ഇമാവേവഗോതമഭരദ്വാജാഉ അയമേവഗോതമോ, അയം ഭരദ്വാജ॥ ഇമാവേവവിശ്വാമിത്രജമദഗ്നീഃ അയമേവവിശ്വാമിത്രോ, അയം ജമദഗ്നിഃ॥ ഇമാവേവവസിഷ്ഠകശ്യപാഉ അയമേവവസിഷ്ഠോ, അയം കശ്യപോ॥ വാഗേവാത്രിഃ വാചാഹ്യന്നമദ്യതേ, അത്തിര്ഹ വൈനാമൈതദ്യദത്രിരിതി॥ സര്വസ്യാത്താഭവതി, സര്വമസ്യാന്നം ഭവതി, യഏവം വേദ॥ 3
ഇവരാണ് ഗൗതമനും ഭരദ്വാജനും; ഇവരാണ് ഗൗതമൻ, ഇവരാണ് ഭരദ്വാജൻ. ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രനും ജമദഗ്നിയും; ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രൻ, ഇവരാണ് ജമദഗ്നി. ഇവരാണ് വസിഷ്ഠനും കശ്യപനും; ഇവരാണ് വസിഷ്ഠൻ, ഇവരാണ് കശ്യപൻ. വാക്കാണ് അത്രി; വാക്കിലൂടെ അന്നം കഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് അത്രിയുടെ അർത്ഥം. ഇത് അറിയുന്നവൻ എല്ലാം ആഹരിക്കുന്നവനാകും, എല്ലാം അവന്റെ ആഹാരമാകും.
ദ്വേവാവബ്രഹ്മണോ രൂപേഃ മൂര്തം ചൈവാമൂര്തം ച, മര്ത്യം ചാമൃതം ച, സ്ഥിതം ച യച്ച, സച്ച ത്യം ച
ബ്രഹ്മാവിന് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്: രൂപമുള്ളതും രൂപമില്ലാത്തതും, മരണമുള്ളതും അമൃതവുമായതും, നിലനില്ക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതും, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതും.
തദേതന്മൂര്തം യദന്യദ്വായോശ്ചാന്തരിക്ഷാച്ചൈതന്മര്ത്യമ് ഏതത്സ്ഥിതമ് ഏതത്സത്
രൂപമുള്ളത് എന്നത് വായുവിനും ആകാശത്തിനും അതീതമായ മറ്റെല്ലാം ആണ്; അതാണ് മരണമുള്ളത്, നിലനില്ക്കുന്നതും പ്രകടമായതും.
തസ്യൈതസ്യ മൂര്തസ്യൈതസ്യ മര്ത്യസ്യൈതസ്യ സ്ഥിതസ്യൈതസ്യ സതഏഷരസോ യഏഷതപതി; സതോഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമുള്ളതിന്റെ, മരണമുള്ളതിന്റെ, നിലനില്ക്കുന്നതിന്റെ, പ്രകടമായതിന്റെ സാരം അതിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതാണ്; അതിന്റെ സാരമാണ് പ്രകാശം.
അഥാമൂര്തം വായുശ്ചാന്തരിക്ഷശ്ചൈതദമൃതമ് ഏതദ്യദ് ഏതത്ത്യമ്
ഇപ്പോൾ ആ രൂപമില്ലാത്തത് — വായുവും ആകാശവും — ഇതാണ് അമൃതം; ഇതാണ് ആ സാരം.
തസ്യൈതസ്യാമൂര്തസ്യ, തസ്യാമൃതസ്യൈതസ്യ യത, ഏതസ്യ ത്യസ്യൈഷരസോ യഏഷഏതസ്മിന്മണ്ഡലേ പുരുഷസ്; ത്യസ്യ ഹ്യ് ഏഷരസ॥ ഇത്യധിദേവതമ്
ഈ രൂപമില്ലാത്തതിന്റെ, ഈ അമൃതത്തിന്റെ, ഈ സാരത്തിന്റെ സാരം ഈ വട്ടത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷനാണ്; അതാണ് അതിന്റെ സാരം. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം ഇതാണ്.
