സയഥാ മഹാരാജോജാനപദാന്ഗൃഹീത്വാസ്വേജനപദേയഥാകാമം പരിവര്തേതൈവമേവൈഷഏതത്പ്രാണാന്ഗൃഹീത്വാസ്വേശരീരേ യഥാകാമം പരിവര്തതേ
എങ്ങനെ ഒരു മഹാരാജാവ് തന്റെ ജനങ്ങളെ കൂട്ടി തന്റെ രാജ്യത്ത് ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കുമോ, അതുപോലെ ഈ പുരുഷനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കൂട്ടി തന്റെ ശരീരത്തിൽ ഇഷ്ടം പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അഥ യദാസുഷുപ്തോ ഭവതി, യദാനകസ്യ ചനവേദ, ഹിതാനാമ നാദ്യോദ്വാസപ്തതിഃ സഹസ്രാണി ഹൃദയാത്പുരീതതമഭിപ്രതിഷ്ഠന്തേ !॥ താഭിഃ പ്രത്യവസൃപ്യ പുരീതതി ശേതേ
അവൻ ഗഹനനിദ്രയിൽ ആകുമ്പോൾ, ഒന്നും അറിയാത്തപ്പോൾ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് എഴുപത്തിരണ്ടായിരം നാഡികൾ നിറഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. അവയിലൂടെ അവൻ പിൻവാങ്ങി ശരീരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
സ . യഥാ കുമാരോ . വാ മഹാബ്രാഹ്മണോവാതിഘ്നീമാനന്ദസ്യ ഗത്വാശയീതൈവമേവൈഷഏതച്ഛേതേ
ഒരു ബാലൻപോലോ, മഹാബ്രാഹ്മണൻപോലോ, ആഗ്രഹം നേടിയവൻപോലോ, എങ്ങനെ ആശ്വാസത്തോടെ കിടക്കുമോ, അതുപോലെ ഈ പുരുഷനും വിശ്രമിക്കുന്നു.
സയഥോര്ണവാഭിസ് തന്തുനോച്ചരേദ് യഥാ അഗ്നേഃ ക്ഷുദ്രാവിഷ്ഫുലിങ്ഗാ വ്യുച്ചരന്തി ഏവമേവാസ്മാദാത്മനഃ സര്വേ പ്രാണാഃ സര്വേ ലോകാഃ സര്വേ ദേവാഃ സര്വാണി ഭൂതാനി സര്വ ഏതആത്മനോ . ॥. വ്യുച്ചരന്തി॥ തസ്യോപനിഷത്സത്യസ്യ സത്യമിതിഃ പ്രാണാവൈസത്യം, തേഷാമേഷസത്യമ്॥ 2
ഒരു ഇലഞ്ഞിലാവ് തണ്ടുകൾ പുറത്ത് വിടുന്നതുപോലും, തീയിൽ നിന്ന് ചെറിയ ചിങ്ങങ്ങൾ പുറത്ത് പറക്കുന്നതുപോലും, അതുപോലെ ഈ ആത്മാവിൽ നിന്ന് എല്ലാ ശ്വാസങ്ങളും, ലോകങ്ങളും, ദേവന്മാരും, സകല ജീവികളും ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഈ സത്യത്തിന്റെ ഉപദേശമാണ്: ശ്വാസങ്ങളാണ് സത്യം, അവയുടെ സത്യം ഇതാണ്.
യോഹ വൈശിശുഁ സാധാനഁ സപ്രത്യാധാനഁ സസ്ഥൂണഁ സദാമം വേദ, സപ്തഹ ദ്വിഷതോഭ്രാതൃവ്യാനവരുണദ്ധി
ആ ശിശുവിനെയും, ആധാരത്തെയും, പ്രത്യാധാരത്തെയും, തൂണിനെയും, കയറിനെയും അറിയുന്നവൻ, ഏഴു തലമുറകളോളം ശത്രുക്കളെ ജയിക്കും.
അയം വാവശിശുര്യോഽയം മധ്യമഃ പ്രാണസ്; തസ്യേദമേവാധാനമ് ഇദം പ്രത്യാധാനം, പ്രാണഃ സ്ഥൂണാന്നം ദാമ
ഈ ശിശുവാണ് നടുവിലുള്ള പ്രാണൻ; ഇതാണ് അവന്റെ ആധാരം, ഇതാണ് പ്രത്യാധാരം, പ്രാണൻ തൂണാണ്, അന്നം കയരാണ്.
തമേതാഃ സപ്താക്ഷിതയ ഉപതിഷ്ഠന്തേഃ
ഈ ഏഴ് കണ്ണ് തുറപ്പുകൾ അവനെ സേവിക്കുന്നു.
തദ്യാഇമാഅക്ഷഁല് ലോഹിന്യോ രാജയഃ താഭിരേനഁ റുദ്രോഽന്വായത്തോ; അഥ യാഅക്ഷന്നാപഃ താഭിഃ പര്ജന്യോ; യാകനീനകാ, തയാദിത്യോ; യച്ഛുക്ലം \^ തേനാഗ്നിഃ യച്കൃഷ്ണം തേനേന്ദ്രോ॥ അധരയൈനം വര്തന്യാപൃഥിവ്യന്വായത്താ, ദ്യൌരുത്തരയാ॥ നാസ്യാന്നം ക്ഷീയതേ, യഏവം വേദ
കണ്ണിലെ ചുവന്ന നാഡികളിൽ രുദ്രൻ ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു; വെള്ള നിറത്തിലുള്ളവയിൽ പർജന്യൻ; മഞ്ഞവയിൽ സൂര്യൻ; വെള്ളയിലവയിൽ അഗ്നി; കറുത്തവയിൽ ഇന്ദ്രൻ. താഴത്തെ കൺതോട് ഭൂമിയോട്, മേലത്തെ കൺതോട് ആകാശത്തോട് ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. ഇത് അറിയുന്നവന്റെ അന്നം ഒരിക്കലും കുറയില്ല.
തദേഷശ്ലോകോ ഭവതി അര്വാഗ്ബിലശ്ചമസഊര്ധ്വബുധ്നസ്; തസ്മിന്യശോ നിഹിതം വിശ്വരൂപം॥ തസ്യാസത ഋഷയഃ സപ്തതീരേ; വാഗഷ്ടമീബ്രഹ്മണാ സംവിദാനേതി
ഇവിടെ ഒരു ശ്ലോകമുണ്ട്: താഴെ തുറവുള്ള, മുകളിൽ അടിയുള്ള പാത്രം; അതിൽ എല്ലാ മഹത്വത്തിന്റെ രൂപങ്ങളും വച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഏഴു തീരങ്ങളാണ് ഋഷികൾ; എട്ടാമത്തേത് വാക്കാണ്, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തോടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇമാവേവഗോതമഭരദ്വാജാഉ അയമേവഗോതമോ, അയം ഭരദ്വാജ॥ ഇമാവേവവിശ്വാമിത്രജമദഗ്നീഃ അയമേവവിശ്വാമിത്രോ, അയം ജമദഗ്നിഃ॥ ഇമാവേവവസിഷ്ഠകശ്യപാഉ അയമേവവസിഷ്ഠോ, അയം കശ്യപോ॥ വാഗേവാത്രിഃ വാചാഹ്യന്നമദ്യതേ, അത്തിര്ഹ വൈനാമൈതദ്യദത്രിരിതി॥ സര്വസ്യാത്താഭവതി, സര്വമസ്യാന്നം ഭവതി, യഏവം വേദ॥ 3
ദ്വേവാവബ്രഹ്മണോ രൂപേഃ മൂര്തം ചൈവാമൂര്തം ച, മര്ത്യം ചാമൃതം ച, സ്ഥിതം ച യച്ച, സച്ച ത്യം ച
ബ്രഹ്മാവിന് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്: രൂപമുള്ളതും രൂപമില്ലാത്തതും, മരണമുള്ളതും അമൃതവുമായതും, നിലനില്ക്കുന്നതും സഞ്ചരിക്കുന്നതും, പ്രകടമായതും അപ്രകടമായതും.
തദേതന്മൂര്തം യദന്യദ്വായോശ്ചാന്തരിക്ഷാച്ചൈതന്മര്ത്യമ് ഏതത്സ്ഥിതമ് ഏതത്സത്
രൂപമുള്ളത് എന്നത് വായുവിനും ആകാശത്തിനും അതീതമായ മറ്റെല്ലാം ആണ്; അതാണ് മരണമുള്ളത്, നിലനില്ക്കുന്നതും പ്രകടമായതും.
തസ്യൈതസ്യ മൂര്തസ്യൈതസ്യ മര്ത്യസ്യൈതസ്യ സ്ഥിതസ്യൈതസ്യ സതഏഷരസോ യഏഷതപതി; സതോഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമുള്ളതിന്റെ, മരണമുള്ളതിന്റെ, നിലനില്ക്കുന്നതിന്റെ, പ്രകടമായതിന്റെ സാരം അതിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതാണ്; അതിന്റെ സാരമാണ് പ്രകാശം.
