സഏഷനേതി നേത്യ് ആത്മാഗൃഹ്യോ നഹിഗൃഹ്യതേഽശീര്യോ നഹിശീര്യതേഽസങ്ഗോഽസിതോ നസജ്യതേ നവ്യഥതേ .\^ അഭയം വൈ, ജനക, പ്രാപ്തോഽസീതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ॥ സഹോവാച ജനകോവൈദേഹോഃ നമസ് തേ, യാജ്ഞവല്ക്യാഭയം ത്വാഗച്ഛതാദ്യോനോ, ഭഗവന് അഭയം വേദയസ .: സ ഹോവാച ജനകോ വൈദേഹോഽഭയം ത്വാഗച്ഛതാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ, യോ നോ, ഭഗവന് അഭയം വേദയസേ; നമസ് തേഽസ്തു ഇമേവിദേഹാഅയമഹമസ്മീതി॥ 3 = 14.7.1 =
ഈ ആത്മാവ് 'ഇത് അല്ല, അത് അല്ല' എന്നതാണ്; പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അതിനെ പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിന് ക്ഷയം ഇല്ല, ക്ഷയിക്കാറില്ല; അതിന് ബന്ധം ഇല്ല, ഒന്നുമായി ചേർന്നില്ല; അതിന് വേദനയില്ല. "നിനക്ക് ഭയം ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു, ജനക," എന്ന് യാജ്ഞവൽക്ക്യ പറഞ്ഞു. ജനക രാജാവ് മറുപടി പറഞ്ഞു: "നമസ്കാരം, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. ഭയം ഇല്ലായ്മ ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. ഭഗവൻ, നീ ഞങ്ങൾക്ക് ഭയം ഇല്ലായ്മ അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു." ജനക പറഞ്ഞു: "യാജ്ഞവൽക്ക്യ, ഭയം ഇല്ലായ്മ നിനക്കു ലഭിക്കട്ടെ, കാരണം നീ ഞങ്ങൾക്ക് അത് അറിയിച്ചിരിക്കുന്നു. നമസ്കാരം. ഇവർ എല്ലാവരും വൈദേഹർ; ഞാനാണ് ഈ വ്യക്തി."
ജനകഁ ഹ വൈദേഹം യാജ്ഞവല്ക്യോ ജഗാമഃ സമേനേന വദിഷ്യ ഇത്യ് അഥ ഹ യജ് ജനകശ്ച വൈദേഹോ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ചാഗ്നിഹോത്രേസമൂദതുസ് തസ്മൈ ഹ യാജ്ഞവല്ക്യോ വരം ദദൌ॥ സഹ കാമപ്രശ്നമേവവവ്രേ॥ തഁ ഹാസ്മൈ ദദൌ॥ തഁ ഹ സമ്രാഡ് ഏവപൂര്വഃ പപ്രച്ഛ
ജനക വൈദേഹൻ യാജ്ഞവൽക്ക്യയുമായി സംവാദിക്കാനായി സമീപിച്ചു. പിന്നെ ജനകയും യാജ്ഞവൽക്ക്യയും അഗ്നിഹോത്രം ചേർന്ന് നടത്തി. യാജ്ഞവൽക്ക്യ അവനു ഒരു വരം നൽകി. അവൻ 'കാമപ്രശ്നം' ചോദിക്കാൻ അവകാശപ്പെട്ടു. യാജ്ഞവൽക്ക്യ അത് അനുവദിച്ചു. പിന്നെ മുമ്പുപോലെ രാജാവ് ചോദ്യം ചെയ്തു.
യാജ്ഞവല്ക്യ, കിംജ്യോതിരയം പുരുഷ ഇതി॥ ആദിത്യജ്യോതിഃ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹോവാചാദിത്യേനൈവായം ജ്യോതിഷാസ്തേ പല്യയതേ കര്മ കുരുതേ വിപര്യേതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
"യാജ്ഞവൽക്ക്യ, ഈ മനുഷ്യന്റെ പ്രകാശം എന്താണ്?" "സൂര്യനാണ് അവന്റെ പ്രകാശം, രാജാവേ," എന്ന് യാജ്ഞവൽക്ക്യ പറഞ്ഞു. "സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അവൻ ഇരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു, പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരിച്ചു വരുന്നു." "അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ."
അസ്തമിത ആദിത്യേ, യാജ്ഞവല്ക്യ, കിംജ്യോതിരേവായം പുരുഷ ഇതി॥ ചന്ദ്രജ്യോതിഃ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹോവാച; ചന്ദ്രേണൈവായം ജ്യോതിഷാസ്തേ പല്യയതേ കര്മ കുരുതേ വിപര്യേതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
"സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചാൽ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ, ഈ മനുഷ്യന്റെ പ്രകാശം എന്താണ്?" "ചന്ദ്രനാണ് അവന്റെ പ്രകാശം, രാജാവേ," എന്ന് യാജ്ഞവൽക്ക്യ പറഞ്ഞു. "ചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശത്തിൽ അവൻ ഇരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു, പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരിച്ചു വരുന്നു." "അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ."
അസ്തമിത ആദിത്യേ, യാജ്ഞവല്ക്യ, ചന്ദ്രമസ്യസ്തമിതേ, കിംജ്യോതിരേവായം പുരുഷ ഇതി॥ അഗ്നിജ്യോതിഃ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹോവാച അഗ്നിനൈവജ്യോതിഷാസ്തേ പല്യയതേ കര്മ കുരുതേ വിപര്യേതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അസ്തമിച്ചശേഷം, യാജ്ഞവൽക്ക്യ, ഈ മനുഷ്യൻ എങ്ങനെയാണ് ജീവിക്കുന്നത് എന്നാൽ, 'അഗ്നിയാണ് അവന്റെ പ്രകാശം, മഹാരാജാവേ,' എന്നു ഉത്തരം. അഗ്നിയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ അവൻ ഇരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു, പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരികെ വരുന്നു. 'അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.'
അസ്തമിത ആദിത്യേ, യാജ്ഞവല്ക്യ, ചന്ദ്രമസ്യസ്തമിതേ, ശാന്തേഽഗ്നൌ, ശാന്തായാം വാചി, കിംജ്യോതിരേവായം പുരുഷ ഇതി॥ ആത്മജ്യോതിഃ, സമ്രാഡ്, ഇതി ഹോവാച ! ആത്മനൈവായം ജ്യോതിഷാസ്തേ പല്യയതേ കര്മ കുരുതേ വിപര്യേതീതി
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അസ്തമിച്ചശേഷം, അഗ്നിയും വാക്കും ശാന്തമായാൽ, ഈ മനുഷ്യൻ എങ്ങനെയാണ് ജീവിക്കുന്നത് എന്നാൽ, 'ആത്മാവാണ് അവന്റെ വെളിച്ചം, മഹാരാജാവേ,' എന്നു ഉത്തരം. ആത്മാവിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അവൻ ഇരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു, പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരികെ വരുന്നു.
കതമആത്മേതി॥ യോഽയം വിജ്ഞാനമയഃ പുരുഷഃ പ്രാണേഷു ഹൃദ്യന്തര്ജ്യോതിഃ \^\` സസമാനഃ സന്നുഭൌലോകൌസംചരതി ധ്യായതീവ ലേലായതീവ സധീഃ \` സ്വപ്നോ ഭൂത്വേമം ലോകമതിക്രാമതി . \^
ആത്മാവ് ഏതാണ് എന്നാൽ, ഈ ജ്ഞാനരൂപനായ മനുഷ്യൻ, പ്രാണങ്ങളിൽ, ഹൃദയത്തിനുള്ളിലെ പ്രകാശം. ഒരേപോലെ ഇരുവശത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു. ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലും ചലിക്കുന്നതുപോലും ബുദ്ധിയോടെ, സ്വപ്നം കാണുന്നവനായി, ഈ ലോകം കടന്ന് പോകുന്നു.
സവാഅയം പുരുഷോ ജായമാനഃ ശരീരമഭിസമ്പദ്യമാനഃ പാപ്മഭിഃ സഁസൃജ്യതേ॥ സഉത്ക്രാമന്മ്രിയമാണഃ പാപ്മനോ വിജഹാതി മൃത്യോരൂപാണി .
മനുഷ്യൻ ജനിക്കുമ്പോൾ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പാപങ്ങളുമായി ചേർന്ന് ജീവിക്കുന്നു. മരിക്കുമ്പോൾ, മേലോട്ട് പുറപ്പെട്ട്, പാപങ്ങൾ അകറ്റി, മരണത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
തസ്യ വാഏതസ്യ പുരുഷസ്യ ദ്വേഏവസ്ഥാനേ ഭവതഃ ഇദം ച പരലോകസ്ഥാനം ച; സന്ധ്യം തൃതീയഁ സ്വപ്നസ്ഥാനം; തസ്മിന്ത്സന്ധ്യേ സ്ഥാനേ തിഷ്ഠനുഭേസ്ഥാനേ പശ്യതീദം ച പരലോകസ്ഥാനം ച
ഈ മനുഷ്യന് രണ്ട് വാസസ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ട്: ഈ ലോകവും മറ്റേ ലോകവും. മൂന്നാമത്തേതായി ഇടക്കാലമായ സ്വപ്നാവസ്ഥയും ഉണ്ട്. ആ ഇടക്കാല അവസ്ഥയിൽ നിലകൊണ്ടു, അവൻ ഈ ലോകവും മറ്റേ ലോകവും കാണുന്നു.
അഥ യഥാക്രമോഽയം പരലോകസ്ഥാനേ ഭവതി; തമാക്രമമാക്രമ്യോഭയാന്പാപ്മന ആനന്ദാഁശ്ച പശ്യതി॥ സയത്രായം . പ്രസ്വപിതി അസ്യലോകസ്യ സര്വാവതോ മാത്രാമപാദായ, സ്വയം വിഹത്യ സ്വയം നിര്മായ സ്വേന ഭാസാസ്വേന ജ്യോതിഷാ പ്രസ്വപിതി അത്രായം പുരുഷഃ സ്വയംജ്യോതിര്ഭവതി
മറ്റേ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ പ്രവേശിച്ചശേഷം, അവൻ പാപഫലവും സുഖഫലവും കാണുന്നു. ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഈ ലോകത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾ എടുത്ത്, അവൻ സ്വയം അവയെ നശിപ്പിച്ച്, പുതുതായി സൃഷ്ടിച്ച്, സ്വന്തം പ്രകാശത്തിൽ, സ്വന്തം വെളിച്ചത്തിൽ, ഉറങ്ങുന്നു. അവിടെയാണ് മനുഷ്യൻ സ്വയം വെളിച്ചമായിത്തീരുന്നത്.
നതത്ര രഥാ നരഥയോഗാ നപന്ഥാനോ ഭവന്തി അഥ രഥാന്രഥയോഗാന്പഥഃ സൃജതേ॥ നതത്രാനന്ദാമുദഃ പ്രമുദോ ഭവന്തി അഥാനന്ദാന്മുദഃ പ്രമുദഃ സൃജതേ॥ നതത്ര വേശാന്താഃ സ്രവന്ത്യഃ പുഷ്കരിണ്യോ ഭവന്തി അഥ വേശാന്താന്സ്രവന്തീഃ പുഷ്കരിണീഃ സൃജതേ; സഹികര്താ
തദപ്യ് ഏതേശ്ലോകാഃ സ്വപ്നേന ശാരീരമഭിപ്രഹത്യാ- -സുപ്തഃ സുപ്താനഭിചാകശീതി ശുക്രമാദായ പുനരൈതി സ്ഥാനം ഹിരണ്മയഃ പൌരുഷ ഏകഹഁസഃ
ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ പറയുന്നു: ഉറക്കത്തിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഉറങ്ങുന്നവൻ തന്റെ പ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. ശുദ്ധമായ സാരം എടുത്ത്, വീണ്ടും തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു, പൊന്നുപോലുള്ള പുരുഷൻ, ഏകഹംസൻ.
പ്രാണേന രക്ഷന്നപരം കുലായം ബഹിഃ കുലായാദമൃതശ്ചരിത്വാ, സഈയതേഽമൃതോ യത്രകാമം ഹിരണ്മയഃ പൌരുഷ ഏകഹഁസഃ
ശ്വാസംകൊണ്ട് കൂടാരം കാത്തു, അമൃതസ്വഭാവമുള്ളവൻ കൂടാരത്തിന് പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു. സഞ്ചരിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, പൊന്നുപോലുള്ള പുരുഷൻ, ഏകഹംസൻ, തനിക്കിഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു.
സ്വപ്നാന്തഉച്ചാവചമീയമാനോ രൂപാണി ദേവഃ കുരുതേ ബഹൂന്യ് ഉതേവ സ്ത്രീഭിഃ സഹമോദമാനോ ജക്ഷദുതേവാപി ഭയാനി പശ്യന്
സ്വപ്നാവസ്ഥയുടെ അവസാനം, ദൈവം ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ രൂപങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച്, അനേകം രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ചിലപ്പോൾ സ്ത്രീകളോടൊപ്പം ആസ്വദിക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഭയകരമായ കാര്യങ്ങൾ കാണുന്നു.
ആരാമമസ്യ പശ്യന്തി നതം കശ്ചനപശ്യതീതി തം നായതം ബോധയേദിത്യ് ആഹുഃ ദുര്ഭിഷജ്യഁ ഹാസ്മൈഭവതി, യമേഷനപ്രതിപദ്യതേ
അവന്റെ ആനന്ദവനം അവർ കാണുന്നു, പക്ഷേ ആരും അവനെ കാണുന്നില്ല. 'അവിടെ ആരും അവനെ ഉണർത്തരുത്,' എന്ന് അവർ പറയുന്നു. ആരെങ്കിലും അന്വേഷിച്ചിട്ടും അവൻ തിരികെ വരാത്തപക്ഷം, അവനെ സുഖപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല.
അഥോ ഖല്വാഹുഃ ജാഗരിതദേശഏവാസ്യൈസ; യാനി ഹ്യ് ഏവജാഗ്രത്പശ്യതി താനി സുപ്തഇത്യത്രായം പുരുഷഃ സ്വയംജ്യോതിര്ഭവതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യഃ . \`॥. സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രം ദദാമി॥ അത ഊര്ധ്വം വിമോക്ഷായൈവ . ബ്രൂഹീതി
ചിലർ പറയുന്നു: 'ഇത് അവന്റെ ജാഗ്രതാവസ്ഥ തന്നെയാണ്.' കാരണം അവൻ ജാഗ്രതയിൽ കാണുന്നതെല്ലാം ഉറക്കത്തിൽ കാണുന്നു — അവിടെയാണ് മനുഷ്യൻ സ്വയം വെളിച്ചമാകുന്നത്. 'അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.' 'ഭഗവനേ, ഞാൻ നിനക്കായിരം കൊടുക്കുന്നു. ഇനി മോക്ഷം നേടാൻ കൂടുതൽ ഉപദേശിക്കൂ.'
. 40 : 34 സവാഏഷഏതസ്മിന്ത്സ്വപ്നാന്തേ രത്വാചരിത്വാദൃഷ്ട്വൈവപുണ്യം ച പാപം ച പുനഃ പ്രതിന്യായം പ്രതിയോന്യ് ആദ്രവതി ബുദ്ധാന്തായൈവ സയദത്ര കിങ്ചിത്പശ്യത്യനന്വാഗതസ് തേന ഭവതി അസങ്ഗോ ഹ്യയം പുരുഷ ഇതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രം ദദാമി॥ അത ഊര്ധ്വം വിമോക്ഷായൈവബ്രൂഹീതി
. സ വാ ഏഷ ഏതസ്മിന്ത്സ്വപ്നേ രത്വാ ചരിത്വാ ദൃഷ്ട്വൈവ പുണ്യം ച പാപം ച പുനഃ പ്രതിന്യായം പ്രതിയോന്യ് ആദ്രവതി ബുദ്ധാന്തായൈവ; സ യത്തത്ര കിങ്ചിത്പശ്യത്യനന്വാഗതസ് തേന ഭവതി അസങ്ഗോ ഹ്യയം പുരുഷ ഇതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ സോഽഹം ഭഗവതേ സഹസ്രം ദദാമി॥ അത ഊര്ധ്വം വിമോക്ഷായൈവ ബ്രൂഹീതി
. സ വാ ഏഷ ഏതസ്മിന്ബുദ്ധാന്തേ രത്വാ ചരിത്വാ ദൃഷ്ട്വൈവ പുണ്യം ച പാപം ച പുനഃ പ്രതിന്യായം പ്രതിയോന്യ് ആദ്രവതി സ്വപ്നാന്തായൈവ
ജാഗ്രതാവസ്ഥയിൽ ആസ്വദിച്ച്, സഞ്ചരിച്ചു, പുണ്യവും പാപവും കണ്ട ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും ഓരോന്നിന്റെയും സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു, സ്വപ്നാവസ്ഥയിലേക്കു വേണ്ടി.
തദ്യഥാ മഹാമത്സ്യഉഭേകൂലേ അനുസംചരതി പൂര്വം ചാപരം ചൈവമേവായം പുരുഷ ഏതാഉഭാവന്താവനുസംചരതി സ്വപ്നാന്തം ച ബുദ്ധാന്തം ച
വലിയ മീൻ കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഇരുകരകളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ മനുഷ്യൻ സ്വപ്നാവസ്ഥയിലും ജാഗ്രതാവസ്ഥയിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
തദ്യഥാസ്മിന്നാകാശേശ്യേനോവാ സുപര്ണോവാ വിപരിപത്യ രാന്തഃ സഁഹത്യ പക്ഷൌസംലയായൈവധ്രിയത, ഏവമേവായം പുരുഷ ഏതസ്മാ അന്തായ ധവതി യത്ര സുപ്തോനകം ചനകാമം കാമയതേ നകം ചനസ്വപ്നം പശ്യതി
ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷി അല്ലെങ്കിൽ ഹംസ, തളർന്നു ചിറകുകൾ മടക്കുന്നതുപോലെ, ഈ മനുഷ്യൻ ഉറക്കത്തിൽ ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ, ഒന്നും കാണാതെ ആ അതിരിലേക്ക് ഓടുന്നു.
തദ്വാഅസ്യൈതദാത്മകാമമാപ്തകാമമകാമം .. രൂപം॥ തദ്യഥാ പ്രിയയാ സ്ത്രിയാസംപരിഷ്വക്തോ നബാഹ്യം കിം ചനവേദ നാന്തരമേവമേവായം പുരുഷഃ ശാരിരആത്മാ . പ്രാജ്ഞനാത്മനാ സംപരിഷ്വക്തോ നബാഹ്യം കിം ചനവേദ നാന്തരം
ഇതാണ് അവന്റെ സത്യമായ ആഗ്രഹം, എല്ലാം ലഭിച്ച, ഇനി ആഗ്രഹം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ. പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീയുമായി ചേർന്ന് ഇരിക്കുമ്പോൾ പുറത്തോ ഉള്ളിലോ ഒന്നും അറിയാത്തതുപോലെ, ഈ ശരീരത്തിലുള്ള ആത്മാവ് ജ്ഞാനാത്മാവുമായി ചേർന്ന് പുറത്തോ ഉള്ളിലോ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല.
തദ്വാഅസ്യൈതദതിച്ഛന്ദോഽപഹതപാപ്മാഭയഁ രൂപമശോകാന്തരമ്
ഇതാണ് പൂർണ്ണമായ സ്വാതന്ത്ര്യവും, പാപം സ്പർശിക്കാത്തതും, അതിരില്ലാത്ത രൂപവും, ദു:ഖമില്ലാത്ത ആന്തരിക ആനന്ദവുമാണ്.
അത്ര പിതാപിതാ ഭവതി മാതാമാതാ ലോകാഅലോകാ ദേവാഅദേവാ വേദാ അവേദാ യജ്ഞോഽയജ്ഞോ . അത്ര സ്തേനോഽസ്തേനോ ഭവതി ഭ്രൂണഹാഭ്രൂണഹാ പൌല്കസോഽപൌല്കസശ്ചാണ്ഡാലോഽചണ്ഡാലഃ . . ശ്രമണോഽശ്രമണസ് താപസോഽതാപസോഽനന്വാഗതഃ പുണ്യേനാനന്വാഗതഃ പാപേന; തീര്ണോഹിതദാസര്വാങ്ശോകാന്ഹൃദയസ്യ ഭവതി
യദ്വൈതന്നപശ്യതി, പശ്യന്വൈതദ്ദ്രഷ്ടവ്യം . നപശ്യതിഃ നഹിദ്രഷ്ടുര്ദൃഷ്ടേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന്; നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യത്പശ്യേത്
അവൻ കാണുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ കാണുന്നവനാണ് കാണേണ്ടത്. കാണുന്നില്ല; കാരണം കാണുന്നവന്റെ കാഴ്ച ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു കാണാൻ ഒന്നുമില്ല.
യദ്വൈതന്നജിഘ്രതി, ജിഘ്രന്വൈതദ്ഘ്രാതവ്യം . നജിഘ്രതി; നഹിഘ്രാതുര്ഘ്രാതേര്വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യജ് ജിഘ്രേത്
അവൻ വാസനയില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ വാസനയുള്ളവനാണ് വാസന അറിയേണ്ടത്. വാസനയില്ല; കാരണം വാസനയുള്ളവന്റെ വാസന ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു വാസന അറിയാൻ ഒന്നുമില്ല.
യദ്വൈതന്നരസയതി, വിജാനന്വൈതദ്രസം നരസയതി; നഹിരസയിതൂരസാദ് വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യദ്രസയേത്
അവൻ രുചി അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ രുചി അറിയുന്നവനാണ് രുചി അറിയേണ്ടത്. രുചി അറിയുന്നില്ല; കാരണം രുചി അറിയുന്നവന്റെ രുചി ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു രുചി അറിയാൻ ഒന്നുമില്ല.
യദ്വൈതന്നവദതി, വദന്വൈതദ്വക്തവ്യം . നവദതി; നഹിവക്തുര്വചോ വിപരിലോപോവിദ്യതേഽവിനാശിത്വാന് നതുതദ്ദ്വിതീയമസ്തി, തതോഽന്യദ്വിഭക്തം യദ്വദേത്
അവൻ സംസാരിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ പോലും, ഇവിടെ സംസാരിക്കുന്നവനാണ് സംസാരിക്കേണ്ടത്. സംസാരിക്കുന്നില്ല; കാരണം സംസാരിക്കുന്നവന്റെ സംസാരമൊരിക്കലും നശിക്കില്ല, അതു നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. ഇവിടെ രണ്ടാമത്തേതൊന്നുമില്ല, വേറിട്ടു സംസാരിക്കാൻ ഒന്നുമില്ല.
അസ്തമിത ആദിത്യേ, യാജ്ഞവല്ക്യ, ചന്ദ്രമസ്യസ്തമിതേ, ശാന്തേഽഗ്നൌ, കിംജ്യോതിരേവായം പുരുഷ ഇതി॥ വാഗ്ജ്യോതിഃ, സമ്രാഡ്, ! ഇതി ഹോവാച വാചൈവായം ജ്യോതിഷാസ്തേ പല്യയതേ കര്മ കുരുതേ വിപര്യേതി॥ തസ്മാദ്വൈ, സമ്രാഡ്, അപി യത്ര സ്വഃ പാണിര്നവിനിര്ജ്ഞായതേ, അഥ യത്ര വാഗുച്ചരതി ഉപൈവതത്ര ന്യേതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അസ്തമിച്ചശേഷം, അഗ്നിയും ശാന്തമായാൽ, ഈ മനുഷ്യൻ എങ്ങനെയാണ് ജീവിക്കുന്നത് എന്നാൽ, 'വാക്കാണ് അവന്റെ വെളിച്ചം, മഹാരാജാവേ,' എന്നു ഉത്തരം. വാക്കിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ അവൻ ഇരിക്കുന്നു, നടക്കുന്നു, പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരികെ വരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ്, മഹാരാജാവേ, ഒരുവൻ തന്റെ കൈ കാണാൻ കഴിയാത്തിടത്തും വാക്ക് കേൾക്കുമ്പോൾ അവിടേക്ക് പോകുന്നത്. 'അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.'
അവിടെ രഥങ്ങളോ രഥസാരഥികളോ വഴികളോ ഇല്ല; എന്നാൽ അവൻ രഥങ്ങളും രഥസാരഥികളും വഴികളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവിടെ ആനന്ദമോ സന്തോഷമോ ഉല്ലാസമോ ഇല്ല; എന്നാൽ അവൻ ആനന്ദവും സന്തോഷവും ഉല്ലാസവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവിടെ കുളങ്ങളോ നദികളോ താമരക്കുളങ്ങളോ ഇല്ല; എന്നാൽ അവൻ കുളങ്ങളും നദികളും താമരക്കുളങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. കാരണം അവൻ സൃഷ്ടാവാണ്.
സ്വപ്നാവസ്ഥയിൽ ആസ്വദിച്ച്, സഞ്ചരിച്ചു, പുണ്യവും പാപവും കണ്ട ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും ഓരോന്നിന്റെയും സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു, ഉണരുന്നതിനായി. അവിടെ അവൻ എന്തെങ്കിലും കണ്ടാൽ, അതിന് പിന്നാലെ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, അതായിത്തീരും; കാരണം ഈ മനുഷ്യൻ അസംഗിയാണ്. 'അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.' 'ഭഗവനേ, ഞാൻ നിനക്കായിരം കൊടുക്കുന്നു. ഇനി മോക്ഷം നേടാൻ കൂടുതൽ ഉപദേശിക്കൂ.'
ഈ സ്വപ്നത്തിൽ ആസ്വദിച്ച്, സഞ്ചരിച്ചു, പുണ്യവും പാപവും കണ്ട ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും ഓരോന്നിന്റെയും സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു, ഉണരുന്നതിനായി. അവിടെ അവൻ എന്തെങ്കിലും കണ്ടാൽ, അതിന് പിന്നാലെ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, അതായിത്തീരും; കാരണം ഈ മനുഷ്യൻ അസംഗിയാണ്. 'അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.' 'ഭഗവനേ, ഞാൻ നിനക്കായിരം കൊടുക്കുന്നു. ഇനി മോക്ഷം നേടാൻ കൂടുതൽ ഉപദേശിക്കൂ.'
താവാഅസ്യൈതാഹിതാനാമ നാഡ്യോയഥാ കേശഃ സഹസ്രധാഭിന്നസ് താവതാണിമ്നാതിഷ്ഠന്തി ശുക്ലസ്യ നീലസ്യ പിങ്ഗലസ്യ ഹരിതസ്യ ലോഹിതസ്യ പൂര്ണാ॥ അഥ യത്രൈനം ഘ്നന്തീവ ജിനന്തീവ ഹസ്തീവ വിച്ഛായയതി ഗര്തമിവ പതതി യദേവജാഗ്രദ്ഭയം പശ്യതി തദത്രാവിദ്യയാ ഭയം . മന്യതേ॥ അഥ യത്ര രാജേവ ദേവഇവാഹമ് ഏവഇദഁ സര്വം അസ്മീതി മന്യതേ സോഽസ്യ പരമോലോകോ॥ അഥ സുപ്തോനകം ചനകാമം കാമയതേ നകം ചനസ്വപ്നം പശ്യതി . ॥.
ഈ ശരീരത്തിൽ എത്രയോ നാഡികൾ ഉണ്ട്, ഒരു മുടി ആയിരം തുണ്ടുകളായി പിളർന്നതുപോലെ, അങ്ങനെ അനേകം വഴികളിൽ വെളുപ്പ്, നീല, മഞ്ഞ, പച്ച, ചുവപ്പ് നിറങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. പിന്നെ, ആരെങ്കിലും അടിക്കപ്പെടുന്നു, കീഴടക്കപ്പെടുന്നു, പിടിക്കപ്പെടുന്നു, ഇരുണ്ടതിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു, കുഴിയിലേക്കു വീഴുന്നു, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ കാണുന്നു എന്നതെല്ലാം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭയമാണ്. എന്നാൽ, "ഞാൻ രാജാവാണ്, ദൈവമാണ്, എല്ലാം ഞാനാണ്" എന്ന് ആലോചിക്കുമ്പോൾ, അതാണ് അവന്റെ പരമലോകം. പിന്നെ, ആഴത്തിലുള്ള ഉറക്കത്തിൽ, അവൻ ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, സ്വപ്നവും കാണുന്നില്ല.
ഇവിടെ അച്ഛൻ അച്ഛനല്ല, അമ്മ അമ്മയല്ല, ലോകങ്ങൾ ലോകങ്ങളല്ല, ദേവന്മാർ ദേവന്മാരല്ല, വേദങ്ങൾ വേദങ്ങളല്ല, യജ്ഞം യജ്ഞമല്ല. ഇവിടെ കള്ളൻ കള്ളനല്ല, ഗർഭഹന്താവ് ഗർഭഹന്താവല്ല, ചാണ്ഡാളൻ ചാണ്ഡാളനല്ല, സന്ന്യാസി സന്ന്യാസിയല്ല, തപസ്വി തപസ്വിയല്ല; നല്ലതോ കெട്ടതോ ഒന്നും അവനെ ബാധിക്കില്ല; ഹൃദയത്തിലെ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും കടന്നുപോയി അവൻ സ്വതന്ത്രനാകും.