അഥാധ്യാത്മമ്॥ ഇദമേവമൂര്തം യദന്യത്പ്രാണാച്ച യശ്ചായമന്തരാത്മന്നാകാശഃ ഏതന്മര്ത്യമ് ഏതത്സ്ഥിതമ് ഏതത്സത്
ഇപ്പോൾ ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്: ശ്വാസത്തിന് അപ്പുറമുള്ളതും ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആകാശവും — ഇതും രൂപമില്ലാത്തതുതന്നെ. ഇതെല്ലാം നശിക്കുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും സത്യമുള്ളതുമാണ്.
തസ്യൈതസ്യ മൂര്തസ്യ, ഏതസ്യ മര്ത്യസ്യൈതസ്യ സ്ഥിതസ്യൈതസ്യ സതഏഷരസോ യച്ചക്ഷുഃ; സതഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമുള്ളതിന്റെ, ഈ നശിക്കുന്നതിന്റെ, ഈ നിലനിൽക്കുന്നതിന്റെ, ഈ സത്യമുള്ളതിന്റെ സാരം കണ്ണാണ്; സത്യത്തിനാണ് ഈ സാരം.
അഥാമൂര്തമ് പ്രാണശ്ച യശ്ചായമന്തരാത്മന്നാകാശ, ഏതദമൃതമ് ഏതദ്യദ് ഏതത്ത്യം
ഇപ്പോൾ രൂപമില്ലാത്തത്: പ്രാണനും ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആകാശവും — ഇതാണ് അമൃതം; ഇതാണ് ആ സാരം.
തസ്യൈതസ്യാമൂര്തസ്യൈതസ്യാമൃതസ്യൈതസ്യ യത, ഏതസ്യ ത്യസ്യൈഷരസോ യോഽയം ദക്ഷിണേഽക്ഷന്പുരുഷസ്; ത്യസ്യ ഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമില്ലാത്തതിന്റെ, ഈ അമൃതത്തിന്റെ, ഈ സാരത്തിന്റെ സാരം വലതുകണ്ണിലെ പുരുഷനാണ്; അതാണ് അതിന്റെ സാരം.
തസ്യ ഹൈതസ്യ പുരുഷസ്യ രൂപം യഥാ മാഹാരജനം വാസോ, യഥാ പാണ്ഡ്വാവികം, യഥേന്ദ്രഗോപോ, യഥാഗ്ന്യര്ചിഃ യഥാ പുണ്ഡരീകം, യഥാ സകൃദ്വിദ്യുത്തഁ॥ സകൃദ്വിദ്യുത്തേവ ഹ വാഅസ്യ ശ്രീര്ഭവതി, യഏവം വേദ
ആ പുരുഷന്റെ രൂപം രാജവസ്ത്രംപോലെയും വെള്ളപശ്മിനംപോലെയും ഇന്ദ്രഗോപംപോലെയും അഗ്നിജ്വാലപോലെയും താമരപൂവുപോലെയും ഒരു മിന്നൽപോലെയും ആണ്. മിന്നൽപോലെ അതിന്റെ തേജസ്സാണ്; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവനാണ് അതിനെ അറിയുന്നത്.
അഥാത ആദേശഃ നേതി നേതി, നഹ്യ് ഏതസ്മാദിതി നേത്യന്യത്പരമസ്തി॥ അഥ നാമധേയഁ സത്യസ്യ സത്യമിതിഃ പ്രാണാവൈസത്യം, തേഷാമേഷസത്യമ്॥ 4
ഇപ്പോൾ ഉപദേശം: 'ഇതല്ല, ഇതല്ല.' ഇതല്ല എന്നതിനെക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ല. അതിന്റെ പേര്: 'സത്യത്തിന്റെ സത്യം.' പ്രാണനാണ് സത്യം; അവയിൽ ഇതാണ് സത്യം.
മൈത്രേയീതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യ, ഉദ്യാസ്യന്വാഅരേഽഹമസ്മാത്സ്ഥാനാദസ്മി॥ ഹന്ത തേഽനയാ കാത്യായന്യാന്തം കരവാണീതി
മൈത്രേയി, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഈ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. വരിക, ഞാൻ നിന്നോടും കാത്യായനിയോടും അവസാന ക്രമീകരണം നടത്താം.
സാഹോവാച മൈത്രേയീഃ യന്മ ഇയം, ഭഗോഃ, സര്വാ പൃഥിവീവിത്തേന പൂര്ണാസ്യാത് കഥം തേനാമൃതാ സ്യാമിതി॥ നേതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ; യഥൈവോപകരണവതാം ജീവിതം, തഥൈവതേ ജീവിതഁ സ്യാദ്; അമൃതത്വസ്യ തുനാശാസ്തി വിത്തേനേതി
മൈത്രേയി ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, ഭൂമി മുഴുവൻ സമ്പത്താൽ നിറഞ്ഞാലും അതിനാൽ എനിക്ക് അമൃതത ലഭിക്കുമോ? യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഉപകരണങ്ങളുള്ളവരുടെ ജീവിതം എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെയാകും നിന്റെ ജീവിതം; സമ്പത്തിലൂടെ അമൃതതയില്ല.
സാഹോവാച മൈത്രേയീഃ യേനാഹം നാമൃതാ സ്യാം, കിമഹം തേന കുര്യാം॥ യദേവഭഗവാന്വേദ, തദേവമേ ബ്രൂഹീതി
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു: അതിലൂടെ എനിക്ക് അമൃതത കിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അതെന്തിനാണ് എനിക്ക്? ഭഗവൻ അറിയുന്നതെന്താണോ, അതു തന്നെയാണ് എന്നോട് പറയേണ്ടത്.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ പ്രിയാവതാരേ നഃ സതീപ്രിയം ഭാഷസ॥ ഏഹി ആസ്വ വ്യാഖ്യാസ്യാമി തേ॥ വ്യാചക്ഷാണസ്യ തുമേ നിദിധ്യാസസ്വേതി॥ ബ്രവിതു ഭഗവാനിതി . ॥.
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവളെപ്പോലെ നീ പ്രിയമുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. വാ, ഇരിക്കൂ; ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കും. ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നീ ആലോചിക്കണം. പറയൂ, ഭഗവൻ.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ ==സംബംധിത കड़ിയാഁ== #[[ഉപനിഷദ്]] ##[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ്]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 1]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 2]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 3]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 4]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 5]] ==ബാഹരീ കഡിയാഁ== [[വര്ഗഃ:]] [[വര്ഗഃ:]]
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഇതാണ് ബന്ധം — ഉപനിഷത്ത് — ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്ത് ഒന്നാം ഭാഗം, രണ്ടാം ഭാഗം, മൂന്നാം ഭാഗം, നാലാം ഭാഗം, അഞ്ചാം ഭാഗം — പുറംവിഭാഗം — വിഭാഗം.
സയഥാ ദുന്ദുഭേര്ഹന്യമാനസ്യ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, ദുന്ദുഭേസ് തുഗ്രഹണേന ദുന്ദുഭ്യാഘാതസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗൃഹീതഃ;
ഒരു മൃദംഗം അടിക്കുമ്പോൾ പുറത്തു വരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ മൃദംഗത്തെയോ അതിന്റെ അടിയെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാ വീണായൈ വാദ്യമാനായൈ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, വീണായൈ തുഗ്രഹണേന വീണാവാദസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗ്ര്ഹീതഃ;
ഒരു വീണ വായിക്കുമ്പോൾ പുറത്തു വരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ വീണയെയോ അതിന്റെ വായിപ്പിനെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാ ശങ്ഖസ്യ ധ്മായമാനസ്യ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, ശങ്ഖസ്യ തുഗ്രഹണേന ശങ്ഖധ്മസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗൃഹീതഃ;
ഒരു ശംഖ് ഊതുമ്പോൾ പുറത്തു വരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ ശംഖിനെയോ അതിന്റെ ഊതലിനെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാര്ദ്രൈധാഗ്നേരഭ്യാഹിതസ്യ പൃഥഗ്ധൂമാവിനിശ്ചരന്തി ഏവവാഅരേഽസ്യ മഹതോഭൂതസ്യ നിശ്വസിതമ് ഏതദ്യദൃഗ്വേദോയജുര്വേദഃ സാമവേദോഽഥര്വാങ്ഗിരസ ഇതിഹാസഃ പുരാണം വിദ്യാഉപനിഷദഃ ശ്ലോകാഃ സൂത്രാണ്യനുവ്യാഖ്യാനാനി വ്യാഖ്യാനനി അസ്യൈവൈതാനി സര്വാണി നിശ്വസിതാനി
നനഞ്ഞ ഇന്ധനത്തിൽ തീ കത്തുമ്പോൾ വ്യത്യസ്തമായ പുകകൾ പുറത്ത് വരുന്നതുപോലെ, ഈ മഹത്തായ സത്തുവിന്റെ ശ്വാസം — അതാണ് ഋഗ്വേദം, യജുര്വേദം, സാമവേദം, അതർവാംഗിരസം, ഇതിഹാസം, പുരാണം, വിജ്ഞാനം, ഉപനിഷത്തുകൾ, ശ്ലോകങ്ങൾ, സൂത്രങ്ങൾ, വിവരണങ്ങൾ, വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയും അതിന്റെ ശ്വാസങ്ങളാണ്.
സയഥാ സൈന്ധവഖില്യഉദകേപ്രാസ്ത ഉദകമേവാനുവിലീയേത, നാഹാസ്യോദ്ഗ്രഹണായൈവ സ്യാദ് യതോ-യതസ് ത്വാദദീത ലവണമേവൈവം വാഅര ഇദം മഹദ്ഭൂതമനന്തമപാരം വിജ്ഞാനഘനഏവൈതേഭ്യോ ഭൂതേഭ്യഃ സമുത്ഥായ, താന്യ് ഏവാനുവിനശ്യതി; നപ്രേത്യ സംജ്ഞാസ്തീത്യരേ ബ്രവീമീതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ
സാഹോവാച മൈത്രേയി അത്രൈവമാ ഭഗവാനമൂമുഹദ് നപ്രേത്യ സംജ്ഞാസ്തീതി
മൈത്രേയി ചോദിച്ചു: ഭഗവനേ, മരണത്തിന് ശേഷം വ്യക്തമായ ബോധം ഇല്ലെന്നു പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഞാനിപ്പോൾ വളരെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാണ്.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ . നവാഅരേഽഹം മോഹം ബ്രവീമി അലം വാഅര ഇദം വിജ്ഞാനായ
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: മൈത്രേയി, ഞാൻ ആശയക്കുഴപ്പം പറയുന്നില്ല. ഇത്രയും അറിവിനായി മതി.
യത്ര ഹിദ്വൈതമിവ ഭവതി, തദിതര ഇതരം ജിഘ്രതി, തദിതര ഇതരം പശ്യതി തദിതര ഇതരഁ ശൃണോതി, തദിതര ഇതരമഭിവദതി, തദിതര ഇതരം മനുതേ, തദിതര ഇതരം വിജാനാതി
രണ്ടായ്മയുണ്ടെങ്കിൽ, ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ കാണും, ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ വാസനയറിയും, ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ കേൾക്കും, ഒരാൾ മറ്റൊരാളോട് സംസാരിക്കും, ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ ചിന്തിക്കും, ഒരാൾ മറ്റൊരാളെ അറിയും.
