യോവാഏതദക്ഷരമവിദിത്വാ, ഗാര്ഗി അസ്മിഁല് ലോകേജുഹോതി, ദദാതി തപസ്യതി~ അപി \` \` ബഹൂനി വര്ഷസഹസ്രാണി~ അന്തവന് ഏവ~ അസ്യ സലോകസ്~ ഭവതി യോവാഏതദക്ഷരമവിദിത്വാ, ഗാര്ഗ്യ് അസ്മാല് ലോകാത്പ്രൈതി, സകൃപണോ; അഥ യഏതദക്ഷരം, ഗാര്ഗി, വിദിത്വാസ്മാല് ലോകാത്പ്രൈതി, സബ്രാഹ്മണഃ॥ ==സംബംധിത കड़ിയാഁ== #[[ഉപനിഷദ്]] ##[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ്]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 1]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 2]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 3]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 4]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 5]] ==ബാഹരീ കഡിയാഁ== [[വര്ഗഃ:]]
ഗാർഗി, ഈ അക്ഷരത്തെ അറിയാതെ ഈ ലോകത്ത് യജ്ഞം ചെയ്താലും, ദാനം കൊടുത്താലും, തപസ്സ് ചെയ്താലും, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ചെയ്താലും, അവന്റെ ലോകം ഒടുവിൽ അവസാനിക്കുന്നതാണ്. ഈ അക്ഷരത്തെ അറിയാതെ ഈ ലോകം വിട്ടുപോകുന്നവൻ ദയനീയനാണ്. എന്നാൽ ഈ അക്ഷരത്തെ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഈ ലോകം വിട്ടുപോകുന്നവൻ ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയാകുന്നു.
തദ്വാഏതദക്ഷരം, ഗാര്ഗി അദൃഷ്ടം ദ്രഷ്ട്രശ്രുതം ശ്രോത്രമതം മന്ത്രവിജ്ഞാതം വിജ്ഞാതൃ; നാന്യദ് . അസ്തി ദ്രഷ്ടൃ, നാന്യദ് . അസ്തി ശ്രോതൃ, നാന്യദ് . അസ്തി മന്തൃ, നാന്യദ് . അസ്തി വിജ്ഞാത്രേതദ്വൈഅക്ഷരം, ഗാര്ഗി, യസ്മിന് \` \`, ), ആകാശഓതശ്ച പ്രോതശ്ച
സാഹോവാചഃ ബ്രാഹ്മണാ ഭഗവന്തഃ തദേവബഹുമന്യധ്വമ്~ യദസ്മാന്നമസ്കാരേണ മുച്യാധ്വമ്~ നവൈജാതു യുഷ്മാകമിമമ്~ കശ്ചിദ്ബ്രഹ്മോദ്യമ്~ ജേതാ~ ഇതി തതോ ഹ വാചക്നവ്യ് ഉപരരാമ॥ 9
അവൾ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഈ മഹാനായവനെ ആദരിക്കണം. അവന്റെ ഉത്തരം കൊണ്ട് നിങ്ങൾക്ക് ഇനി ചോദിക്കേണ്ടതില്ല. നിങ്ങൾക്കിടയിൽ ആരും ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദത്തിൽ ഇനിയും അവനെ ജയിക്കില്ല. അങ്ങനെ വാചക്നവി ചോദ്യം അവസാനിപ്പിച്ചു.
അഥ ഹൈനം വിദഗ്ധഃ ഹാകല്യഃ പപ്രച്ഛഃ കതി ദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ സഹൈതയൈവനിവിദാ പ്രതിപേദേ, യാവന്തസ്~ വൈശ്വദേവസ്യ നിവിദി~ ഉച്യന്തേ ത്രയശ്ച ത്രീച ശതാത്രയസ്~ ച ത്രീച സഹസ്രാ~ ഇതി~ ഓമ് ഇതി ഹോവാച;
അപ്പോൾ വിദ്യഗ്ധൻ ശാകല്യൻ അവനോട് ചോദിച്ചു: 'എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ?' അവൻ വൈശ്വദേവ യാഗത്തിൽ പറയുന്നപോലെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'മൂന്നു, മൂവായിരം, മൂന്നു, മൂവായിരം.' 'ശരി,' എന്നു പറഞ്ഞു.
കത്യ് ഏവദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ ത്രയസ്ത്രിഁശദിതി॥ ഓമിതി ഹോവാച॥ കത്യ് ഏവദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ ഷഡ് ഇതി॥ ഓമിതി ഹോവാച॥ കത്യ് ഏവദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ ത്രയ ഇതി॥ ഓമിതി ഹോവാച॥ കത്യ് ഏവദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ ദ്വാവിതി॥ ഓമിതി ഹോവാച॥ കത്യ് ഏവദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ അധ്യര്ധ ഇതി॥ ഓമിതി ഹോവാച॥ കത്യ് ഏവദേവാ, യാജ്ഞവല്ക്യേതി॥ ഏക ഇതി॥ ഓമിതി ഹോവാച॥ കതമേതേത്രയശ്ച ത്രീച ശതാത്രയശ്ച ത്രീച സഹസ്രേതി
സഹോവാചഃ മഹിമാന ഏവൈഷാമേതേ, ത്രയസ്ത്രിംശത്ത്വേവദേവാഇതി॥ കതമേതേത്രയസ്ത്രിഁശദിതി॥ അഷ്ടൌവസവ, ഏകാദശ റുദ്രാ, ദ്വാദശാദിത്യാഃ തഏകത്രിംശദ് ൯ന്ദ്രശ്ചൈവപ്രജാപതിശ്ച ത്രയസ്ത്രിംശാവിതി
അവൻ പറഞ്ഞു: ഇവ വലിയതിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളാണ്; യാഥാർത്ഥത്തിൽ ദേവന്മാർ മുപ്പത്തിമൂന്നാണ്. ഈ മുപ്പത്തിമൂന്ന് ദേവന്മാർ ആരാണ്? എട്ട് വസുക്കൾ, പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ, പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാർ - ഇതോടെ മുപ്പത്തിയൊന്ന്; പിന്നെ ഇന്ദ്രനും പ്രജാപതിയും ചേർന്ന് മുപ്പത്തിമൂന്ന്.
കതമേവസവ ഇതി॥ ആഗ്നിശ്ച പൃഥിവീച വായുശ്ചാന്തരിക്ഷം ചാദിത്യശ്ച ഡ്യൌഃ ച ചന്ദ്രമാശ്ച ണക്ഷത്രാണി ചൈതേവസവ; ഏതേഷു ഹീദഁ സര്വഁ വസു . ഹിതം . ഏതേഹീദഁ സര്വം വസയന്തേ॥ തദ്യദിദഁ സര്വം വസയന്തേ . .॥. തസ്മാദ്വസവ ഇതി
വസുക്കൾ ആരാണ്? അഗ്നി, ഭൂമി, വായു, അന്തരീക്ഷം, സൂര്യൻ, ആകാശം, ചന്ദ്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ - ഇവയാണ് വസുക്കൾ. ഇവയിൽ എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു; എല്ലാം ഇവയിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് ഇവയെ വസുക്കൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
കതമേറുദ്രാഇതി॥ ദശേമേപുരുഷേ പ്രാണാ, ആത്മൈകാദശസ്; തേയദാസ്മാന്മര്ത്യാച്ഛരീരാദ് ഉത്ക്രാമന്തി അഥ രോദയന്തിഃ തദ്യദ്രോദയന്തി, തസ്മാദ്റുദ്രാഇതി
രുദ്രന്മാർ ആരാണ്? മനുഷ്യന്റെ ശരീരത്തിലെ പത്ത് പ്രാണന്മാരും, ആത്മാവും പതിനൊന്നാമത്തേത്. ഇവ മരണമുള്ള ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ, ആളുകൾ കരയുന്നു. കരയിപ്പിക്കുന്നവരാണ് രുദ്രന്മാർ എന്ന് അതുകൊണ്ടാണ് പറയുന്നത്.
കതമഅദിത്യാഇതി॥ ദ്വാദശ . മാസാഃ സംവത്സരസ്യൈതഅദിത്യാ; ഏതേഹീദഁ സര്വമാദദാനാ യന്തി; തദ് യദിദഁ സര്വമാദദാനാ യന്തി, തസ്മാദദിത്യാഇതി
ആദിത്യന്മാർ ആരാണ്? ഒരു വർഷത്തിലെ പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങൾ - ഇവയാണ് ആദിത്യന്മാർ. എല്ലാം എടുത്തുകൊണ്ടുപോകുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇവയെ ആദിത്യന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
കതമ൯ന്ദ്രഃ, കതമഃ പ്രജാപതിരിതി॥ സ്തനയിത്നുരേവേന്ദ്രോ, യജ്ഞഃ പ്രജാപതിരിതി॥ കതമഃ സ്തനയിത്നുരിതി॥ അശനിരിതി॥ കതമോയജ്ഞഇതി॥ പശവ ഇതി
ഇന്ദ്രൻ ആരാണ്, പ്രജാപതി ആരാണ്? ഇടിമുഴക്കം ഇന്ദ്രൻ, യജ്ഞം പ്രജാപതി. ഇടിമുഴക്കം ഏതാണ്? മിന്നൽ. യജ്ഞം ഏതാണ്? മൃഗങ്ങൾ.
കതമേഷഡ് ഇതി॥ ആഗ്നിശ്ച പൃഥിവീച വായുശ്ചാന്തരിക്ഷശ്ചാദിത്യശ്ച ഡ്യൌശ്ചൈതേഷഡ് ഇത്യ് . ഏതേഹ്യ് ഏവേദഁ . സര്വം ഷഡ് ഇതി
ഏത് ആറാണ് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ: അഗ്നി, ഭൂമി, വായു, അന്തരീക്ഷം, സൂര്യൻ, ആകാശം — ഇവയാണ് ആറ്. ഇവയാൽ തന്നെ എല്ലാം ആറായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കതമേതേത്രയോ ദേവാഇതീ- -മഏവത്രയോ ലോകാ, ഏഷുഹീമേസര്വേ ദേവാഇതി॥ കതമൌ . ദ്വൌദേവാവിതി॥ അന്നം ചൈവപ്രാണശ്ചേതി॥ കതമോഽധ്യര്ധ ഇതി॥ യോഽയം പവത ഇതി
ഏത് മൂന്നു ദേവന്മാരാണ് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ: ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളാണ്, കാരണം എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇവയിൽ വസിക്കുന്നു. ഏത് രണ്ടാണ് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ: അന്നവും ശ്വാസവും. ഏത് ഒന്നരയാണ് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ: അതാണ് ഈ വായു.
തദാഹുഃ യദയമേക ഏവ പവതേ, അഥ കഥമധ്യര്ധ ഇതി॥ യദസ്മിന്നിദഁ സര്വമധ്യാര്ധ്നോത് തേനാധ്യര്ധ ഇതി॥ കതമഏകോ ദേവഇതി॥ ; സബ്രഹ്മ ത്യദിത്യ് ആചക്ഷതേ
അവർ ചോദിച്ചു: ഈ വായു ഒന്ന് മാത്രമെങ്കിൽ, എങ്ങനെ അതിനെ ഒന്നര എന്ന് പറയുന്നു? കാരണം, ഇതിൽ എല്ലാം പൂർണ്ണതയിലാകുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ ഒന്നര എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഏത് ഏകദേവൻ എന്ന് ചോദിച്ചാൽ: ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.
ഹാകല്യേതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ ത്വാഁ സ്വിദിമേബ്രാഹ്മണാഅങ്ഗാരാവക്ഷയണമക്രതാ൩ ഇതി
ഹാകല്യ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ നിന്നെ എനിക്ക് ഒരു ചുടുന്ന കട്ടയായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.
യാജ്ഞവല്ക്യേതി ഹോവാച ഹാകല്യോ, യദിദം കുരുപങ്ചാലാനാം ബ്രാഹ്മനാനത്യവാദീഃ, കിം ബ്രഹ്മ വിദ്വാനിതി॥ ദിശോ വേദ സദേവാഃ സപ്രതിഷ്ഠാ ഇതി॥ യദ്ദിശോ വേത്ഥ സദേവാഃ സപ്രതിഷ്ഠാഃ,
യാജ്ഞവൽക്ക്യ, ഹാകല്യ പറഞ്ഞു: നീ കുറു, പഞ്ചാല ദേശത്തിലെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വാദത്തിൽ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്താണ് ബ്രഹ്മം, അതറിയുമ്പോൾ എന്താണ് ലഭിക്കുന്നത്? ദിശകളെയും അവയുടെ ദേവതകളും ആധാരങ്ങളും അറിയുന്നു. നീ ദിശകളും അവയുടെ ദേവതകളും ആധാരങ്ങളും അറിയുന്നുവോ—
കിംദേവതോഽസ്യാം പ്രാച്യാം ദിശ്യസീതി॥ ആദിത്യദേവത ഇതി॥ സആദിത്യഃ കസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ ചക്ഷുഷീതി॥ കസ്മിന്നുചക്ഷുഃ പ്രതിഷ്ഠിതം ഭവതീതി . രൂപേഷ്വിതി; ചക്ഷുഷാ ഹിരൂപാണി പശ്യതി॥ കസ്മിന്നുരൂപാണി പ്രതിഷ്ഠിതാനി ഭവന്തീതി . ഹൃദയ ഇതി ഹോവാച; ഹൃദയേന ഹിരൂപാണി ജാനാതി, ഹൃദയേ ഹ്യ് ഏവരൂപാണി പ്രതിഷ്ഠിതാനി ഭവന്തീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
കിംദേവതോഽസ്യാം പ്രതീച്യാം ദിശ്യസീതി॥ വരുണദേവത ഇതി॥ സവരുണഃ കസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ അപ്സ്വിതി॥ കസ്മിന്ന്വാപഃ പ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവന്തീതി . രേതസീതി॥ കസ്മിന്നുരേതഃ പ്രതിഷ്ഠിതം ഭവതീതി . ഹൃദയ, ഇതി . തസ്മാദപി പ്രതിരൂപം ജാതമാഹുഃ ഹൃദയാദിവ സൃപ്തോ, ഹൃദയാദിവ നിര്മിത ഇതി; ഹൃദയേ ഹ്യ് ഏവരേതഃ പ്രതിഷ്ഠിതം ഭവതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
കിംദേവതോഽസ്യാം ധ്രുവായാം ദിശ്യസീതി॥ അഗ്നിദേവത ഇതി॥ സോഽഗ്നിഃ കസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിതോ ഭവതീതി . വാചീതി॥ കസ്മിന്നുവാക്പ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവതീതി . മനസീതി \^ കസ്മിന്നുമനസ് \^ പ്രതിഷ്ഠിതം ഭവതീതി .
സ്ഥിരമായ ദിശയുടെ ദേവത ആരാണ്? അഗ്നി. അഗ്നി ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? വാക്കിൽ. വാക്ക് ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? മനസ്സിൽ. മനസ്സ് ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു?
അഹല്ലികേതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ, യത്രൈതദന്യത്രാസ്മന്മന്യാസൈ॥ യത്രൈതദ് അന്യത്രാസ്മത്സ്യാച്, ഛ്വാനോ വൈനദദ്യുഃ വയാഁസി വൈനദ്വിമഥ്നീരന്നിതി
അഹല്ലിക, യാജ്ഞവൽക്ക്യ പറഞ്ഞു: ഇത് നമ്മിൽ അല്ലാതെ മറ്റൊരിടത്തും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, നായ്ക്കളും പക്ഷികളും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചേനെ.
ഗാർഗി, അതാണ് അക്ഷരം: കാണാനാവാത്തത് കാണുന്നവൻ, കേൾക്കാനാവാത്തത് കേൾക്കുന്നവൻ, ചിന്തിക്കാനാവാത്തത് ചിന്തിക്കുന്നവൻ, അറിയാനാവാത്തത് അറിയുന്നവൻ. ഇതല്ലാതെ വേറൊരു കാണുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും ചിന്തിക്കുന്നവനും അറിയുന്നവനും ഇല്ല. അതിൽ തന്നെയാണ് ആകാശം ചേർത്തിരിയ്ക്കുന്നത്, ഒന്നിലൊന്നായി ചേർന്നിരിക്കുന്നത്.
എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ? 'മുപ്പത്തിമൂന്ന്.' 'ശരി.' എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ? 'ആറ്.' 'ശരി.' എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ? 'മൂന്ന്.' 'ശരി.' എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ? 'രണ്ട്.' 'ശരി.' എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ? 'ഒന്നര.' 'ശരി.' എത്ര ദേവന്മാർ ഉണ്ട്, യാജ്ഞവൽക്ക്യ? 'ഒരു ദേവൻ.' 'ശരി.' ഈ മൂന്നു, മൂവായിരം, മൂന്നു, മൂവായിരം ദേവന്മാർ ആരാണ്?
പൃഥിവ്യ് ഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര് ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവായഁ ശാരീരഃ പുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ സ്ത്രിയ \^ ഇതി ഹോവാച
ഭൂമി അതിന്റെ ആധാരമാണ്, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; ശരീരത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'സ്ത്രീ' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
കാമ ഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര് \^ ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവാസൌചന്ദ്രേ പുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ മന ഇതി ഹോവാച
കാമമാണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; ചന്ദ്രനിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'മനസ്സ്' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
രൂപാണ്യ് ഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര്ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവാസാവാദിത്യേപുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ ചക്ഷുര് ഇതി ഹോവാച
രൂപങ്ങൾ ആണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; സൂര്യനിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'കണ്ണ്' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ആകശഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര് ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവായമ്വായൌ പുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ പ്രാണ ഇതി ഹോവച॥ 15/ ॥ തേജ ഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര്ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവായമഗ്നൌപുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ വാഗിതി ഹോവാച
ആകാശം ആണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; വായുവിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'ശ്വാസം' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു. പ്രകാശം ആണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; അഗ്നിയിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'വാക്ക്' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
തമ ഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര് \^ ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവായം ഛായാമയഃ പുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ മൃത്യുഇതി ഹോവാച
അന്ധകാരം ആണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; നിഴലിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'മരണം' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ആപഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര് \^ ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവായം അപ്സുപുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ വരുണ ഇതി ഹോവാച
ജലം ആണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; ജലത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'വരുണൻ' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
രേത ഏവയസ്യായതനം, ചക്ഷുര് \^ ലോകോ, മനോ ജ്യോതിഃ യോവൈതം പുരുഷം വിദ്യാത്സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണഁ, സവൈവേദിതാസ്യാദ് യാജ്ഞവല്ക്യ॥ വേദ വാഅഹം തം പുരുഷഁ സര്വസ്യാത്മനഃ പരായണം, യമാത്ഥ; യഏവായം പുത്രമയഃ പുരുഷഃ, സഏഷ॥ വദൈവ, ഹാകല്യ, തസ്യ കാദേവതേതി॥ പ്രജാപതിരിതി ഹോവാച
ബീജം ആണ് അതിന്റെ ആധാരം, കണ്ണാണ് അതിന്റെ ലോകം, മനസ്സാണ് അതിന്റെ പ്രകാശം. എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന് ഈ പുരുഷനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാകും, യാജ്ഞവൽക്ക്യ. നീ പറയുന്ന, എല്ലായിടത്തും ആത്മാവാണ് ആശ്രയം എന്ന പുരുഷനെ ഞാൻ അറിയുന്നു; പുത്രന്മാരിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ തന്നെയാണ് അവൻ. പറയൂ ഹാകല്യ, അവന്റെ ദേവത ആരാണ്? 'പ്രജാപതി' എന്ന് അവൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
കിഴക്കൻ ദിശയുടെ ദേവത ആരാണ്? സൂര്യൻ. സൂര്യൻ ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? കണ്ണിൽ. കണ്ണ് ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? രൂപങ്ങളിൽ; കണ്ണിലൂടെ ആണ് രൂപങ്ങൾ കാണുന്നത്. രൂപങ്ങൾ ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ഹൃദയത്തിൽ, എന്ന് ഉത്തരം. ഹൃദയത്തിലൂടെയാണ് രൂപങ്ങൾ അറിയുന്നത്, ഹൃദയത്തിലാണ് രൂപങ്ങൾ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.
കിംദേവതോഽസ്യാം ദക്ഷിണായാം ദിശ്യസീതി॥ യമദേവത ഇതി॥ സയമഃ കസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ . . ദക്ഷിണായാമിതി॥ കസ്മിന്നുദക്ഷിണാ പ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവതീതി . ശ്രദ്ധായാമിതി; യദാഹ്യ് ഏവശ്രദ്ധത്തേ, അഥ ദക്ഷിണാം ദദാതി; ശ്രദ്ധായാഁ ഹ്യ് ഏവദക്ഷിണാ പ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവതീതി . കസ്മിന്നുശ്രദ്ധാപ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവതീതി . ഹൃദയ ഇതി ഹോവാച; ഹൃദയേന ഹിശ്രദ്ധത്തേ ഹൃദയേ ഹ്യ് ഏവശ്രദ്ധാപ്രതിഷ്ഠിതാ ! ഭവതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
തെക്കൻ ദിശയുടെ ദേവത ആരാണ്? യമൻ. യമൻ ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ദാനം ചെയ്യുന്നതിൽ. ദാനം ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? വിശ്വാസത്തിൽ; കാരണം വിശ്വാസമുള്ളപ്പോൾ മാത്രമാണ് ദാനം നൽകുന്നത്. വിശ്വാസത്തിലാണ് ദാനം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിശ്വാസം ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ഹൃദയത്തിൽ; ഹൃദയത്തിലൂടെയാണ് വിശ്വാസം ഉണ്ടാകുന്നത്, ഹൃദയത്തിലാണ് വിശ്വാസം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.
പടിഞ്ഞാറൻ ദിശയുടെ ദേവത ആരാണ്? വരുണൻ. വരുണൻ ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ജലത്തിൽ. ജലം ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ബീജത്തിൽ. ബീജം ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ഹൃദയത്തിൽ. അതുകൊണ്ടാണ്, ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് ജനനം, ഹൃദയത്തിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി എന്ന് പറയുന്നത്; ഹൃദയത്തിലാണ് ബീജം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.
കിംദേവതോഽസ്യാമുദീച്യാം ദിശ്യസീതി॥ സോമദേവത ഇതി॥ സസോമഃ കസ്മിന്പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ ദീക്ഷായാമിതി॥ കസ്മിന്നുദിക്ഷാപ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവതീതി . സത്യഇതി; തസ്മാദപി ദീക്ഷിതമാഹുഃ സത്യം വദേതി; സത്യേഹ്യ് ഏവദീക്ഷാപ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവതീതി . കസ്മിന്നുസത്യം പ്രതിഷ്ഠിതമ്ഭവതീതി . ഹൃദയേ ഇതി . ഹൃദയേന ഹിസത്യം ജാനാതി; ഹൃദയേ ഹ്യ് ഏവസത്യം പ്രതിഷ്ഠിതം ഭവതീതി॥ ഏവമേവൈതദ് യാജ്ഞവല്ക്യ
വടക്കൻ ദിശയുടെ ദേവത ആരാണ്? സോമൻ. സോമൻ ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ദീക്ഷയിൽ. ദീക്ഷ ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? സത്യത്തിൽ; അതുകൊണ്ടാണ് ദീക്ഷിതനെക്കുറിച്ച് 'സത്യം സംസാരിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നത്. സത്യത്തിലാണ് ദീക്ഷ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. സത്യം ഏതിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു? ഹൃദയത്തിൽ; ഹൃദയത്തിലൂടെയാണ് സത്യം അറിയുന്നത്, ഹൃദയത്തിലാണ് സത്യം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതെ, യാജ്ഞവൽക്ക്യ.
കസ്മിന്നുത്വം ചാത്മാച പ്രതിഷ്ഠിതൌ ! സ്ഥ ഇതി॥ പ്രാണഇതി॥ കസ്മിന്നുപ്രാണഃ പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ അപാനഇതി॥ കസ്മിന്ന്വപാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ വ്യാനഇതി॥ കസ്മിന്നുവ്യാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ ഉദാനഇതി॥ കസ്മിന്നൂദാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത ഇതി॥ സമാനഇതി
നീയും ആത്മാവും ഏതിന്മേലാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അതാണ് ശ്വാസം. ശ്വാസം ഏതിന്മേലാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അതാണ് അപാനൻ. അപാനൻ ഏതിന്മേലാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അതാണ് വ്യാനൻ. വ്യാനൻ ഏതിന്മേലാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അതാണ് ഉദാനൻ. ഉദാനൻ ഏതിന്മേലാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അതാണ് സമാനൻ.
സഏഷഃ നേതി, നേത്യ് ആത്മാഗൃഹ്യോ, നഹിഗൃഹ്യതേ; അശീര്യോ, നഹിശീര്യതേ; അസങ്ഗോഽസിതോ നസജ്യതേ, നവ്യഥത ഇത്യ് അസിതോ ന വ്യഥതേ, ഏതാന്യഷ്ടാവായതനാനി അഷ്ടൌലോകാ, . അഷ്ടൌപുരുഷാഃ॥ സയസ് താന്പുരുഷാന്വ്യുദുഹ്യ പ്രത്യുഹ്യാത്യക്രാമീത് തം ത്വൌപനിഷദം പുരുഷം പൃച്ഛാമി॥ തം ചേന്മേ നവിവക്ഷ്യസി, മൂര്ധാതേ വിപതിഷ്യതീതി॥ തഁ ഹ ഹാകല്യസ് നമേനേ . തസ്യ ഹ മൂര്ധാവിപപാത; തസ്യ ഹാപ്യന്യന്മന്യമാനാഃ പരിമോഷിണോഽസ്ഥിന്യപജഹ്രുഃ .\`
ഈ ആത്മാവ് 'ഇത് അല്ല, അത് അല്ല' എന്നതുപോലെയാണ്; പിടികൂടാൻ കഴിയാത്തത്, കാരണം അതിനെ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല; ക്ഷയിക്കാത്തത്, കാരണം അതിന് ക്ഷയം ഇല്ല; ഒന്നുമായി ചേർന്നില്ലാത്തത്, അതിനാൽ അതൊന്നുമായി ചേരുന്നില്ല; വേദനയില്ലാത്തത്, അതിനാൽ അതിന് വേദനയില്ല. ഇവയാണ് എട്ട് വാസസ്ഥലങ്ങൾ, എട്ട് ലോകങ്ങൾ, എട്ട് വ്യക്തികൾ. ആ വ്യക്തികളെ വിട്ട്, അവൻ അതിനെ അതിജീവിച്ചു. ഉപനിഷത്ത് പഠിപ്പിച്ച ആ പുരുഷനെ കുറിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു. നീ എന്നോട് അതിനെ വിശദീകരിക്കാതെ പോയാൽ, നിന്റെ തല വീഴും. അപ്പോൾ ഹാകല്യൻ മൗനമായി, അവന്റെ തല വീണു. ബാക്കി ആളുകൾ ഭയന്ന് അവിടെ നിന്ന് മാറി പോയി.