സാവാഏഷാദേവതൈതാസാം ദേവതാനാം പാപ്മാനം മൃത്യുമപഹത്യ, യത്രാസാം ദിശാമന്തഃ തദ്ഗമയാം ചകാര, തദാസാം പാപ്മനോ വിന്യദധാത്॥ തസ്മാന്നജനമിയാന് നാന്തമിയാന് നേത്പാപ്മാനം മൃത്യുമന്വവായാനീതി
ഈ ദേവത, അവിടെത്തന്നെ ദേവതകളുടെ പാപവും മരണവും മാറ്റി, അവരെ ദിശകളുടെ അറ്റത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ അവളുടെ പാപം വെച്ചു. അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യനേക്കാള് താഴെയുള്ളതിലേക്കോ അറ്റത്തിലേക്കോ പോകരുത്, പാപത്തെയും മരണത്തെയും പിന്തുടരരുത്.
സാവാഏഷാദേവതൈതാസാം ദേവതാനാം പാപ്മാനം മൃത്യുമപഹത്യാഥൈനാ മൃത്യുമത്യവഹത്
ഈ ദേവത, ദേവതകളുടെ പാപവും മരണവും മാറ്റിയ ശേഷം, അവരെ മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
സാവൈവാചമേവപ്രഥമാമത്യവഹത്॥ സായദാമൃത്യുമത്യമുച്യത, സോഽഗ്നിരഭവത്; സോഽയമഗ്നിഃ പരേണ മൃത്യുമതിക്രാന്തോ ദീപ്യതേ
അവള് ആദ്യം വാക്കിനെ മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. വാക്ക് മരണത്തില്നിന്ന് മോചിതമായപ്പോള് അതു അഗ്നിയായി; ഈ അഗ്നി മരണത്തിന് അപ്പുറം കടന്ന് ഇപ്പോൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
അഥ പ്രാണമത്യവഹത്॥ സയദാമൃത്യുമത്യമുച്യത, സവായുരഭവത്; സോഽയം വായുഃ പരേണ മൃത്യുമതിക്രാന്തഃ പവതേ
പിന്നീട് അവള് ശ്വാസത്തെ മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ശ്വാസം മരണത്തില്നിന്ന് മോചിതമായപ്പോള് അതു വായുവായി; ഈ വായു മരണത്തിന് അപ്പുറം കടന്ന് ഇപ്പോൾ വീശുന്നു.
അഥ ചക്ഷുരത്യവഹത്॥ തദ്യദാമൃത്യുമത്യമുച്യത, സആദിത്യോഽഭവത്; സോഽസാവാദിത്യഃ പരേണ മൃത്യുമതിക്രാന്തസ് തപതി
പിന്നീട് അവള് കണ്ണിനെ മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. കണ്ണ് മരണത്തില്നിന്ന് മോചിതമായപ്പോള് അതു സൂര്യനായി; ഈ സൂര്യൻ മരണത്തിന് അപ്പുറം കടന്ന് ഇപ്പോൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
അഥ ശ്രോത്രമത്യവഹത്॥ തദ്യദാമൃത്യുമത്യമുച്യത, താദിശോഽഭവന്; താഇമാദിശഃ പരേണ മൃത്യുമതിക്രാന്താഃ
പിന്നീട് അവള് ചെവിയെ മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. ചെവി മരണത്തില്നിന്ന് മോചിതമായപ്പോള് അതു ദിശകളായി; ഈ ദിശകൾ മരണത്തിന് അപ്പുറം കടന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു.
അഥ മനോഽത്യവഹത്॥ തദ്യദാമൃത്യുമത്യമുച്യത, സചന്ദ്രമാ അഭവത്; സോഽസൌചന്ദ്രഃ പരേണ മൃത്യുമതിക്രാന്തോ ഭാതി॥ ഏവഁ ഹ വാഏനമേഷാദേവതാ മൃത്യുമതിവഹതി, യഏവം വേദ
പിന്നീട് അവള് മനസ്സിനെ മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. മനസ്സ് മരണത്തില്നിന്ന് മോചിതമായപ്പോള് അതു ചന്ദ്രനായി; ഈ ചന്ദ്രൻ മരണത്തിന് അപ്പുറം കടന്ന് ഇപ്പോൾ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവനേയ്ക്ക് ഈ ദേവത മരണത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
അഥാത്മനേഽന്നാദ്യമാഗായദ്॥ യദ്ധികിങ്ചാന്നമദ്യതേ, അനേനൈവതദദ്യത; ഇഹപ്രതിതിഷ്ഠതി
പിന്നീട് ആത്മാവിന് ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവന്നു. എന്ത് ഭക്ഷണവും ഇവിടെ ഈ ആത്മാവാണ് കഴിക്കുന്നത്; അതിൽ തന്നെ എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നു.
യഉ ഹൈവംവിദഁ സ്വേഷു പ്രതിപ്രതിര്ബുഭൂഷതി, നഹൈവാലം ഭാര്യേഭ്യോ ഭവതി അഥ യഏവൈതമനുഭവതി, യോവൈതമനു ഭാര്യാന്ബുഭൂര്ഷതി, സഹൈവാലം ഭാര്യേഭ്യോ ഭവതി
ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവന് തന്റെവരിൽ സന്താനാഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഭാര്യകൾക്കു അവൻ അപര്യാപ്തനാവില്ല. എന്നാൽ ഇങ്ങനെ അറിയാതെ ഭാര്യകളിൽ സന്താനാഗ്രഹം ഉള്ളവന് അവര്ക്കു അപര്യാപ്തനാകും.
സോഽയാസ്യ ആങ്ഗിരസോ, അങ്ഗാനാഁ ഹിരസഃ॥ പ്രാണോവാഅങ്ഗാനാഁ രസഃ॥ പ്രാണോഹിവാഅങ്ഗാനാഁ രസഃ തസ്മാദ്യസ്മാത്കസ്മാച്ചാങ്ഗാത്പ്രാണഉത്ക്രാമതി, തദേവതച്ഛുഷ്യതി ഏഷഹിവാഅങ്ഗാനാഁ രസഃ
അവന് അവയവങ്ങളുടെ സാരമാണ്, അവയവങ്ങളുടെ രസം. ശ്വാസം തന്നെയാണ് അവയവങ്ങളുടെ രസം. ശ്വാസം അവയവങ്ങളിൽ നിന്ന് പോകുമ്പോള് ആ അവയവം ഉണങ്ങിപ്പോകുന്നു, കാരണം ശ്വാസം അവയവങ്ങളുടെ രസം തന്നെയാണ്.
ഏഷഉ ഏവബൃഹസ്പതിഃ വാഗ്വൈബൃഹതീ, തസ്യാ ഏഷപതിഃ തസ്മാദു ബൃഹസ്പതിഃ
അവനാണ് ബൃഹസ്പതി; വാക്ക് ബൃഹതിയാണ്, അവന് അവളുടെ ഭർത്താവാണ്. അതുകൊണ്ട് അവനെ ബൃഹസ്പതി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഏഷഉ ഏവബ്രഹ്മണസ്പതിഃ വാഗ്വൈബ്രഹ്മ, തസ്യാ ഏഷപതിഃ തസ്മാദു ബ്രഹ്മണസ്പതിഃ
അവനാണ് ബ്രഹ്മണസ്പതി; വാക്ക് ബ്രഹ്മമാണ്, അവന് അവളുടെ ഭർത്താവാണ്. അതുകൊണ്ട് അവനെ ബ്രഹ്മണസ്പതി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഏഷഉ ഏവസാമ; വാഗ്വൈസാമൈഷസാചാമശ്ചേതി, തത്സാമ്നഃ സാമത്വം॥ യദ്വേവസമഃ പ്ലുഷിണാ, സമോമശകേന, സമോനാഗേന, സമഏഭിസ് ത്രിഭിര്ലോകൈഃ, സമോഽനേന സര്വേണ, തസ്മാദ്വേവസാമാശ്നുതേസാമ്നഃ സായുജ്യഁ സലോകതാം, യഏവമേതത്സാമ വേദ
അവനാണ് സാമം; വാക്ക് സാമമാണ്, അവന് സാമം പാടുന്നവനാണ്. ഇതാണ് സാമത്തിന്റെ സാരം. കുതിരയോടും, കൊതുകിനോടും, ആനയോടും, മൂന്നു ലോകങ്ങളോടും, എല്ലാറ്റിനോടും സമമായവന് സാമത്തോടൊപ്പം ഐക്യവും ലോകപദവിയും നേടുന്നു, ഇതു അറിയുന്നവന്.
ഏഷഉ വാഉദ്ഗീഥഃ॥ പ്രാണോവാഉത് പ്രാണേന ഹീദഁ സര്വമുത്തബ്ധം॥ വാഗേവഗീഥോച്ച ഗീഥാ ചേതി, സഉദ്ഗീഥഃ
അവനാണ് ഉദ്ഗീതം; ശ്വാസം ഉദ്ഗീതം തന്നെയാണ്, കാരണം ഈ എല്ലാം ശ്വാസം കൊണ്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. വാക്കാണ് ഗാനം, വാക്കാണ് ഗായകൻ; അതുകൊണ്ട് അവനെ ഉദ്ഗീതം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തദ്ധാപി ബ്രഹ്മദത്തശ്ചൈകിതാനേയോരാജാനം ഭക്ഷയന്നുവാചായം ത്യസ്യ രാജാ മൂര്ധാനം വിപാതയതാദ് യദിതോഽയാസ്യ ആങ്ഗിരസോഽന്യേനോദഗായദിതി॥ വാചാച ഹ്യ് ഏവസപ്രാണേന ചോദഗായദിതി
ഒരു ദിവസം ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോള് ചികിതാന രാജാവ് ബ്രഹ്മദത്തന് പറഞ്ഞു: 'ഇവനാണ് രാജാവ്, അവന്റെ തല പിളർത്തപ്പെട്ടത്; കാരണം അവന്റെ സാരം മറ്റൊരു വഴി പോയപ്പോൾ, വാക്കും ശ്വാസവും കൊണ്ടാണ് അത് പോയത്.'
തസ്യ ഹൈതസ്യ സാമ്നോ യഃ സുവര്ണം വേദ, ഭവതി ഹാസ്യ സുവര്ണം॥ തസ്യ വൈസ്വര ഏവസുവര്ണം॥ ഭവതി ഹാസ്യ സുവര്ണം, യഏവമേതത്സാമ്നഃ സുവര്ണം വേദ
ഈ സാംനിന്റെ പൊന്നിനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവന് പെട്ടെന്നു തന്നെ പൊന്നു ലഭിക്കും. അവനു വേണ്ടി സ്വരം തന്നെയാണ് പൊന്നു. ഈ സാംനിന്റെ പൊന്നിനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവനാണ് പൊന്നു ലഭിക്കുക.
തസ്യ ഹൈതസ്യ സാമ്നോ യഃ പ്രതിഷ്ഠാം വേദ, പ്രതി ഹ തിഷ്ഠതി॥ തസ്യ വൈവാഗേവപ്രതിഷ്ഠാ, വാചിഹിഖല്വേഷഏതത്പ്രാണഃ പ്രതിഷ്ഠിതോ ഗീയതേ, അന്ന ഇത്യ് ഉ ഹൈക ആഹുഃ
ഈ സാംനിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തെ ആരറിയുന്നുവോ, അവന് ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ കഴിയും. അവനു വേണ്ടി വാക്ക് തന്നെയാണ് അടിസ്ഥാനമായത്. ഈ പ്രാണൻ വാക്കിൽ ആധാരമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നു എന്നും അതാണ് പാടപ്പെടുന്നത്. ചിലർ ഇത് അന്നമാണെന്ന് പറയുന്നു.
അഥാതഃ പവമാനാനാമേവാഭ്യാരോഹഃ॥ സവൈഖലു പ്രസ്തോതാസാമ പ്രസ്തൌതി॥ സയത്ര പ്രസ്തുയാത് തദേതാനി ജപേദ് അസതോ മാ സദ്ഗമയ തമസോ മാ ജ്യോതിര്ഗമയ, മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയേതി
ഇപ്പോൾ പവമാനസാമങ്ങളുടെ ഉയർച്ചയെക്കുറിച്ച് പറയാം: പ്രസ്തോതാവ് മാത്രമാണ് പ്രസ്താവസാമം പാടുന്നത്. അവൻ പാടുമ്പോൾ, ഇപ്രകാരം ജപിക്കണം: 'അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ; ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ; മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ.'
സയദാഹാസതോ മാ സദ്ഗമയേതി, മൃത്യുര്വാഅസത് സദമൃതമ് മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയാമൃതം മാ കുര്വിത്യ് ഏവൈതദാഹ
'അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ, അസത്യം മരണമാണ്, സത്യം അമൃതമാണ്. 'മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്നത്, 'എന്നെ മരണമുള്ളവനാക്കരുതേ' എന്നതാണു പറയുന്നത്.
തമസോ മാ ജ്യോതിര്ഗമയേതി, മൃത്യുര്വൈതമോ, ജ്യോതിരമൃതമ് മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയാമൃതം മാ കുര്വിത്യ് ഏവൈതദാഹ॥ മൃത്യോര്മാമൃതം ഗമയേതി, നാത്ര തിരോഹിതമിവാസ്തി
'ഇരുണ്ടതിൽ നിന്ന് വെളിച്ചത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്ന് പറയുമ്പോൾ, മരണം ഇരുണ്ടതാണ്, വെളിച്ചം അമൃതമാണ്. 'മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്നത്, 'എന്നെ മരണമുള്ളവനാക്കരുതേ' എന്നതാണു പറയുന്നത്. 'മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്തിലേക്ക് എന്നെ നയിക്കണമേ' എന്നതിൽ ഒളിച്ചുവെച്ചതൊന്നുമില്ല.
അഥ യാനീതരാണി സ്തോത്രാണി, തേഷ്വാത്മനേഽന്നാദ്യമാഗായേത്; തസ്മാദു തേഷു വരം വൃണീത, യം കാമം കാമയേത, തഁ॥ സഏഷഏവംവിദുദ്ഗാതാത്മനേ വാ യജമാനായ വാ യം കാമം കാമയതേ, തമാഗായതി॥ തദ്ധൈതല് ലോകജിദേവ, നഹൈവാലോക്യതായാ ആശാസ്തി, യഏവമേതത്സാമ വേദ॥ 4 = 14.4.2.1-31 =
ആത്മൈവേദമഗ്ര ആസീത്പുരുഷവിധഃ॥ സോഽനുവീക്ഷ്യ നാന്യദാത്മനോഽപശ്യത്॥ സോഽഹമസ്മീത്യഗ്രേ വ്യാഹരത്॥ തതോഽഹംനാമാഭവത്॥ തസ്മാദപ്യ് ഏതര്ഹ്യ് ആമന്ത്രിതോഃ അഹമയമിത്യ് ഏവാഗ്ര ഉക്ത്വാഥാന്യന്നാമ പ്രബ്രൂതേ യദസ്യ ഭവതി
ആദിയിൽ ഈ ലോകത്ത് ആത്മാവു മാത്രമായിരുന്നു, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ. അവൻ ചുറ്റി നോക്കിയപ്പോൾ, താനല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കണ്ടില്ല. ആദ്യം അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാനാണ്.' അതിനാൽ അവന് 'ഞാൻ' എന്ന പേരായി. അതുകൊണ്ട് ഇന്നും ആരെയെങ്കിലും വിളിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം 'ഞാനാണ്' എന്ന് പറയുന്നു, പിന്നെ അവനുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും പേര് പറയുന്നു.
സയത്പൂര്വോഽസ്മാത്സര്വസ്മാത്സര്വാന്പാപ്മന ഔഷത് തസ്മാത്പുരുഷ॥ ഓഷതി ഹ വൈസതം, യോഽസ്മാത്പൂര്വോ ബുഭൂഷതി, യഏവം വേദ
അവൻ ഈ എല്ലാം ദോഷങ്ങൾ ആദ്യം ദഹിപ്പിച്ചതു കൊണ്ടാണ് അവനെ പുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ മുമ്പുള്ള ദോഷങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവൻ അതു ദഹിപ്പിക്കും.
സോഽബിഭേത്; തസ്മാദേകാകീബിഭേതി॥ സഹായമീക്ഷാം ചക്രേഃ യന്മദന്യന്നാസ്തി, കസ്മാന്നുബിഭേമീതി॥ തത ഏവാസ്യ ഭയം വീയായ॥ കസ്മാദ്ധ്യഭേഷ്യദ് ദ്വിതീയാദ്വൈഭയം ഭവതി
അവന് ഭയം തോന്നി; അതുകൊണ്ടാണ് ഒരാൾ ഒറ്റയ്ക്കായാൽ ഭയപ്പെടുന്നത്. പിന്നെ അവൻ ചിന്തിച്ചു: 'എനിക്ക് പുറമെ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, എനിക്ക് എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടേണ്ടത്?' അങ്ങനെ അവന്റെ ഭയം മാറി; കാരണം, ഭയം രണ്ടാമത്തൊരാളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
സവൈനൈവരേമേ; തസ്മാദേകാകീനരമതേ॥ സദ്വിതീയമൈച്ഛത്॥ സഹൈതാവാനാസ യഥാ സ്ത്രീപുമാഁസൌ സമ്പരിഷ്വക്തൌ
അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുന്നവന് സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല. അവൻ രണ്ടാമത്തൊരാളെ ആഗ്രഹിച്ചു. അവൻ ഒരു പുരുഷനും സ്ത്രീയും ചേർന്ന് കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നതുപോലെ വലുതായി മാറി.
സഇമമേവാത്മാനം ദ്വേധാപാതയത്; തതഃ പതിശ്ച പത്നീ ചാഭവതാം॥ തസ്മാദിദമര്ധബൃഗലമിവ സ്വ ഇതി ഹ സ്മാഹ യാജ്ഞവല്ക്യഃ॥ തസ്മാദയമാകാശഃ സ്ത്രിയാപൂര്യത ഏവ॥ താഁ സമഭവത് തതോ മനുഷ്യാഅജായന്ത
അവൻ തന്റെ തന്നെ അർദ്ധം രണ്ടായി വിഭജിച്ചു; അങ്ങനെ ഭർത്താവും ഭാര്യയും ഉണ്ടായി. അതുകൊണ്ടാണ് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറയുന്നത്: 'ഇത് അർദ്ധമുളള ഉഴുന്നുപരിപ്പുപോലെയാണ്.' അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ആകാശം സ്ത്രീയാൽ നിറയുന്നത്. അവർ ചേർന്നു, അതിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർ ജനിച്ചു.
സോഹേയമീക്ഷാം ചക്രേഃ കഥം നുമാത്മന ഏവജനയിത്വാസമ്ഭവതി॥ ഹന്ത തിരോഽസാനീതി
അവൾ ചിന്തിച്ചു: 'തനിൽ നിന്നു എന്നെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം എങ്ങനെ അവൻ എന്നോടു ചേർന്നിരിക്കും?' അവൾ ഒളിച്ചു.
സാഗൌരഭവദ് വൃഷഭഇതരസ്; താഁ സമേവാഭവത് തതോ ഗാവോഽജായന്ത
അവൻ കാളയായി, അവൾ പശുവായി; അവർ ചേർന്നു, അതിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ ജനിച്ചു.
തേദേവാഅബ്രുവന്ന് ഏതാവദ്വാഇദഁ സര്വം യദന്നം, തദാത്മന ആഗാസീഃ അനു നോഽസ്മിന്നന്ന ആഭജസ്വേതി॥ തേവൈമാഭിസംവിശതേതി॥ തഥേതി॥ തഁ സമന്തം പരിണ്യവിശന്ത॥ തസ്മാദ്യദനേനാന്നമത്തി, തേനൈതാസ് തൃപ്യന്തി॥ ഏവഁ ഹ വാഏനഁ സ്വാഅഭിസംവിശന്തി, ഭര്താ സ്വാനാഁ ശ്രേഷ്ഠഃ പുരഏതാഭവത്യന്നാദോഽധിപതിഃ യഏവം വേദ
അവര് പറഞ്ഞു: എല്ലാം ഭക്ഷണമായതിലവധിയാണ്; നീ ആത്മാവിലെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളിലേക്കും ഭക്ഷണം പങ്കിടുക. അവര് അവനിൽ പ്രവേശിച്ചു. അങ്ങനെ തന്നെ എന്നു അവൻ സമ്മതിച്ചു. അവര് മുഴുവനായും അവനിൽ ലയിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, ആത്മാവ് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിലൂടെ അവര്ക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഉള്ളിലേക്ക് ലയിക്കുന്നു; തന്റെ ഉള്ളിൽ ഭർത്താവാണ് ശ്രേഷ്ഠനും മുഖ്യനും, ഭക്ഷണഭോക്താവും അധിപതിയും ആകുന്നു, ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവനു.
തസ്യ ഹൈതസ്യ സാമ്നോ യഃ സ്വം വേദ, ഭവതി ഹാസ്യ സ്വം॥ തസ്യ വൈസ്വര ഏവസ്വം॥ തസ്മാദാര്ത്വിജ്യം കരിഷ്യന്വാചിസ്വരമിച്ഛേത, തയാ വാചാസ്വരസമ്പന്നയാര്ത്വിജ്യം കുര്യാത്॥ തസ്മാദ്യജ്ഞേസ്വരവന്തം ദിദൃക്ഷന്ത ഏവാഥോ യസ്യ സ്വം ഭവതി॥ ഭവതി ഹാസ്യ സ്വം, യഏവമേതത്സാമ്നഃ സ്വം വേദ
ഈ സാമവേദത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വത്തിനെ ആരെങ്കിലും അറിയുന്നുവെങ്കിൽ, അവന് അതിന്റെ സ്വത്തായിരിക്കും. അവന് വേണ്ടി സ്വരം തന്നെയാണ് സ്വത്ത്. അതുകൊണ്ടു യാഗത്തിൽ പുരോഹിതനാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ തന്റെ വാക്കിൽ സ്വരം ഉണ്ടാകണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കണം; അങ്ങനെ സ്വരം നിറഞ്ഞ വാക്ക് ഉപയോഗിച്ച് പുരോഹിത്യം നടത്തണം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, യാഗത്തിൽ സ്വത്തിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സ്വരം ഉള്ളവനെ അന്വേഷിക്കുന്നു. ഈ സാംനയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വത്തിനെ ആരറിയുന്നുവോ, അവനാണ് യഥാർത്ഥ സ്വത്ത് ലഭിക്കുക.
മറ്റുള്ള സ്തോത്രങ്ങളിൽ, അവയിൽ തിന്നാനും കുടിക്കാനുമുള്ളത് താനായി പാടണം. അതുകൊണ്ട് അവയിൽ, ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കാം. അങ്ങനെ അറിയുന്ന ഉദ്ഗാതാവ് തനിക്കോ യജമാനനോ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും പാടുന്നു. ഇതാണ് ലോകങ്ങളെ ജയിക്കുന്നതായുള്ളത്; ഈ സാംനം അറിയുന്നവന് കാണുന്നതിൽ പ്രതീക്ഷയില്ല.