യത്ര ത്വസ്യ സര്വമാത്മൈവാഭൂത് തത്കേന കം പശ്യേത് തത്കേന കം ജിഘ്രേത് തത്കേന കഁ ശൃണുയാത് തത്കേന കമഭിവദേത് തത്കേന കം മന്വീത, തത്കേന കം വിജാനീയാദ്॥ യേനേദഁ സര്വം വിജാനാതി, തം കേന വിജാനീയാദ് വിജ്ഞാതാരമരേ കേന വിജാനീയാദിതി॥ 5
എല്ലാം ആത്മാവായി മാറുമ്പോൾ, ആരെ കൊണ്ട് ആരെ കാണും? ആരെ കൊണ്ട് ആരെ വാസനയറിയും? ആരെ കൊണ്ട് ആരെ കേൾക്കും? ആരെ കൊണ്ട് ആരോട് സംസാരിക്കും? ആരെ കൊണ്ട് ആരെ ചിന്തിക്കും? ആരെ കൊണ്ട് ആരെ അറിയും? എല്ലാം അറിയുന്നത് കൊണ്ടു തന്നെ, അതിനെ ആരാൽ അറിയാൻ കഴിയും? അറിവിനെയും അറിയാൻ കഴിയുമോ?
ഇയം പൃഥിവീസര്വേഷാം ഭൂതാനാം മധു അസ്യൈപൃഥിവ്യൈസര്വാണി ഭൂതാനി മധു; യശ്ചായമസ്യാം പൃഥിവ്യാം തേജോമയോഽമൃതമയഃ പുരുഷോ, യസ് ചായമധ്യാത്മഁ ശാരീരസ് തേജോമയോഽമൃതമയഃ പുരുഷോ, അയമേവസയോഽയമാത്മേദമമൃതമ് ഇദം ബ്രഹ്മ, ഇദഁ സര്വമ്
ഈ ഭൂമി എല്ലാ ജീവികളും ആസ്വദിക്കുന്ന തേൻപോലെയാണ്; ഭൂമിയെയും എല്ലാ ജീവികളും തേൻപോലെ ആസ്വദിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലുള്ള പ്രകാശമുള്ള അമൃതസ്വഭാവമുള്ള പുരുഷനും ശരീരത്തിനുള്ളിലെ പ്രകാശമുള്ള അമൃതസ്വഭാവമുള്ള പുരുഷനും ഒരുവൻ തന്നെയാണ്—അവനാണ് ഈ ആത്മാവ്, ഈ അമൃതം, ഇതാണ് ബ്രഹ്മം, ഇതാണ് എല്ലാം.
ഇമാആപഃ സര്വേഷാം ഭൂതാനാം മധു ആസാമപാഁ സര്വാണി ഭൂതാനി മധു; യശ്ചായമാസ്വപ്സുതേജോമയോഽമൃതമയഃ പുരുഷോ, യശ്ചായമധ്യാത്മഁ രൈതസസ് തേജോമയോഽമൃതമയഃ പുരുഷോ, അയമേവസയോഽയമാത്മേദമമൃതമ് ഇദം ബ്രഹ്മ, ഇദഁ സര്വമ്
ഈ വെള്ളം എല്ലാ ജീവികളും ആസ്വദിക്കുന്ന തേൻപോലെയാണ്; വെള്ളത്തെയും എല്ലാ ജീവികളും തേൻപോലെ ആസ്വദിക്കുന്നു. വെള്ളത്തിൽ ഉള്ള പ്രകാശമുള്ള അമൃതസ്വഭാവമുള്ള പുരുഷനും, വിത്തിനുള്ളിലെ പ്രകാശമുള്ള അമൃതസ്വഭാവമുള്ള പുരുഷനും ഒരുവൻ തന്നെയാണ്—അവനാണ് ഈ ആത്മാവ്, ഈ അമൃതം, ഇതാണ് ബ്രഹ്മം, ഇതാണ് എല്ലാം.
ബ്രഹ്മ തം പരാദാദ്യോഽന്യത്രാത്മനോ ബ്രഹ്മ വേദ; ക്ഷത്രം തം പരാദാദ്യോഽന്യത്രാത്മനഃ ക്ഷത്രം വേദ; ലോകാസ് തം പരാദുര്യോഽന്യത്രാത്മനോ ലോകാന്വേദ; ദേവാസ് തം പരാദുര്യോഽന്യത്രാത്മനോ ദേവാന്വേദ; ഭൂതാനി തം പരാദുര്യോഽന്യത്രാത്മനോ ഭൂതാനി വേദ; സര്വം തം പരാദാദ്യോഽന്യത്രാത്മനഃ സര്വം വേദേദം ബ്രഹ്മേദം ക്ഷത്രമ് ഇമേലോകാ, ഇമേദേവാ, ഇമാനി ഭൂതാനീദഁ സര്വം, യദയമാത്മാ
ആത്മാവിന് വേറെയായി ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവനു ബ്രഹ്മം നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ശക്തി അറിയുന്നവനു ശക്തി നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ലോകങ്ങൾ അറിയുന്നവനു ലോകങ്ങൾ നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ദേവന്മാർ അറിയുന്നവനു ദേവന്മാർ നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ജീവികൾ അറിയുന്നവനു ജീവികൾ നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി എല്ലാം അറിയുന്നവനു എല്ലാം നഷ്ടമാകും. ഇതാണ് ബ്രഹ്മം, ഇതാണ് ശക്തി, ഇവയാണ് ലോകങ്ങൾ, ഇവയാണ് ദേവന്മാർ, ഇവയാണ് ജീവികൾ, ഇതാണ് എല്ലാം — അതായത് ഈ ആത്മാവാണ്.
സയഥാ സര്വാസാമപാഁ സമുദ്രഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ സ്പര്ശാനാം ത്വഗേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം ഗന്ധാനാം നാസികേ ഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ രസാനാം ജിഹ്വൈകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ രൂപാണാം ചക്ഷുരേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷഁ ശബ്ദാനാഁ ശ്രോത്രമേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാഁ സങ്കല്പാനാം മന ഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം വേദാനാം വാഗേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം കര്മണാഁ ഹസ്താവേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാമധ്വനാം പാദാവേകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാമാനന്ദാനാമുപസ്ഥ ഏകായനമ് ഏവഁ സര്വേഷാം വിസര്ഗാണാം പായുരേകായനമ് ഏവഁ സര്വാസാം വിദ്യാനാഁ ഹൃദയമേകായനമ്
എങ്ങനെയോ എല്ലാ നദികളും സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ സ്പർശങ്ങളും ചർമ്മത്തിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ ഗന്ധങ്ങളും മൂക്കിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ രുചികളും നാവിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ രൂപങ്ങളും കണ്ണിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും ചെവിയിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ മനസ്സിലാക്കലുകളും മനസ്സിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ വേദങ്ങളും വാക്കിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ പ്രവർത്തികളും കൈകളിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ നടപ്പുകളും കാലുകളിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും ജനനേന്ദ്രിയത്തിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ വിസർജനങ്ങളും ഗുദയിൽ ചേരുന്നു, എല്ലാ അറിവുകളും ഹൃദയത്തിൽ ചേരുന്നു.
ഉപ്പ് ഒരു കഷണം വെള്ളത്തിൽ ഇട്ടാൽ അതു പൂർണ്ണമായും കലർന്നുപോകും, പിന്നെ അതിനെ വേർതിരിച്ച് എടുക്കാൻ കഴിയില്ല, എവിടെയും രുചിച്ചാൽ ഉപ്പുതന്നെ. അതുപോലെ, ഈ മഹത്തായ അനന്തമായ അറിവ് എല്ലാ ഭൗതികങ്ങളിലുമാണ് ഉദയം, അവയിൽ തന്നെയാണ് ലയനം. മരണത്തിന് ശേഷം വ്യക്തമായ ബോധം ഇല്ല, അതാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്, എന്ന് യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു.