ಅಯಮಗ್ನಿಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯಾಗ್ನೇಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ನಗ್ನೌತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ವಾಙ್ಮಯಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಅಗ್ನಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಅಯಮಾಕಾಶಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯಾಕಾಶಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ನಾಕಾಶೇತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಁ ಹೃದ್ಯ್ ಆಕಾಶಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಅಯಂ ವಾಯುಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯ ವಾಯೋಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ವಾಯೌತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಪ್ರಾಣಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಂ ಅಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ವಾಯು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ವಾಯುವಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಅಯಮಾದಿತ್ಯಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯಾದಿತ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ನಾದಿತ್ಯೇತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಅಯಂ ಚನ್ದ್ರಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ಚನ್ದ್ರೇತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಮಾನಸಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಚಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಇಮಾದಿಶಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಆಸಾಂ ದಿಶಾಁ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಾಸುದಿಕ್ಷುತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಁ ಶ್ರೌತ್ರಃ ಪ್ರಾತಿಶ್ರುತ್ಕಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಇಯಂ ವಿದ್ಯುತ್ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಂ ಮಧು ಅಸ್ಯೈವಿದ್ಯುತಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯುತಿ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ತೈಜಸಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಮಿಂಚು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಂಚಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿಂಚಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಅಯಁ ಸ್ತನಯಿತ್ನುಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭುತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯ ಸ್ತನಯಿತ್ನೋಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ತ್ಸ್ತನಯಿತ್ನೌತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಁ ಶಾಬ್ದಃ ಸೌವರಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಗರ್ಜನೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಗರ್ಜನೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಗರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಅಯಂ ಧರ್ಮಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ಧರ್ಮೇತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಧಾರ್ಮಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಇದಁ ಸತ್ಯಁ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯ ಸತ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ತ್ಸತ್ಯೇತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಁ ಸಾತ್ಯಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಸತ್ಯ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹನಿಯಾಗಿದೆ. ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು — ಇವನೇ ಆತ್ಮ, ಇವನೇ ಅಮೃತ, ಇವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇದೇ ಎಲ್ಲವೂ.
ಇದಂ ಮಾನುಷಁ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯ ಮಾನುಷಸ್ಯ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ಮಾನುಷೇತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಧ್ಯಾತ್ಮಂ ಮಾನುಷಸ್ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಮಾನವನೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಮಾದು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಈ ಮಾನವನಿಗೂ ಮಾದು. ಈ ಮಾನವನೊಳಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಆತ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಒಬ್ಬನೇ. ಈ ಆತ್ಮನೇ ಅಮೃತ, ಈ ಆತ್ಮನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಲ್ಲವೂ ಇದೇ.
ಅಯಮಾತ್ಮಾಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ಮಧು ಅಸ್ಯಾತ್ಮನಃ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಮಧು; ಯಶ್ಚಾಯಮಸ್ಮಿನ್ನಾತ್ಮನಿ ತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಯಶ್ಚಾಯಮಾತ್ಮಾತೇಜೋಮಯೋಽಮೃತಮಯಃ ಪುರುಷೋ, ಅಯಮೇವಸಯೋಽಯಮಾತ್ಮೇದಮಮೃತಮ್ ಇದಂ ಬ್ರಹ್ಮೇದಁ ಸರ್ವಮ್
ಈ ಆತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಮಾದು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಈ ಆತ್ಮನಿಗೂ ಮಾದು. ಈ ಆತ್ಮನೊಳಗೆ ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಮತ್ತು ಆತ್ಮನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಯ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ ಪುರುಷನು ಒಬ್ಬನೇ. ಈ ಆತ್ಮನೇ ಅಮೃತ, ಈ ಆತ್ಮನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಲ್ಲವೂ ಇದೇ.
ಸವಾಅಯಮಾತ್ಮಾಸರ್ವೇಷಾಂ ಅಧಿಪತಿಃ, ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಁ ರಾಜಾ॥ ತದ್ಯಥಾ ರಥನಾಭೌಚ ರಥನೇಮೌಚಾರಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಮರ್ಪಿತಾ, ಏವಮೇವಾಸ್ಮಿನ್ನಾತ್ಮನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಸರ್ವೇ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಲೋಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಾಣಾಃ ಸರ್ವ ಏತಆತ್ಮಾನಃ ಸಮರ್ಪಿತಾಃ
ಈ ಆತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ರಾಜನು. ಹೇಗೆ ಚಕ್ರದ ನಾಭಿಯಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಅರೆಗಳು ಸೇರಿರುವವೋ, ಹಾಗೆ ಈ ಆತ್ಮನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಗಳು, ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮರೂಪಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಇದಂ ವೈತನ್ಮಧು ಡಧ್ಯಙ್ಙ್ ಅಥರ್ವಣೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಮುವಾಚ॥ ತದೇತದೃಷಿಃ ಪಶ್ಯನ್ನವೋಚತ್ 1.116.12: ತದ್ವಾಂ, ನರಾ, ಸನಯೇ ದಁಸ ಉಗ್ರಮ್ ಆವಿಷ್ ಕೃಣೋಮಿ, ತನ್ಯತುರ್ನವೃಷ್ಟಿಂ, ಡಧ್ಯಙ್ ಹ ಯನ್ಮಧ್ವ್ ಅಥರ್ವಣೋವಾಮ್ ಅಶ್ವಸ್ಯ ಶೀರ್ಷ್ಣಾಪ್ರಯದೀಮುವಾಚೇತಿ
ಈ ಮಾದನ್ನು ದಧ್ಯಂಗ್ ಅಥರ್ವಣನು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಋಷಿಯು ಕಂಡು ಹೀಗಂದನು: 'ನೀವು ಇಬ್ಬರಿಗೆ, ಪುರುಷರೆ, ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಭಯಾನಕವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವವನಂತೆ; ದಧ್ಯಂಗ್ ಅಥರ್ವಣನು ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಮಗೆ ಮಾದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.'
ಇದಂ ವೈತನ್ಮಧು ಡಧ್ಯಙ್ಙ್ ಅಥರ್ವಣೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಮುವಾಚ॥ ತದೇತದೃಷಿಃ ಪಶ್ಯನ್ನವೋಚತ್ 1.117.22: ಅಥರ್ವಣಾಯಾಶ್ವಿನಾ ಡಧೀಚೇಽಶ್ವ್ಯಁ ಶಿರಃ ಪ್ರತ್ಯೈರಯತಂ; ಸವಾಂ ಮಧು ಪ್ರವೋಚದೃತಾಯನ್ ತ್ವಾಷ್ಟ್ರಂ ಯದ್ ದಸ್ರಾಉ ಅಪಿಕಕ್ಷ್ಯಂ ವಾಮಿತಿ
ಈ ಮಾದನ್ನು ದಧ್ಯಂಗ್ ಅಥರ್ವಣನು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಋಷಿಯು ಕಂಡು ಹೀಗಂದನು: 'ಅಥರ್ವಣನಿಗಾಗಿ, ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ದಧೀಚಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕುದುರೆಯ ತಲೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿದಿರಿ; ನಂತರ ಅವನು ನಿಮಗೆ ಮಾದನ್ನು, ಸತ್ಯವಾದ ತ್ವಷ್ಟೃಯ ಗುಪ್ತವನ್ನು, ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಹೇಳಿದನು.'
ಇದಂ ವೈತನ್ಮಧು ಡಧ್ಯಙ್ಙ್ ಅಥರ್ವಣೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಮುವಾಚ॥ ತದೇತದೃಷಿಃ ಪಶ್ಯನ್ನವೋಚತ್ ಪುರಶ್ಚಕ್ರೇ ದ್ವಿಪದಃ, ಪುರಶ್ಚಕ್ರೇ ಚತುಷ್ಪದಃ; ಪುರಃ ಸ, ಪಕ್ಷೀಭುತ್ವಾ, ಪುರಃ ಪುರುಷ ಆವಿಶದಿತಿ॥ ಸವಾಅಯಂ ಪುರುಷಃ ಸರ್ವಾಸು ಪೂರ್ಷುಪುರಿಶಯೋ; ನೈನೇನ ಕಿಂ ಚನಾನಾವೃತಂ, ನೈನೇನ ಕಿಂ ಚನಾಸಮ್ವೃತಮ್
ಅಥ ವಁಶಃ ಪಶುತಿಮಾಷ್ಯೋ ಗೌಪವನಾದ್ ಗೌಪವನಃ ಪಶುತಿಮಾಷ್ಯಾತ್ ಪಶುತಿಮಾಷ್ಯೋ ಗೌಪವನಾದ್ ಗೌಪವನಃ ಕೌಶಿಕಾತ್ ಕೌಶಿಕಃ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾತ್ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಃ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾತ್ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಃ ಕೌಶಿಕಾಚ್ಚ ಗೌತಮಾಚ್ಚ, ಗೌತಮೋ
ಅಥವಾ, ವಂಶಪರಂಪರೆ ಹೀಗಿದೆ: ಪಶುತಿಮಾಷ್ಯನು ಗೌಪವನನಿಂದ, ಗೌಪವನನು ಪಶುತಿಮಾಷ್ಯನಿಂದ, ಪಶುತಿಮಾಷ್ಯನು ಗೌಪವನನಿಂದ, ಗೌಪವನನು ಕೌಶಿಕನಿಂದ, ಕೌಶಿಕನು ಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಂದ, ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಹಾಂಡಿಲ್ಯನಿಂದ, ಹಾಂಡಿಲ್ಯನು ಕೌಶಿಕ ಮತ್ತು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು...
ಜನಕೋಹ ವೈದೇಹೋ ಬಹುದಕ್ಷಿಣೇನ ಯಜ್ಞೇನೇಜೇ॥ ತತ್ರ ಹ ಕುರುಪಙ್ಚಾಲಾನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಅಭಿಸಮೇತಾ ಬಭೂವುಃ॥ ತಸ್ಯ ಹ ಜನಕಸ್ಯ ವೈದೇಹಸ್ಯ ವಿಜಿಜ್ಞಾಸಾ . 2, 142[16] +\` ಬಭೂವಃ ಕಃ ಸ್ವಿದೇಷಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಮನೂಚಾನತಮ ಇತಿ
ಜನಕನು ವೈದೇಹನು ಬಹು ದಾನಗಳಿರುವ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಕುರು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಲ ದೇಶದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೂಡಿದ್ದರು. ಆಗ ವೈದೇಹ ಜನಕನಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಂಟಾಯಿತು: 'ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿಯವರು?' ಎಂದು.
ಸಹ ಗವಾಁ ಸಹಸ್ರಮವರುರೋಧ; ದಶ-ದಶ ಪಾದಾ ಏಕೈಕಸ್ಯಾಃ ಶೃಙ್ಗಯೋರಾಬದ್ಧಾ ಬಭೂವುಃ
ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಸುವಿನ ಕೊಂಬಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು.
ತಾನ್ಹೋವಾಚಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭಗವನ್ತೋ, ಯೋವೋ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಃ, ಸಏತಾಗಾಉದಜತಾಮಿತಿ॥ ತೇಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನದಧೃಷುಃ
ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಪೂಜ್ಯರೆ, ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಅವರು ಈ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಿ.' ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಧೈರ್ಯವಿಟ್ಟು ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ.
ಅಥ ಹ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಃ ಸ್ವಮೇವಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಮುವಾಚೈತಾಃ, ಸೌಮ್ಯೋದಜ, ಷಾಮಶ್ರವಾ೩ ಇತಿ॥ ತಾಹೋದಾಚಕಾರ॥ ತೇಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚುಕ್ರುಧುಃ ಕಥಂ ನುನೋ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೋ ಬ್ರುವೀತೇತಿ
ಆಗ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಸೌಮ್ಯನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ಸೌಮ್ಯ, ಈ ಹಸುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು.' ಅವನು ಹಸುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೋಪಗೊಂಡರು: 'ಅವನು ಹೇಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ?' ಎಂದು.
ಅಥ ಹ ಜನಕಸ್ಯ ವೈದೇಹಸ್ಯ ಹೋತಾಶ್ವಲೋಬಭೂವ॥ ಸಹೈನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛಃ ತ್ವಂ ನುಖಲು ನೋ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೋಽಸೀ೩ ಇತಿ॥ ಸಹೋವಾಚಃ ನಮೋ ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠಾಯ ಕುರ್ಮೋ; ಗೋಕಾಮಾ ಏವವಯಁ ಸ್ಮ ಇತಿ॥ ತಁ ಹ ತತ ಏವಪ್ರಷ್ಟುಂ ದಧ್ರೇ ಹೋತಾಶ್ವಲಃ
ಅನಂತರ ವೈದೇಹ ಜನಕನ ಯಜ್ಞದ ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತನಾದ ಅಶ್ವಲನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ನೀನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಹೇಳಬಹುದೇ?' ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ನಾವು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ಹಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಬಂದವರು ಮಾತ್ರ.' ಆಗ ಅಶ್ವಲನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾದನು.
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇತಿ ಹೋವಾಚ, ಯದಿದಁ ಸರ್ವಂ ಮೃತ್ಯುನಾಪ್ತಁ, ಸರ್ವಂ ಮೃತ್ಯುನಾಭಿಪನ್ನಂ, ಕೇನ ಯಜಮಾನೋ ಮೃತ್ಯೋರಾಪ್ತಿಮತಿಮುಚ್ಯತ ಇತಿ॥ ಹೋತ್ರರ್ತ್ವಿಜಾಗ್ನಿನಾ ವಾಚಾ; ವಾಗ್ವೈಯಜ್ಞಸ್ಯ ಹೋತಾ॥ ತದ್ಯೇಯಂ ವಾಕ್ಸೋಽಯಮಗ್ನಿಃ ಸಹೋತಾ ಸಾಮುಕ್ತಿಃ ಸಾತಿಮುಕ್ತಿಃ
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು: 'ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಮರಣದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಮರಣದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಯಜಮಾನನು ಮರಣದ ಬಂಧನದಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ?' ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಹೋತೃ ಪುರೋಹಿತನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ; ಯಜ್ಞದ ಹೋತೃ ಮಾತೇ ಆಗಿದೆ.' ಈ ಮಾತು, ಈ ಅಗ್ನಿ, ಈ ಹೋತೃ—ಇವೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ.
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇತಿ ಹೋವಾಚ, ಯದಿದಁ ಸರ್ವಂ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಾಪರಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಮಾಪ್ತಁ, ಸರ್ವಂ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಾಪರಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಮಭಿಪನ್ನಂ, ಕೇನ ಯಜಮಾನಃ ಪೂರ್ವಪಕ್ಷಾಪರಪಕ್ಷಯೋರಾಪ್ತಿಮತಿಮುಚ್ಯತ ಇತಿ॥ ಬ್ರಹ್ಮಣರ್ತ್ವಿಜಾ ಮನಸಾ ಚನ್ದ್ರೇಣ; ಮನೋ ವೈಯಜ್ಞಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾ॥ ತದ್ಯದಿದಂ ಮನಃ, ಸೋಽಸೌಚನ್ದ್ರಃ ಸಬ್ರಹ್ಮಾಸಾಮುಕ್ತಿಃ ಸಾತಿಮುಕ್ತಿಃ
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇತಿ ಹೋವಾಚ, ಯದಿದಮನ್ತರಿಕ್ಷಮನಾರಮ್ಬಣಮಿವ; ಕೇನಾಕ್ರಮೇಣ ಯಜಮಾನಃ ಸ್ವರ್ಗಂ ಲೋಕಮಾಕ್ರಮತ ಇತಿ॥ ಉದ್ಗಾತ್ರರ್ತ್ವಿಜಾ ವಯುನಾ ಪ್ರಾಣೇನ; ಪ್ರಾಣೋವೈಯಜ್ಞಸ್ಯೋದ್ಗಾತಾ॥ ತದ್ಯೋಽಯಂ ಪ್ರಾಣಃ ಸವಾಯುಃ ಸಉದ್ಗಾತಾಸಾಮುಕ್ತಿಃ ಸಾತಿಮುಕ್ತಿಃ॥ ಇತ್ಯತಿಮೋಕ್ಷಾ, ಅಥ ಸಂಪದಃ
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಅವನು ಕೇಳಿದನು: ಈ ಮಧ್ಯಾಕಾಶವು ಆಧಾರವಿಲ್ಲದಂತೆ ಇದೆ; ಯಜಮಾನನು ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ? ಉದ್ಗಾತೃ ಪುರೋಹಿತನ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಣದ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಯಜ್ಞದ ಉದ್ಗಾತೃ ಪ್ರಾಣವೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣವೇ ವಾಯು, ಉದ್ಗಾತೃನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೂ ಇದೇ, ಇದು ಬಿಡುಗಡೆ, ಇದು ಪರಮ ಬಿಡುಗಡೆ. ಹೀಗೆ ಪರಮ ಬಿಡುಗಡೆ ಇದೆ; ಈಗ ಸಾಧನೆಗಳು.
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇತಿ ಹೋವಾಚ, ಕತಿಭಿರಯಮದ್ಯರ್ಗ್ಭಿರ್ಹೋತಾಸ್ಮಿನ್ಯಜ್ಞೇಕರಿಷ್ಯತೀತಿ॥ ತಿಸೃಭಿರಿತಿ॥ ಕತಮಾಸ್ ತಾಸ್ ತಿಸ್ರ ಇತಿ॥ ಪುರೋನುವಾಕ್ಯಾಚ ಯಾಜ್ಯಾಚ ಶಸ್ಯೈವತೃತೀಯಾ॥ ಕಿಂ ತಾಭಿರ್ಜಯತೀತಿ॥ ಪೃಥಿವೀಲೋಕಮೇವಪುರೋನುವಾಕ್ಯಯಾ ಜಯತಿ ಅನ್ತರಿಕ್ಷಲೋಕಂ ಯಾಜ್ಯಯಾ, ದ್ಯೌರ್ಲೋಕಁ ಶಸ್ಯಯಾ
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ, ಅವನು ಕೇಳಿದನು: ಇವತ್ತು ಹೊತ್ರು ಎಷ್ಟು ಋಕ್ಗಳಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ? ಮೂರು ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಆ ಮೂರು ಯಾವುವು? ಪುರೋನುವಾದ್ಯ, ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರನೆಯದು. ಅವುಗಳಿಂದ ಏನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಪುರೋನುವಾದ್ಯದಿಂದ ಭೂಲೋಕವನ್ನು, ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಧ್ಯಲೋಕವನ್ನು, ಶಸ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಮಾದನ್ನು ದಧ್ಯಂಗ್ ಅಥರ್ವಣನು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಋಷಿಯು ಕಂಡು ಹೀಗಂದನು: 'ಅವನು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರನ್ನು ಮುಂಚೆ ಮಾಡಿದನು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿರುವವರನ್ನು ಮುಂಚೆ ಮಾಡಿದನು; ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಅವನು ಮುಂಚೆ ಪುರುಷನಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.' ಈ ಪುರುಷನು ಎಲ್ಲ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನಿಂದ ಏನೂ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಅವನಿಂದ ಏನೂ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಇದಂ ವೈತನ್ಮಧು ಡಧ್ಯಙ್ಙ್ ಅಥರ್ವಣೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಮುವಾಚ॥ ತದೇತದೃಷಿಃ ಪಶ್ಯನ್ನವೋಚತ್ 6.47.18: ರೂಪಁ-ರೂಪಂ ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ, ತದಸ್ಯ ರೂಪಂ ಪ್ರತಿಚಕ್ಷಣಾಯೇ- -ನ್ದ್ರೋ ಮಾಯಾಭಿಃ ಪುರುರೂಪ ಈಯತೇ, ಯುಕ್ತಾಹ್ಯಸ್ಯ ಹರಯಃ ಶತಾದಶೇತಿ॥ ಅಯಂ ವೈಹರಯೋ, ಅಯಂ ವೈದಶ ಚ ಸಹಸ್ರಣಿ ಬಹೂನಿ ಚಾನನ್ತಾನಿ ಚ॥ ತದೇತದ್ಬ್ರಹ್ಮಾಪೂರ್ವಮನಪರಮನನ್ತರಮಬಾಹ್ಯಮ್ ಅಯಮಾತ್ಮಾಬ್ರಹ್ಮ ಸರ್ವಾನುಭೂಃ॥ ಇತ್ಯನುಶಾಸನಮ್॥ [ಪನುಸ್ತುಬ್] 20 5,20-22 6; ಅಥ ವಁಶಃ॥ ತದಿದಂ ವಯಁ ಹೌರ್ಪಣಾಯ್ಯಾಚ್, ಛೌರ್ಪಣಯ್ಯೋ ಗೌತಮಾದ್ ಗೌತಮೋ ವತ್ಸ್ಯಾದ್ ವತ್ಸ್ಯೋ ವಾತ್ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಪಾರಾಶರ್ಯಾಚ್ಚ, ಪಾರಾಶರ್ಯಃ ಷಾಂಕ್ತ್ಯಾಚ್ಚ ಭಾರದ್ವಾಜಾಚ್ಚ, ಭಾರದ್ವಾಜ ಔದಾವಹೇಶ್ಚ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾಚ್ಚ, ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯೋ ವೈಜವಾಪಾಚ್ಚ ಗೌತಮಾಚ್ಚ, ಗೌತಮೋ ವೈಜವಾಪಾಯನಾಚ್ಚ ವೈಷ್ಟಪುರೇಯಾಚ್ಚ, ವೈಷ್ಟಪುರೇಯಃ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾಚ್ಚ ಱೌಹಿಣಾಯನಾಚ್ಚ, ಱೌಹಿಣಾಯನಃ ಹೌನಕಾಚ್ಚಾತ್ರೇಯಾಚ್ಚ ಱೈಭ್ಯಾಚ್ಚ, ಱೈಭ್ಯಃ ಪೌತಿಮಾಷ್ಯಾಯಣಾಚ್ಚ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾಯನಾಚ್ಚ, ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾಯನಃ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾತ್ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಃ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾತ್ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಃ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾಚ್ಚಾಗ್ನಿವೇಶ್ಯಾಚ್ಚ, 21 5,20-22 6; ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯಃ ಷೌತವಾತ್ ಷೌತವಃ ಪಾರಾಶರ್ಯಾತ್ ಪಾರಾಶರ್ಯಃ ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯಾತ್ ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾಚ್ಚಾಸುರಾಯಣಾಚ್ಚ ಗೌತಮಾಚ್ಚ, ಗೌತಮೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ವೈಜವಾಪಾಯನಾಚ್, ವೈಜವಾಪಾಯನಃ ಕಶಿಕಾಯನೇಃ, ಕಶಿಕಾಯನಿರ್ಘೃತಕೌಶಿಕಾದ್ ಘೃತಕೌಶಿಕಃ ಪಾರಾಶರ್ಯಾತ್ ಪಾರಾಶರ್ಯಃ ಪಾರಾಶರ್ಯಾತ್ ಪಾರಾಶರ್ಯಃ ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯಾತ್ ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾಚ್ಚಾಸುರಾಯಣಾಚ್ಯಸ್ಕಾಚ್ಚ, ಅಸುರಾಯಣಸ್ ಟ್ರೈವಣೇಃ ಟ್ರೈವಣಿರಾಉಪಜನ್ಧನೇಃ ಆಉಪಜನ್ಧನಿಃಅಸುರೇಃ ಅಸುರಿರ್ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಅತ್ರೇಯಾತ್ 22 5,20-22 6; ಅತ್ರೇಯೋಮಾಣ್ಟೇಃ, ಮಾಣ್ಟಿರ್ಗೌತಮಾದ್ ಗೌತಮೋ ಗೌತಮಾದ್ ಗೌತಮೋ ವಾತ್ಸ್ಯಾದ್ ವಾತ್ಸ್ಯಃ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾಚ್, ಛಾಣ್ಡಿಲ್ಯಃ ಕೈಶೋರ್ಯಾತ್ಕಾಪ್ಯಾತ್ ಕೈಶೋರ್ಯಃ ಕಾಪ್ಯಃ ಕುಮಾರಹರಿತಾತ್ ಕುಮಾರಹರಿತೋಗಾಲವಾದ್ ಗಾಲವೋವಿದರ್ಭೀಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾದ್ ವಿದರ್ಭೀಕೌಣ್ಡಿನ್ಯೋಬಾಭವಾದ್ವತ್ಸನಪಾದ್ ಬಾಭವಃ ಪಥಃ ಷೌಭರಾತ್ ಪನ್ಥಾಃ ಷೌಭರೋಽಯಾಸ್ಯಾದಙ್ಗಿರಸಾದ್ ಆಯಾಸ್ಯೋ ಅಙ್ಗಿರಸಽಭುತೇಸ್ ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರಾದ್ ಅಭುತಿಃ ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾದ್ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರಾದ್ ವಿಶ್ವರೂಪಸ್ ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರೋಽಶ್ವಿಭ್ಯಾಮ್ ಆಶ್ವಿನೌ ಡಧಿಚ ಅಥರ್ವನಾದ್ ಡಧ್ಯಙ್ಙ್ ಅಥರ್ವನೋಽಥರ್ವನೋ ಡೈವಾದ್ ಅಥರ್ವಾ ಡೈವ ಮೃತ್ಯೋಃ ಪ್ರಾದ್ಧಁಸನಾನ್ ಮೃತ್ಯುಃ ಪ್ರಾದ್ಧಁಸನಃ ಷನಗಾತ್ ಷನಗಃ ಪರೇಷ್ಟಿಣಃ ಪರೇಷ್ಟೀಬ್ರಹ್ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಂಭು, ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮಃ
ಈ ಮಾದನ್ನು ದಧ್ಯಂಗ್ ಅಥರ್ವಣನು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಋಷಿಯು ಕಂಡು ಹೀಗಂದನು: 'ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ರೂಪವಾದನು; ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ—ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನಿಗೆ ನೂರಾರು ಹಾರಿಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.' ಇವು ಹಾರಿಗಳು, ಇವು ದಶಗಳು, ಸಾವಿರಾರು, ಅನೇಕ, ಅನಂತ. ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮ—ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲ, ನಂತರವೂ ಇಲ್ಲ, ಒಳಗಿಲ್ಲ, ಹೊರಗಿಲ್ಲ. ಈ ಆತ್ಮನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವದು. ಇದೇ ಉಪದೇಶ. ಅಥವಾ, ವಂಶಪರಂಪರೆ ಹೀಗಿದೆ: ವಶನು ಔರ್ಪಣಾಯ್ಯನಿಂದ, ಔರ್ಪಣಾಯ್ಯನು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ವಾತ್ಸ್ಯನಿಂದ, ವಾತ್ಸ್ಯನು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಶಾಂಕ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರದ್ವಾಜರಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಔದಾವಹ ಮತ್ತು ಹಾಂಡಿಲ್ಯರಿಂದ, ಹಾಂಡಿಲ್ಯನು ವೈಜವಾಪ ಮತ್ತು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ವೈಜವಾಪಾಯನ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಟಪುರೇಯರಿಂದ, ವೈಷ್ಟಪುರೇಯನು ಹಾಂಡಿಲ್ಯ ಮತ್ತು ರೌಹಿಣಾಯನರಿಂದ, ರೌಹಿಣಾಯನನು ಹೌಣಕ ಮತ್ತು ಆತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ರೈಭ್ಯರಿಂದ, ರೈಭ್ಯನು ಪೌತಿಮಾಷ್ಯಾಯನ ಮತ್ತು ಕೌಂಡಿನ್ಯಾಯನರಿಂದ, ಕೌಂಡಿನ್ಯಾಯನನು ಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಂದ, ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಂದ, ಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಕೌಂಡಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯರಿಂದ, ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯನು ಶೌತವದಿಂದ, ಶೌತವನು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯನಿಂದ, ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯನು ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಅಸುರಾಯಣ ಮತ್ತು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ವೈಜವಾಪಾಯನನಿಂದ, ವೈಜವಾಪಾಯನನು ಕಾಶಿಕಾಯನನಿಂದ, ಕಾಶಿಕಾಯನನು ಘೃತಕೌಶಿಕನಿಂದ, ಘೃತಕೌಶಿಕನು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯನಿಂದ, ಜಾತುಕರ್ಣ್ಯನು ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಅಸುರಾಯಣ ಮತ್ತು ಯಾಸ್ಕನಿಂದ, ಅಸುರಾಯಣನು ತ್ರೈವಣಿಯಿಂದ, ತ್ರೈವಣಿಯನು ಔಪಜನ್ಧನನಿಂದ, ಔಪಜನ್ಧನನು ಅಸುರಿಯಿಂದ, ಅಸುರಿ ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಆತ್ರೇಯನಿಂದ, ಆತ್ರೇಯನು ಮಾಣ್ಟಿಯಿಂದ, ಮಾಣ್ಟಿ ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ವಾತ್ಸ್ಯನಿಂದ, ವಾತ್ಸ್ಯನು ಹಾಂಡಿಲ್ಯನಿಂದ, ಚಾಂಡಿಲ್ಯನು ಕೈಶೋರ್ಯನಿಂದ, ಕೈಶೋರ್ಯನು ಕಾಪ್ಯನಿಂದ, ಕಾಪ್ಯನು ಕುಮಾರಹಾರಿತನಿಂದ, ಕುಮಾರಹಾರಿತನು ಗಾಲವನಿಂದ, ಗಾಲವನು ವಿದರ್ಭೀಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಂದ, ವಿದರ್ಭೀಕೌಂಡಿನ್ಯನು ಬಾಭ್ರವನಿಂದ, ಬಾಭ್ರವನು ವತ್ಸನಪಾತನಿಂದ, ವತ್ಸನಪಾತನು ಪಂಥನಿಂದ, ಪಂಥನು ಸೌಭರನಿಂದ, ಸೌಭರನು ಆಯಾಸ್ಯನಿಂದ, ಆಯಾಸ್ಯನು ಅಂಗಿರಸನಿಂದ, ಅಂಗಿರಸನು ಭೂತಿಯಿಂದ, ಭೂತಿ ತ್ವಷ್ಟ್ರಿನಿಂದ, ತ್ವಷ್ಟ್ರಿ ವಿಶ್ವರೂಪನಿಂದ, ವಿಶ್ವರೂಪನು ತ್ವಷ್ಟ್ರಿಯಿಂದ, ತ್ವಷ್ಟ್ರಿ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಿಂದ, ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ದಧೀಚಿಯಿಂದ, ದಧೀಚಿ ಅಥರ್ವಣನಿಂದ, ಅಥರ್ವಣನು ದೈವದಿಂದ, ದೈವನು ಮೃತ್ತ್ಯುವಿನಿಂದ, ಮೃತ್ತ್ಯು ಪ್ರಾಧ್ವಸನನಿಂದ, ಪ್ರಾಧ್ವಸನನು ಷಣಗನಿಂದ, ಷಣಗನು ಪರಿಷ್ಟಿನನಿಂದ, ಪರಿಷ್ಟಿನನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಂಭೂ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯಾದ್ ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯಃ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾಚ್ಚಾನಭಿಮ್ಲಾತಾಚ್ಚ, ಅನಭಿಮ್ಲಾತ ಅನಭಿಮ್ಲಾತಾದ್ ಅನಭಿಮ್ಲಾತ ಅನಭಿಮ್ಲಾತಾದ್ ಅನಭಿಮ್ಲಾತೋ ಗೌತಮಾದ್ ಗೌತಮಃ ಷೈತವಪ್ರಾಚೀನಯೋಗ್ಯಾಭ್ಯಾಁ, ಷೈತವಪ್ರಾಚೀನಯೋಗ್ಯೌ ಪಾರಾಶರ್ಯಾತ್ ಪಾರಾಶರ್ಯೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾಚ್ಚ ಗೌತಮಾಚ್ಚ, ಗೌತಮೋ ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜಃ ಪಾರಾಶರ್ಯಾತ್ ಪಾರಾಶರ್ಯೋ ವೈಜವಾಪಾಯನಾದ್ ವೈಜವಾಪಾಯನಃ ಕೌಶಿಕಾಯನೇಃ, ಕೌಶಿಕಾಯನಿರ್
ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯನು ಅಗ್ನಿವೇಶ್ಯನಿಂದ, ಹಾಂಡಿಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅನಭಿಮ್ಲಾತರಿಂದ; ಅನಭಿಮ್ಲಾತನು ಅನಭಿಮ್ಲಾತನಿಂದ, ಅನಭಿಮ್ಲಾತನು ಅನಭಿಮ್ಲಾತನಿಂದ, ಅನಭಿಮ್ಲಾತನು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ಶೈತವಪ್ರಾಚೀನಯೋಗ್ಯರಿಂದ, ಶೈತವಪ್ರಾಚೀನಯೋಗ್ಯರು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ವೈಜವಾಪಾಯನನಿಂದ, ವೈಜವಾಪಾಯನನು ಕೌಶಿಕಾಯನನಿಂದ, ಕೌಶಿಕಾಯನನು...
ಘೃತಕೌಶಿಕಾದ್ ಘೃತಕೌಶಿಕಃ ಪ್ರಾಶರ್ಯಾಯಣಾತ್ ಪಾರಶರ್ಯಾಯಣಃ ಪಾರಾಶರ್ಯಾತ್ ಪಾರಾಶರ್ಯೋ ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯಾತ್ ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯ ಅಸುರಾಯಣಾಚ್ಚ ಯಾಸ್ಕಾಚ್ಚ, ಅಸುರಾಯಣಸ್ ಟ್ರೈವಣೇಃ, ಟ್ರೈವಣಿರೌಪಜನ್ಧನೇಃ, ಔಪಜನ್ಧನಿರಸುರೇಃ, ಅಸುರಿರ್ಭಾರದ್ವಾಜಾದ್ ಭಾರದ್ವಾಜ ಅತ್ರೇಯಾದ್ ಅತ್ರೇಯೋ ಮಾಣ್ಟೇಃ, ಮಾಣ್ಟಿರ್ಗೌತಮಾದ್ ಗೌತಮೋ ವಾತ್ಸ್ಯಾದ್ ವಾತ್ಸ್ಯಃ ಹಾಣ್ಡಿಲ್ಯಾಚ್, ಛಾಣ್ಡಿಲ್ಯಃ ಕೈಶೋರ್ಯಾತ್ಕಾಪ್ಯಾತ್ ಕೈಶೋರ್ಯಃ ಕಾಪ್ಯಃ ಕುಮಾರಹಾರಿತಾತ್ ಕುಮಾರಹಾರಿತೋ ಗಾಲವಾದ್ ಗಾಲವೋ ವಿದರ್ಭೀಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಾದ್ ವಿದರ್ಭೀಕೌಣ್ಡಿನ್ಯೋ ವತ್ಸನಪಾತೋ ಬಾಭ್ರವಾದ್ ವತ್ಸನಪಾದ್ಬಾಭ್ರವಃ ಪಥಃ ಷೌಭರಾತ್ ಪನ್ಥಾಃ ಷೌಭರೋಽಯಾಸ್ಯಾದಙ್ಗಿರಸಾದ್ ಆಯಾಸ್ಯ ಅಙ್ಗಿರಸ ಅಭೂತೇಸ್ ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರಾದ್ ಅಭೂತಿಸ್ ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾತ್ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರಾದ್ ವಿಶ್ವರೂಪಸ್ ಟ್ವಾಷ್ಟ್ರೋಽವ್ಶಿಭ್ಯಾಮ್ ಆಶ್ವಿನೌ ಡಧೀಚ ಅಥರ್ವಣಾದ್ ಡಧ್ಯಙ್ಙ್ ಅಥರ್ವಣೋಽಥರ್ವಣೋ ಡೈವಾದ್ ಆಥರ್ವಾ ಡೈವೋ ಮೃತ್ಯೋಃ ಪ್ರಾಧ್ವಁಸನಾನ್ ಮೃತ್ಯುಃ ಪ್ರಾಧ್ವಁಸನಃ ಪ್ರಧ್ವಁಸನಾತ್ ಪ್ರಧ್ವಁಸನ ಏಕರ್ಷೇಃ ಏಕರ್ಷಿರ್ವಿಪ್ರಚಿತ್ತೇಃ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿರ್ವ್ಯಷ್ಟೇಃ ವ್ಯಷ್ಟಿಃ ಷನಾರೋಃ, ಷನಾರುಃ ಷನಾತನಾತ್ ಷನಾತನಃ ಷನಗಾತ್ ಷನಗಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ, ಪರಮೇಷ್ಠೀ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ; ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಂಭು, ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮಃ॥ [ಪ್ನೋರ್ಮಲ್] 3 = 14.6. =
ಘೃತಕೌಶಿಕನು ಘೃತಕೌಶಿಕನಿಂದ, ಪ್ರಾಶರ್ಯಾಯಣನು ಪಾರಾಶರ್ಯಾಯಣನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯಾಯಣನು ಪಾರಾಶರ್ಯನಿಂದ, ಪಾರಾಶರ್ಯನು ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯನಿಂದ, ಜಾತೂಕರ್ಣ್ಯನು ಅಸುರಾಯಣ ಮತ್ತು ಯಾಸ್ಕನಿಂದ, ಅಸುರಾಯಣನು ತ್ರೈವಣಿಯಿಂದ, ತ್ರೈವಣಿಯನು ಔಪಜನ್ಧನನಿಂದ, ಔಪಜನ್ಧನನು ಅಸುರಿಯಿಂದ, ಅಸುರಿ ಭಾರದ್ವಾಜನಿಂದ, ಭಾರದ್ವಾಜನು ಆತ್ರೇಯನಿಂದ, ಆತ್ರೇಯನು ಮಾಣ್ಟಿಯಿಂದ, ಮಾಣ್ಟಿ ಗೌತಮನಿಂದ, ಗೌತಮನು ವಾತ್ಸ್ಯನಿಂದ, ವಾತ್ಸ್ಯನು ಹಾಂಡಿಲ್ಯನಿಂದ, ಚಾಂಡಿಲ್ಯನು ಕೈಶೋರ್ಯನಿಂದ, ಕೈಶೋರ್ಯನು ಕಾಪ್ಯನಿಂದ, ಕಾಪ್ಯನು ಕುಮಾರಹಾರಿತನಿಂದ, ಕುಮಾರಹಾರಿತನು ಗಾಲವನಿಂದ, ಗಾಲವನು ವಿದರ್ಭೀಕೌಂಡಿನ್ಯನಿಂದ, ವಿದರ್ಭೀಕೌಂಡಿನ್ಯನು ವತ್ಸನಪಾತನಿಂದ, ವತ್ಸನಪಾತನು ಬಾಭ್ರವನಿಂದ, ಬಾಭ್ರವನು ಪಂಥನಿಂದ, ಪಂಥನು ಸೌಭರನಿಂದ, ಸೌಭರನು ಆಯಾಸ್ಯನಿಂದ, ಆಯಾಸ್ಯನು ಅಂಗಿರಸನಿಂದ, ಅಂಗಿರಸನು ಭೂತಿಯಿಂದ, ಭೂತಿ ತ್ವಷ್ಟ್ರಿಯಿಂದ, ತ್ವಷ್ಟ್ರಿ ವಿಶ್ವರೂಪನಿಂದ, ವಿಶ್ವರೂಪನು ತ್ವಷ್ಟ್ರಿಯಿಂದ, ತ್ವಷ್ಟ್ರಿ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳಿಂದ, ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ದಧೀಚಿಯಿಂದ, ದಧೀಚಿ ಅಥರ್ವಣನಿಂದ, ಅಥರ್ವಣನು ದೈವದಿಂದ, ದೈವನು ಮೃತ್ತ್ಯುವಿನಿಂದ, ಮೃತ್ತ್ಯು ಪ್ರಾಧ್ವಸನನಿಂದ, ಪ್ರಾಧ್ವಸನನು ಪ್ರಾಧ್ವಸನನಿಂದ, ಪ್ರಾಧ್ವಸನನು ಏಕರ್ಷಿಯಿಂದ, ಏಕರ್ಷಿ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯಿಂದ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ ವ್ಯಷ್ಟಿಯಿಂದ, ವ್ಯಷ್ಟಿ ಷಣಾರರಿಂದ, ಷಣಾರು ಷಣಾತನನಿಂದ, ಷಣಾತನನು ಷಣಗನಿಂದ, ಷಣಗನು ಪರಮೇಷ್ಠಿನನಿಂದ, ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ; ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಂಭೂ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯೇತಿ ಹೋವಾಚ, ಯದಿದಁ ಸರ್ವಮಹೋರಾತ್ರಾಭ್ಯಾಮಾಪ್ತಁ, ಸರ್ವಮಹೋರಾತ್ರಾಭ್ಯಾಮಭಿಪನ್ನಂ, ಕೇನ ಯಜಮಾನೋಽಹೋರಾತ್ರಯೋರಾಪ್ತಿಮತಿಮುಚ್ಯತ ಇತಿ॥ ಅಧ್ವರ್ಯುಣರ್ತ್ವಿಜಾ ಚಕ್ಷುಷಾದಿತ್ಯೇನ; ಚಕ್ಷುರ್ವೈಯಜ್ಞಸ್ಯಾಧ್ವರ್ಯುಃ॥ ತದ್ಯದಿದಂ ಚಕ್ಷುಃ, ಸೋಽಸಾವಾದಿತ್ಯಃ; ಸೋಽಧ್ವರ್ಯುಃ ಸಾಮುಕ್ತಿಃ ಸಾತಿಮುಕ್ತಿಃ
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು: 'ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಯಜಮಾನನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಯ ಬಂಧನದಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ?' ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಅಧ್ವರ್ಯು ಪುರೋಹಿತನಿಂದ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ; ಯಜ್ಞದ ಅಧ್ವರ್ಯು ಕಣ್ಣೇ ಆಗಿದೆ.' ಈ ಕಣ್ಣು, ಈ ಸೂರ್ಯ, ಈ ಅಧ್ವರ್ಯು—ಇವೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ.
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು: 'ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ-ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಯಜಮಾನನು ಅವುಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ?' ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರೋಹಿತನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಚಂದ್ರನಿಂದ; ಯಜ್ಞದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮನಸ್ಸೇ ಆಗಿದೆ.' ಈ ಮನಸ್ಸು, ಈ ಚಂದ್ರ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮ—ಇವೇ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗ.