ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷദ്

ഏഷഉ ഏവബൃഹസ്പതിഃ വാഗ്വൈബൃഹതീ, തസ്യാ ഏഷപതിഃ തസ്മാദു ബൃഹസ്പതിഃ

അവനാണ് ബൃഹസ്പതി; വാക്ക് ബൃഹതിയാണ്, അവന്‍ അവളുടെ ഭർത്താവാണ്. അതുകൊണ്ട് അവനെ ബൃഹസ്പതി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഏഷഉ ഏവബ്രഹ്മണസ്പതിഃ വാഗ്വൈബ്രഹ്മ, തസ്യാ ഏഷപതിഃ തസ്മാദു ബ്രഹ്മണസ്പതിഃ

അവനാണ് ബ്രഹ്മണസ്പതി; വാക്ക് ബ്രഹ്മമാണ്, അവന്‍ അവളുടെ ഭർത്താവാണ്. അതുകൊണ്ട് അവനെ ബ്രഹ്മണസ്പതി എന്നു വിളിക്കുന്നു.

ഏഷഉ ഏവസാമ; വാഗ്വൈസാമൈഷസാചാമശ്ചേതി, തത്സാമ്നഃ സാമത്വം॥ യദ്വേവസമഃ പ്ലുഷിണാ, സമോമശകേന, സമോനാഗേന, സമഏഭിസ് ത്രിഭിര്ലോകൈഃ, സമോഽനേന സര്വേണ, തസ്മാദ്വേവസാമാശ്നുതേസാമ്നഃ സായുജ്യഁ സലോകതാം, യഏവമേതത്സാമ വേദ

അവനാണ് സാമം; വാക്ക് സാമമാണ്, അവന്‍ സാമം പാടുന്നവനാണ്. ഇതാണ് സാമത്തിന്റെ സാരം. കുതിരയോടും, കൊതുകിനോടും, ആനയോടും, മൂന്നു ലോകങ്ങളോടും, എല്ലാറ്റിനോടും സമമായവന്‍ സാമത്തോടൊപ്പം ഐക്യവും ലോകപദവിയും നേടുന്നു, ഇതു അറിയുന്നവന്.

ഏഷഉ വാഉദ്ഗീഥഃ॥ പ്രാണോവാഉത് പ്രാണേന ഹീദഁ സര്വമുത്തബ്ധം॥ വാഗേവഗീഥോച്ച ഗീഥാ ചേതി, സഉദ്ഗീഥഃ

അവനാണ് ഉദ്ഗീതം; ശ്വാസം ഉദ്ഗീതം തന്നെയാണ്, കാരണം ഈ എല്ലാം ശ്വാസം കൊണ്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. വാക്കാണ് ഗാനം, വാക്കാണ് ഗായകൻ; അതുകൊണ്ട് അവനെ ഉദ്ഗീതം എന്നു വിളിക്കുന്നു.

തദ്ധാപി ബ്രഹ്മദത്തശ്ചൈകിതാനേയോരാജാനം ഭക്ഷയന്നുവാചായം ത്യസ്യ രാജാ മൂര്ധാനം വിപാതയതാദ് യദിതോഽയാസ്യ ആങ്ഗിരസോഽന്യേനോദഗായദിതി॥ വാചാച ഹ്യ് ഏവസപ്രാണേന ചോദഗായദിതി

ഒരു ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോള്‍ ചികിതാന രാജാവ് ബ്രഹ്മദത്തന്‍ പറഞ്ഞു: 'ഇവനാണ് രാജാവ്, അവന്റെ തല പിളർത്തപ്പെട്ടത്; കാരണം അവന്റെ സാരം മറ്റൊരു വഴി പോയപ്പോൾ, വാക്കും ശ്വാസവും കൊണ്ടാണ് അത് പോയത്.'

തസ്യ ഹൈതസ്യ സാമ്നോ യഃ സുവര്ണം വേദ, ഭവതി ഹാസ്യ സുവര്ണം॥ തസ്യ വൈസ്വര ഏവസുവര്ണം॥ ഭവതി ഹാസ്യ സുവര്ണം, യഏവമേതത്സാമ്നഃ സുവര്ണം വേദ

ഈ സാംനിന്റെ പൊന്നിനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവന് പെട്ടെന്നു തന്നെ പൊന്നു ലഭിക്കും. അവനു വേണ്ടി സ്വരം തന്നെയാണ് പൊന്നു. ഈ സാംനിന്റെ പൊന്നിനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവനാണ് പൊന്നു ലഭിക്കുക.

തസ്യ ഹൈതസ്യ സാമ്നോ യഃ പ്രതിഷ്ഠാം വേദ, പ്രതി ഹ തിഷ്ഠതി॥ തസ്യ വൈവാഗേവപ്രതിഷ്ഠാ, വാചിഹിഖല്വേഷഏതത്പ്രാണഃ പ്രതിഷ്ഠിതോ ഗീയതേ, അന്ന ഇത്യ് ഉ ഹൈക ആഹുഃ

ഈ സാംനിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തെ ആരറിയുന്നുവോ, അവന് ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയും. അവനു വേണ്ടി വാക്ക് തന്നെയാണ് അടിസ്ഥാനമായത്. ഈ പ്രാണൻ വാക്കിൽ ആധാരമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു എന്നും അതാണ് പാടപ്പെടുന്നത്. ചിലർ ഇത് അന്നമാണെന്ന് പറയുന്നു.

അഥാതഃ പവമാനാനാമേവാഭ്യാരോഹഃ॥ സവൈഖലു പ്രസ്തോതാസാമ പ്രസ്തൌതി॥ സയത്ര പ്രസ്തുയാത് തദേതാനി ജപേദ് അസതോ മാ സദ്ഗമയ തമസോ മാ ജ്യോതിര്ഗമയ, മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയേതി

ഇപ്പോൾ പവമാനസാമങ്ങളുടെ ഉയർച്ചയെക്കുറിച്ച് പറയാം: പ്രസ്തോതാവ് മാത്രമാണ് പ്രസ്താവസാമം പാടുന്നത്. അവൻ പാടുമ്പോൾ, ഇപ്രകാരം ജപിക്കണം: 'അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ; ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ; മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ.'

സയദാഹാസതോ മാ സദ്ഗമയേതി, മൃത്യുര്വാഅസത് സദമൃതമ് മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയാമൃതം മാ കുര്വിത്യ് ഏവൈതദാഹ

'അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ, അസത്യം മരണമാണ്, സത്യം അമൃതമാണ്. 'മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്നത്, 'എന്നെ മരണമുള്ളവനാക്കരുതേ' എന്നതാണു പറയുന്നത്.

തമസോ മാ ജ്യോതിര്ഗമയേതി, മൃത്യുര്വൈതമോ, ജ്യോതിരമൃതമ് മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയാമൃതം മാ കുര്വിത്യ് ഏവൈതദാഹ॥ മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയേതി, നാത്ര തിരോഹിതമിവാസ്തി

'ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ, മരണം ഇരുണ്ടതാണ്, വെളിച്ചം അമൃതമാണ്. 'മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്നത്, 'എന്നെ മരണമുള്ളവനാക്കരുതേ' എന്നതാണു പറയുന്നത്. 'മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്നതിൽ ഒളിച്ചുവെച്ചതൊന്നുമില്ല.

അഥ യാനീതരാണി സ്തോത്രാണി, തേഷ്വാത്മനേഽന്നാദ്യമാഗായേത്; തസ്മാദു തേഷു വരം വൃണീത, യം കാമം കാമയേത, തഁ॥ സഏഷഏവംവിദുദ്ഗാതാത്മനേ വാ യജമാനായ വാ യം കാമം കാമയതേ, തമാഗായതി॥ തദ്ധൈതല് ലോകജിദേവ, നഹൈവാലോക്യതായാ ആശാസ്തി, യഏവമേതത്സാമ വേദ॥ 4 = 14.4.2.1-31 =

ആത്മൈവേദമഗ്ര ആസീത്പുരുഷവിധഃ॥ സോഽനുവീക്ഷ്യ നാന്യദാത്മനോഽപശ്യത്॥ സോഽഹമസ്മീത്യഗ്രേ വ്യാഹരത്॥ തതോഽഹംനാമാഭവത്॥ തസ്മാദപ്യ് ഏതര്ഹ്യ് ആമന്ത്രിതോഃ അഹമയമിത്യ് ഏവാഗ്ര ഉക്ത്വാഥാന്യന്നാമ പ്രബ്രൂതേ യദസ്യ ഭവതി

ആദിയിൽ ഈ ലോകത്ത് ആത്മാവു മാത്രമായിരുന്നു, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ. അവൻ ചുറ്റി നോക്കിയപ്പോൾ, താനല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കണ്ടില്ല. ആദ്യം അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാനാണ്.' അതിനാൽ അവന് 'ഞാൻ' എന്ന പേരായി. അതുകൊണ്ട് ഇന്നും ആരെയെങ്കിലും വിളിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം 'ഞാനാണ്' എന്ന് പറയുന്നു, പിന്നെ അവനുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും പേര് പറയുന്നു.

സയത്പൂര്വോഽസ്മാത്സര്വസ്മാത്സര്വാന്പാപ്മന ഔഷത് തസ്മാത്പുരുഷ॥ ഓഷതി ഹ വൈസതം, യോഽസ്മാത്പൂര്വോ ബുഭൂഷതി, യഏവം വേദ

അവൻ ഈ എല്ലാം ദോഷങ്ങൾ ആദ്യം ദഹിപ്പിച്ചതു കൊണ്ടാണ് അവനെ പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ മുമ്പുള്ള ദോഷങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവൻ അതു ദഹിപ്പിക്കും.

സോഽബിഭേത്; തസ്മാദേകാകീബിഭേതി॥ സഹായമീക്ഷാം ചക്രേഃ യന്മദന്യന്നാസ്തി, കസ്മാന്നുബിഭേമീതി॥ തത ഏവാസ്യ ഭയം വീയായ॥ കസ്മാദ്ധ്യഭേഷ്യദ് ദ്വിതീയാദ്വൈഭയം ഭവതി

അവന് ഭയം തോന്നി; അതുകൊണ്ടാണ് ഒരാൾ ഒറ്റയ്ക്കായാൽ ഭയപ്പെടുന്നത്. പിന്നെ അവൻ ചിന്തിച്ചു: 'എനിക്ക് പുറമെ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, എനിക്ക് എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടേണ്ടത്?' അങ്ങനെ അവന്റെ ഭയം മാറി; കാരണം, ഭയം രണ്ടാമത്തൊരാളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

സവൈനൈവരേമേ; തസ്മാദേകാകീനരമതേ॥ സദ്വിതീയമൈച്ഛത്॥ സഹൈതാവാനാസ യഥാ സ്ത്രീപുമാഁസൌ സമ്പരിഷ്വക്തൌ

അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുന്നവന് സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല. അവൻ രണ്ടാമത്തൊരാളെ ആഗ്രഹിച്ചു. അവൻ ഒരു പുരുഷനും സ്ത്രീയും ചേർന്ന് കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതുപോലെ വലുതായി മാറി.

സഇമമേവാത്മാനം ദ്വേധാപാതയത്; തതഃ പതിശ്ച പത്നീ ചാഭവതാം॥ തസ്മാദിദമര്ധബൃഗലമിവ സ്വ ഇതി ഹ സ്മാഹ യാജ്ഞവല്ക്യഃ॥ തസ്മാദയമാകാശഃ സ്ത്രിയാപൂര്യത ഏവ॥ താഁ സമഭവത് തതോ മനുഷ്യാഅജായന്ത

അവൻ തന്റെ തന്നെ അർദ്ധം രണ്ടായി വിഭജിച്ചു; അങ്ങനെ ഭർത്താവും ഭാര്യയും ഉണ്ടായി. അതുകൊണ്ടാണ് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറയുന്നത്: 'ഇത് അർദ്ധമുളള ഉഴുന്നുപരിപ്പുപോലെയാണ്.' അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ആകാശം സ്ത്രീയാൽ നിറയുന്നത്. അവർ ചേർന്നു, അതിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർ ജനിച്ചു.

സോഹേയമീക്ഷാം ചക്രേഃ കഥം നുമാത്മന ഏവജനയിത്വാസമ്ഭവതി॥ ഹന്ത തിരോഽസാനീതി

അവൾ ചിന്തിച്ചു: 'തനിൽ നിന്നു എന്നെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം എങ്ങനെ അവൻ എന്നോടു ചേർന്നിരിക്കും?' അവൾ ഒളിച്ചു.

സാഗൌരഭവദ് വൃഷഭഇതരസ്; താഁ സമേവാഭവത് തതോ ഗാവോഽജായന്ത

അവൻ കാളയായി, അവൾ പശുവായി; അവർ ചേർന്നു, അതിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ ജനിച്ചു.

വഡവേതരാഭവദ് അശ്വവൃഷഇതരോ; ഗര്ദഭീതരാ, ഗര്ദഭഇതരസ്; താഁ സമേവാഭവത് തത ഏകശഫമജായത

അവൻ കുതിരയായി, അവൾ കുതിരയായ്; അവൻ കഴുതയായി, അവൾ കഴുതയായ്; അവർ ചേർന്നു, അതിൽ നിന്ന് ഒറ്റ കുരുക്കുള്ള മൃഗങ്ങൾ ജനിച്ചു.

അജേതരാഭവദ് ബസ്തഇതരോ; അവിരിതരാ, മേഷഇതരസ്; താഁ സമേവാഭവത് തതോഽജാവയോഽജായന്തൈവമേവയദിദം കിങ്ച മിഥുനമാപിപീലികാഭ്യഃ തത്സര്വമസൃജത

അവൻ ആടായി, അവൾ ആടായായി; അവൻ ചെമ്മരിയായി, അവൾ ചെമ്മരിയായായി; അവർ ചേർന്നു, അതിൽ നിന്ന് ആടുകളും ചെമ്മരികളും ജനിച്ചു. അങ്ങനെ ഇരട്ടയായുള്ള എല്ലാ ജീവികളും, ചെറു പുഴുക്കൾ വരെ, അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.

സോഽവേദ് അഹം വാവസൃഷ്ടിരസ്മി അഹഁ ഹീദഁ സര്വമസൃക്ഷീതി॥ തതഃ സൃഷ്ടിരഭവത്॥ സൃഷ്ട്യാഁ ഹാസ്യൈതസ്യാം ഭവതി, യഏവം വേദ

അവൻ മനസ്സിലാക്കി: 'ഞാനാണ് സൃഷ്ടി, കാരണം ഇതെല്ലാം ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചു.' അങ്ങനെ സൃഷ്ടി ഉണ്ടായി. അങ്ങനെ അറിയുന്നവന് ഈ സൃഷ്ടിയിൽ സൃഷ്ടി ലഭിക്കും.

അഥേത്യഭ്യമന്ഥത്॥ സമുഖാച്ച യോനേര്ഹസ്താഭ്യാം ചാഗ്നിമസൃജത॥ തസ്മാദേതദുഭയമലോമകമന്തരതോ, അലോമകാ ഹിയോനിരന്തരതഃ

പിന്നീട് അവൻ തനിയെ ചുരണ്ടി; വായിൽ നിന്നും യോനിയിൽ നിന്നും കൈകളാൽ അഗ്‌നി സൃഷ്ടിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് വായിന്റെയും യോനിയുടെയും ഉള്ളിൽ രോമം ഇല്ലാത്തത്; യോനി അകത്തുനിന്ന് രോമരഹിതമാണ്.

തദ്യദിദമാഹുഃ അമും യജാമും യജേത്യ് ഏകൈകം ദേവമ് ഏതസ്യൈവസാവിസൃഷ്ടിഃ ഏഷഉ ഹ്യ് ഏവസര്വേ ദേവാ

അതിനാലാണ് ചിലർ പറയുന്നത്, 'ഈ ദേവനെയും പൂജിക്കാം, ആ ദേവനെയും പൂജിക്കാം' എന്ന്. എന്നാൽ ഓരോ ദേവനും ഈ ഒരേ സത്യത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്. എല്ലാദേവതകളും ഒടുവിൽ ഈ ഒരേ സത്യമാണ്.

അഥ യത്കിങ്ചേദമാര്ദ്രം, തദ്രേതസോഽസൃജത; തദു സോമ॥ ഏതാവദ്വാഇദഁ സര്വമന്നം ചൈവാന്നാദശ്ച; സോമ ഏവാന്നമ് അഗ്നിരന്നാദഃ

ഇവിടെ ഉള്ളതിൽ ഏത് ഈർപ്പം ഉള്ളതാണോ അതെല്ലാം അവൻ വിതച്ചത്, അതാണ് വീര്യം; അതാണ് സോമൻ. അങ്ങനെ, ഭക്ഷ്യവും ഭക്ഷകനും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു; സോമൻ ഭക്ഷ്യമാണ്, അഗ്നി ഭക്ഷകനാണ്.

സൈഷാബ്രഹ്മണോഽതിസൃഷ്ടിഃ യച്ഛ്രേയസോ ദേവാനസൃജതാഥ യന്മര്ത്യഃ സന്നമൃതാനസൃജത, തസ്മാദതിസൃഷ്ടിഃ അതിസൃഷ്ട്യാഁ ഹാസ്യൈതസ്യാം ഭവതി, യഏവം വേദ

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സൃഷ്ടിയാണിത്: ഉത്തമനായവൻ ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു; മരണശീലനായവൻ മനുഷ്യരെ സൃഷ്ടിച്ചു. അതിനാൽ ഇതാണ് പരമസൃഷ്ടി. ഈ പരമസൃഷ്ടി അറിയുന്നവൻ അതിൽ സന്തോഷം നേടുന്നു.

തദ്ധേദം തര്ഹ്യവ്യാകൃതമാസീത്॥ തന്നാമരൂപാഭ്യാമേവവ്യാക്രിയതാസൌനാമായമിദഁരൂപ ഇതി॥ തദിദമപ്യ് ഏതര്ഹി നാമരൂപാഭ്യാമേവവ്യാക്രിയത അസൌനാമായമിദഁരൂപ ഇതി

ആ സമയത്ത് എല്ലാം വ്യത്യാസമില്ലാത്തതായിരുന്നു. പേരും രൂപവും കൊണ്ടാണ് അതിന് വ്യത്യാസം വന്നത്: 'ഇവൻ ഈ പേരിൽ, ഈ രൂപത്തിൽ' എന്ന്. ഇന്നും അതെങ്ങനെ, പേരും രൂപവും കൊണ്ടാണ് എല്ലാം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നത്.

സഏഷഇഹപ്രവിഷ്ട ആനഖാഗ്രേഭ്യോ॥ യഥാ ക്ഷുരഃ ക്ഷുരധാനേഽവഹിതഃ സ്യാദ് വിശ്വമ്ഭരോവാ വിശ്വമ്ഭരകുലായേ, തം നപശ്യന്തി അകൃത്സ്നോ ഹിസഃ;

അവൻ ഇവിടെ, നഖത്തലവരെ, എല്ലായിടത്തും പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു വാൾ വാൾക്കുപ്പിയിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതുപോലെയും, ഭൂമി തന്റെ കൂടിൽ ഉള്ളതുപോലെയും, അവനെ കാണാൻ കഴിയില്ല; കാരണം അവൻ മുഴുവനായി വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.

പ്രാണന്നേവപ്രാണോനാമ ഭവതി, വദന്വാക് പശ്യംശ്ചക്ഷുഃ, ശൃണ്വങ്ഛ്രോത്രം, മന്വാനോമനഃ॥ താന്യസ്യൈതാനി കര്മനാമാന്യ് ഏവ॥ സയോഽത ഏകൈകമുപാസ്തേ, നസവേദാകൃത്സ്നോ ഹ്യ് ഏഷോഽത ഏകൈകേന ഭവതി

ശ്വസിക്കുമ്പോൾ അവനെ പ്രാണൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു, സംസാരിക്കുമ്പോൾ വാക്ക്, കാണുമ്പോൾ കണ്ണ്, കേൾക്കുമ്പോൾ ചെവി, ചിന്തിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ്. ഇവയൊക്കെ അവന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പേരുകളാണ്. ഓരോന്നായി ആരാധിക്കുന്നവൻ മുഴുവനായും അറിയുന്നില്ല; അവൻ അത്രയേ ആകൂ.