അഥാമൂര്തം വായുശ്ചാന്തരിക്ഷശ്ചൈതദമൃതമ് ഏതദ്യദ് ഏതത്ത്യമ്
ഇപ്പോൾ ആ രൂപമില്ലാത്തത് — വായുവും ആകാശവും — ഇതാണ് അമൃതം; ഇതാണ് ആ സാരം.
തസ്യൈതസ്യാമൂര്തസ്യ, തസ്യാമൃതസ്യൈതസ്യ യത, ഏതസ്യ ത്യസ്യൈഷരസോ യഏഷഏതസ്മിന്മണ്ഡലേ പുരുഷസ്; ത്യസ്യ ഹ്യ് ഏഷരസ॥ ഇത്യധിദേവതമ്
ഈ രൂപമില്ലാത്തതിന്റെ, ഈ അമൃതത്തിന്റെ, ഈ സാരത്തിന്റെ സാരം ഈ വട്ടത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷനാണ്; അതാണ് അതിന്റെ സാരം. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദീകരണം ഇതാണ്.
അഥാധ്യാത്മമ്॥ ഇദമേവമൂര്തം യദന്യത്പ്രാണാച്ച യശ്ചായമന്തരാത്മന്നാകാശഃ ഏതന്മര്ത്യമ് ഏതത്സ്ഥിതമ് ഏതത്സത്
ഇപ്പോൾ ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്: ശ്വാസത്തിന് അപ്പുറമുള്ളതും ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആകാശവും — ഇതും രൂപമില്ലാത്തതുതന്നെ. ഇതെല്ലാം നശിക്കുന്നതും നിലനിൽക്കുന്നതും സത്യമുള്ളതുമാണ്.
തസ്യൈതസ്യ മൂര്തസ്യ, ഏതസ്യ മര്ത്യസ്യൈതസ്യ സ്ഥിതസ്യൈതസ്യ സതഏഷരസോ യച്ചക്ഷുഃ; സതഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമുള്ളതിന്റെ, ഈ നശിക്കുന്നതിന്റെ, ഈ നിലനിൽക്കുന്നതിന്റെ, ഈ സത്യമുള്ളതിന്റെ സാരം കണ്ണാണ്; സത്യത്തിനാണ് ഈ സാരം.
അഥാമൂര്തമ് പ്രാണശ്ച യശ്ചായമന്തരാത്മന്നാകാശ, ഏതദമൃതമ് ഏതദ്യദ് ഏതത്ത്യം
ഇപ്പോൾ രൂപമില്ലാത്തത്: പ്രാണനും ആത്മാവിനകത്തുള്ള ആകാശവും — ഇതാണ് അമൃതം; ഇതാണ് ആ സാരം.
തസ്യൈതസ്യാമൂര്തസ്യൈതസ്യാമൃതസ്യൈതസ്യ യത, ഏതസ്യ ത്യസ്യൈഷരസോ യോഽയം ദക്ഷിണേഽക്ഷന്പുരുഷസ്; ത്യസ്യ ഹ്യ് ഏഷരസഃ
ഈ രൂപമില്ലാത്തതിന്റെ, ഈ അമൃതത്തിന്റെ, ഈ സാരത്തിന്റെ സാരം വലതുകണ്ണിലെ പുരുഷനാണ്; അതാണ് അതിന്റെ സാരം.
തസ്യ ഹൈതസ്യ പുരുഷസ്യ രൂപം യഥാ മാഹാരജനം വാസോ, യഥാ പാണ്ഡ്വാവികം, യഥേന്ദ്രഗോപോ, യഥാഗ്ന്യര്ചിഃ യഥാ പുണ്ഡരീകം, യഥാ സകൃദ്വിദ്യുത്തഁ॥ സകൃദ്വിദ്യുത്തേവ ഹ വാഅസ്യ ശ്രീര്ഭവതി, യഏവം വേദ
ആ പുരുഷന്റെ രൂപം രാജവസ്ത്രംപോലെയും വെള്ളപശ്മിനംപോലെയും ഇന്ദ്രഗോപംപോലെയും അഗ്നിജ്വാലപോലെയും താമരപൂവുപോലെയും ഒരു മിന്നൽപോലെയും ആണ്. മിന്നൽപോലെ അതിന്റെ തേജസ്സാണ്; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവനാണ് അതിനെ അറിയുന്നത്.
അഥാത ആദേശഃ നേതി നേതി, നഹ്യ് ഏതസ്മാദിതി നേത്യന്യത്പരമസ്തി॥ അഥ നാമധേയഁ സത്യസ്യ സത്യമിതിഃ പ്രാണാവൈസത്യം, തേഷാമേഷസത്യമ്॥ 4
ഇപ്പോൾ ഉപദേശം: 'ഇതല്ല, ഇതല്ല.' ഇതല്ല എന്നതിനെക്കാൾ ഉയർന്നതൊന്നുമില്ല. അതിന്റെ പേര്: 'സത്യത്തിന്റെ സത്യം.' പ്രാണനാണ് സത്യം; അവയിൽ ഇതാണ് സത്യം.
മൈത്രേയീതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യ, ഉദ്യാസ്യന്വാഅരേഽഹമസ്മാത്സ്ഥാനാദസ്മി॥ ഹന്ത തേഽനയാ കാത്യായന്യാന്തം കരവാണീതി
മൈത്രേയി, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഈ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് പോകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. വരിക, ഞാൻ നിന്നോടും കാത്യായനിയോടും അവസാന ക്രമീകരണം നടത്താം.
സാഹോവാച മൈത്രേയീഃ യന്മ ഇയം, ഭഗോഃ, സര്വാ പൃഥിവീവിത്തേന പൂര്ണാസ്യാത് കഥം തേനാമൃതാ സ്യാമിതി॥ നേതി ഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ; യഥൈവോപകരണവതാം ജീവിതം, തഥൈവതേ ജീവിതഁ സ്യാദ്; അമൃതത്വസ്യ തുനാശാസ്തി വിത്തേനേതി
മൈത്രേയി ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, ഭൂമി മുഴുവൻ സമ്പത്താൽ നിറഞ്ഞാലും അതിനാൽ എനിക്ക് അമൃതത ലഭിക്കുമോ? യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഉപകരണങ്ങളുള്ളവരുടെ ജീവിതം എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെയാകും നിന്റെ ജീവിതം; സമ്പത്തിലൂടെ അമൃതതയില്ല.
സാഹോവാച മൈത്രേയീഃ യേനാഹം നാമൃതാ സ്യാം, കിമഹം തേന കുര്യാം॥ യദേവഭഗവാന്വേദ, തദേവമേ ബ്രൂഹീതി
മൈത്രേയി പറഞ്ഞു: അതിലൂടെ എനിക്ക് അമൃതത കിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അതെന്തിനാണ് എനിക്ക്? ഭഗവൻ അറിയുന്നതെന്താണോ, അതു തന്നെയാണ് എന്നോട് പറയേണ്ടത്.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യഃ പ്രിയാവതാരേ നഃ സതീപ്രിയം ഭാഷസ॥ ഏഹി ആസ്വ വ്യാഖ്യാസ്യാമി തേ॥ വ്യാചക്ഷാണസ്യ തുമേ നിദിധ്യാസസ്വേതി॥ ബ്രവിതു ഭഗവാനിതി . ॥.
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവളെപ്പോലെ നീ പ്രിയമുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. വാ, ഇരിക്കൂ; ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിക്കും. ഞാൻ പറയുമ്പോൾ നീ ആലോചിക്കണം. പറയൂ, ഭഗവൻ.
സഹോവാച യാജ്ഞവല്ക്യോ ==സംബംധിത കड़ിയാഁ== #[[ഉപനിഷദ്]] ##[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ്]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 1]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 2]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 3]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 4]] ###[[ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷദ് 5]] ==ബാഹരീ കഡിയാഁ== [[വര്ഗഃ:]] [[വര്ഗഃ:]]
യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ പറഞ്ഞു: ഇതാണ് ബന്ധം — ഉപനിഷത്ത് — ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്ത് ഒന്നാം ഭാഗം, രണ്ടാം ഭാഗം, മൂന്നാം ഭാഗം, നാലാം ഭാഗം, അഞ്ചാം ഭാഗം — പുറംവിഭാഗം — വിഭാഗം.
സയഥാ ദുന്ദുഭേര്ഹന്യമാനസ്യ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, ദുന്ദുഭേസ് തുഗ്രഹണേന ദുന്ദുഭ്യാഘാതസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗൃഹീതഃ;
ഒരു മൃദംഗം അടിക്കുമ്പോൾ പുറത്തു വരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ മൃദംഗത്തെയോ അതിന്റെ അടിയെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
സയഥാ വീണായൈ വാദ്യമാനായൈ നബാഹ്യാങ്ഛബ്ദാങ്ഛക്നുയാദ്ഗ്രഹണായ, വീണായൈ തുഗ്രഹണേന വീണാവാദസ്യ വാ ശബ്ദോ ഗ്ര്ഹീതഃ;
ഒരു വീണ വായിക്കുമ്പോൾ പുറത്തു വരുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ വീണയെയോ അതിന്റെ വായിപ്പിനെയോ പിടിച്ചാൽ ശബ്ദം പിടികൂടാം.
അര്വാഗ്ബിലശ്ചമസഊര്ധ്വബുധ്ന ഇതീദം തച്ഛരീര, ഏഷഹ്യര്വാഗ്ബിലശ്ചമസഊര്ധ്വബുധ്നഃ॥ തസ്മിന്യശോ നിഹിതം വിശ്വരൂപമിതി, പ്രാണാവൈയശോ നിഹിതം വിശ്വരൂപം, പ്രാണാനേതദാഹ॥ തസ്യാസത ഋഷയഃ സപ്തതീര ഇതി, പ്രാണാവാഋഷയഃ, പ്രാണാണേതദാഹ॥ വാഗഷ്ടമീബ്രഹ്മണാ സംവിദാനേതി, വാഗ്ഘ്യഷ്ടമീബ്രഹ്മണാ സംവിത്തേ
താഴെ തുറവുള്ള, മുകളിൽ അടിയുള്ള പാത്രം എന്നത് ഈ ശരീരമാണ്, കാരണം ഇതാണ് അതുപോലെയുള്ള പാത്രം. അതിൽ എല്ലാ മഹത്വത്തിന്റെ രൂപങ്ങളും വച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത്, ശ്വാസമാണ് എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ള മഹത്വം എന്ന് അർത്ഥം. അതിന്റെ ഏഴു തീരങ്ങൾ ഋഷികൾ എന്നത്, ശ്വാസങ്ങളാണ് ഋഷികൾ എന്ന് അർത്ഥം. വാക്കാണ് എട്ടാമത്തേത്, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തോടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത്, വാക്ക് തന്നെയാണ് എട്ടാമത്തേത്, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തോടെ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇവരാണ് ഗൗതമനും ഭരദ്വാജനും; ഇവരാണ് ഗൗതമൻ, ഇവരാണ് ഭരദ്വാജൻ. ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രനും ജമദഗ്നിയും; ഇവരാണ് വിശ്വാമിത്രൻ, ഇവരാണ് ജമദഗ്നി. ഇവരാണ് വസിഷ്ഠനും കശ്യപനും; ഇവരാണ് വസിഷ്ഠൻ, ഇവരാണ് കശ്യപൻ. വാക്കാണ് അത്രി; വാക്കിലൂടെ അന്നം കഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതാണ് അത്രിയുടെ അർത്ഥം. ഇത് അറിയുന്നവൻ എല്ലാം ആഹരിക്കുന്നവനാകും, എല്ലാം അവന്റെ ആഹാരമാകും.
ബ്രഹ്മ തം പരാദാദ്യോഽന്യത്രാത്മനോ ബ്രഹ്മ വേദ; ക്ഷത്രം തം പരാദാദ്യോഽന്യത്രാത്മനഃ ക്ഷത്രം വേദ; ലോകാസ് തം പരാദുര്യോഽന്യത്രാത്മനോ ലോകാന്വേദ; ദേവാസ് തം പരാദുര്യോഽന്യത്രാത്മനോ ദേവാന്വേദ; ഭൂതാനി തം പരാദുര്യോഽന്യത്രാത്മനോ ഭൂതാനി വേദ; സര്വം തം പരാദാദ്യോഽന്യത്രാത്മനഃ സര്വം വേദേദം ബ്രഹ്മേദം ക്ഷത്രമ് ഇമേലോകാ, ഇമേദേവാ, ഇമാനി ഭൂതാനീദഁ സര്വം, യദയമാത്മാ
ആത്മാവിന് വേറെയായി ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവനു ബ്രഹ്മം നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ശക്തി അറിയുന്നവനു ശക്തി നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ലോകങ്ങൾ അറിയുന്നവനു ലോകങ്ങൾ നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ദേവന്മാർ അറിയുന്നവനു ദേവന്മാർ നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി ജീവികൾ അറിയുന്നവനു ജീവികൾ നഷ്ടമാകും; ആത്മാവിന് വേറെയായി എല്ലാം അറിയുന്നവനു എല്ലാം നഷ്ടമാകും. ഇതാണ് ബ്രഹ്മം, ഇതാണ് ശക്തി, ഇവയാണ് ലോകങ്ങൾ, ഇവയാണ് ദേവന്മാർ, ഇവയാണ് ജീവികൾ, ഇതാണ് എല്ലാം — അതായത് ഈ ആത്മാവാണ്.