷ്ക്രാമതി, ചക്ഷുഷ്ടോവാ മൂര്ധ്നോവാന്യേഭ്യോ വാ ശരീരദേശേഭ്യഃ॥ തമുത്ക്രാമന്തം പ്രാണോഽനൂത്ക്രാമതി, പ്രാണമനൂത്ക്രാമന്തഁ സര്വേ പ്രാണാഅനൂത്ക്രാമന്തി॥ സംജാനം ഏവാന്വവക്രാമതി, സഏഷജ്ഞഃ സവിജ്ഞാനോ ഭവതി തം വിദ്യാകര്മണീ സമന്വാരഭേതേ പൂര്വപ്രജ്ഞാച
അവന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗം പ്രകാശിക്കുന്നു; ആ പ്രകാശത്താൽ ആത്മാവ് പുറത്ത് പോകുന്നു—കണ്ണിലൂടെ ആയിരിക്കാം, തലയിൽ നിന്നോ ശരീരത്തിലെ മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഗത്തിലൂടെയോ. അവൻ പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ പ്രധാനശ്വാസം പിന്തുടരുന്നു; പ്രധാനശ്വാസം പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ എല്ലാ പ്രാണന്മാരും പിന്തുടരുന്നു. അവൻ ബോധത്തോടെ പുറത്ത് പോകുന്നു; അവൻ ജ്ഞാനിയും വിവേകിയും ആകുന്നു. അവന്റെ അറിവും പ്രവൃത്തികളും മുമ്പത്തെ ഓർമ്മകളും കൂടെ പോകുന്നു.
തദ്യഥാ പേശസ്കാരീപേശസോ മാത്രാമപാദായാന്യന് നവതരം കല്യാണതരഁ രൂപം തനുത, ഏവമേവായമ്പുരുഷ ഇദം ശരീരം നിഹത്യാവിദ്യാം ഗമയിത്വാന്യന്നവതരം കല്യാണതരഁ രൂപം തനുതേ പിത്ര്യം വാ ഗാന്ധര്വം വാ ബ്രാഹ്മം വാ പ്രാജാപത്യം വാ ദൈവം വാന്യേഭ്യോ വാ ഭൂതേഭ്യഃ
സ്വർണ്ണക്കാരൻ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഒരു കഷണം എടുത്ത് പുതിയതും മനോഹരവും രൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, ഈ മനുഷ്യൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് അജ്ഞതയെ വിട്ട് പുതിയതും മനോഹരവുമായ മറ്റൊരു രൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നു—പിതൃലോകമായിരിക്കാം, ഗന്ധർവലോകമായിരിക്കാം, ബ്രാഹ്മലോകമായിരിക്കാം, പ്രജാപതിയുടെ ലോകമായിരിക്കാം, ദൈവലോകമായിരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ഭൗതികരൂപമായിരിക്കാം.
സവാഅയമാത്മാബ്രഹ്മ വിജ്ഞാനമയോ മനോമയോ വാങ്മയഃ . പ്രാണമയശ്ചക്ഷുര്മയഃ ശ്രോത്രമയ ആകാശമയോ വായുമയസ് തേജോമയ ആപോമയഃ പൃഥിവീമയഃ ക്രോധമയോഽക്രോധമയോ ഹര്ഷമയോഽഹര്ഷമയഃ \^ . . . ധര്മമയോഽധര്മമയഃ സര്വമയഃ॥ തദ്യദേദംമയോ അദോമയ ഇതി യഥാകാരീയഥാചാരീതഥാ ഭവതി॥ സാധുകാരീസാധുര്ഭവതി, പാപകാരീപാപോഭവതി, പുണ്യഃ പുണ്യേന കര്മണാ ഭവതി പാപഃ പാപേന
ഈ ആത്മാവാണ് ബ്രഹ്മം; ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, മനസ്സിൽ നിന്നുള്ളവൻ, വാക്കിൽ നിന്നുള്ളവൻ, ശ്വാസത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, കാഴ്ചയിൽ നിന്നുള്ളവൻ, ശ്രവണത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, വായുവിൽ നിന്നുള്ളവൻ, അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ളവൻ, വെള്ളത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ളവൻ, കോപത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, അകോപത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, സന്തോഷത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, അസന്തോഷത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, ധർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ, അധർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ളവൻ—എല്ലാവിധത്തിലും ഉള്ളവൻ. അവൻ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു, എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു, അങ്ങനെ ആകുന്നു. നല്ലത് ചെയ്യുന്നവൻ നല്ലവനാകും; ദുഷ്ടം ചെയ്യുന്നവൻ ദുഷ്ടനാകും. പുണ്യപ്രവൃത്തിയാൽ പുണ്യവാനാകുന്നു; പാപപ്രവൃത്തിയാൽ പാപവാനാകുന്നു.
തദേഷശ്ലോകോ ഭവതിഃ തദേവസത്തത് സഹകര്മണൈതി ലിങ്ഗം മനോ യത്ര നിഷക്തമസ്യ പ്രാപ്യാന്തം കര്മണസ് തസ്യ യത്കിങ്ചേഹകരോത്യയം തസ്മാല് ലോകാത്പുനരൈതി അസ്മൈലോകായ കര്മണ, ഇതി നുകാമയമാനോ; അഥാകാമയമാനോ യോഽകാമോനിഷ്കാമ ആത്മകാമ ആപ്തകാമോ ഭവതി നതസ്മാദ് പ്രാണാഉത്ക്രാമന്തി അത്രൈവസമവനീയന്തേ . ॥. ബ്രഹ്മൈവ സന്ബ്രഹ്മാപ്യേതി
ഇവിടെ ഒരു ശ്ലോകമുണ്ട്: മനസ്സു ഏത് കാര്യത്തിൽ ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതിന്റെ ഫലമായി അവൻ തന്റെ പ്രവൃത്തികളോടൊപ്പം അതിൽ എത്തുന്നു; പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം ലഭിച്ചാൽ, അവൻ ഇവിടെ ചെയ്തതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഈ ലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. എന്നാൽ ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, ആഗ്രഹം വിട്ടവൻ, ആത്മാവിൽ തൃപ്തനായവൻ, ആഗ്രഹം ആത്മാവിൽ തന്നെ ആയവൻ—അവന്റെ പ്രാണന്മാർ പുറത്ത് പോകുന്നില്ല; അവൻ ബ്രഹ്മമായതുകൊണ്ട് ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.