. સા ચેદસ્મૈ દદ્યાદ્ ઇન્દ્રિયેણ તે યશસા યશ આદધામીતિ યશસ્વિનાવેવ ભવતઃ
પણ જો એ સ્ત્રી આપે અને એ કહે, 'તારી તાકાત અને યશથી હું તારો યશ લઈ રહ્યો છું,' તો બંને યશસ્વી બને છે.
સયામિચ્છેત્ કામયેત મેતિ, તસ્યામર્થં નિષ્ઠાપ્ય ! મુખેન મુખઁ સંધાયોપસ્થમસ્યા અભિમૃશ્ય, જપેદ્ અઙ્ગાદઙ્ગાત્સંભવસિ, હૃદયાદધિજાયસે; સત્વમઙ્ગકષાયોઽસિ, દિગ્ધવિદ્ધામિવ માદયેતિ .
જો પોતે સંયમ રાખવા ઈચ્છે, તો કહેવું: 'હું તને ઈચ્છું છું.' મનમાં ઈચ્છા સ્થિર કરીને, મોઢું મોઢે લગાડી, યોનિ સ્પર્શી, પઠવું: 'તું અંગમાંથી અંગમાં ઉત્પન્ન થાય છે, હૃદયમાંથી જન્મે છે; તું અંગોનો સાર છે, જેમ કોઈ સુગંધિત તેલથી મલાયેલી હોય, એમ મને આનંદ આપ.'
અથ યામિચ્છેદ્ નગર્ભં દધીતેતિ, તસ્યામર્થં નિષ્ઠાપ્ય મુખેન મુખઁ સંધાયાભિપ્રાણ્યાપાન્યાદ્ ઇન્દ્રિયેણ તે રેતસા રેત આદદ, ઇત્યરેતાએવભવતિ
જો એ ઈચ્છે કે પત્ની ગર્ભવતી ન થાય, તો એ પ્રથમ મનમાં એ ઈચ્છા સ્થિર કરે છે. પછી મોઢું મોઢા પર મુકીને, શ્વાસ લે છે અને છોડે છે, અને અંગ દ્વારા બીજ પાછું ખેંચે છે, અને કહે છે: 'તમારા બીજથી હું બીજ પાછું ખેંચું છું.' આમ, પત્ની ગર્ભવતી થતી નથી.
અથ યામિચ્છેદ્ ગર્ભં દધીતેતિ, તસ્યામર્થં નિષ્ઠાપ્ય મુખેન મુખઁ સંધાયાપાન્યાભિપ્રાણ્યાદ્ ઇન્દ્રિયેણ તે રેતસા રેત આદધામીતિ; ગર્ભિણ્ય્ એવભવતિ
જો એ ઈચ્છે કે પત્ની ગર્ભવતી થાય, તો એ મનમાં એ ઈચ્છા સ્થિર કરે છે. પછી મોઢું મોઢા પર મુકીને, શ્વાસ છોડે છે અને લે છે, અને અંગ દ્વારા બીજ મૂકે છે, અને કહે છે: 'તમારા બીજથી હું બીજ મૂકી રહ્યો છું.' આમ, પત્ની ગર્ભવતી થાય છે.
અથ યસ્ય જાયામાર્તવં વિન્દેત્ ત્ર્યહં કઁસેનપિબેદહતવાસા; નૈનાં વૃષલો, નવૃષલ્ય્ ઉપહન્યાત્ ત્રિરાત્રાન્તઆપ્લૂય વ્રીહીનવઘાતયેત્
જો કોઈ પતિ પોતાની પત્નીને માસિક ધર્મમાં જોઈ, તો ત્રણ દિવસ સુધી કુશ ઘાસ સાથે ઘી પીવે અને મેલાં કપડાં પહેરે. એ સમયે ન તો કોઈ શૂદ્ર પુરુષ અને ન કોઈ શૂદ્ર સ્ત્રી એ સ્ત્રીને સ્પર્શે. ત્રણ રાત પછી સ્નાન કરીને ચોખા પીસે.
સયઇચ્છેત્ પુત્રોમે ગૌરો જાયેત, વેદમનુબ્રુવીત, સર્વમાયુરિયાદિતિ, ક્ષીરૌદનં પાચયિત્વાસર્પિષ્મન્તમશ્નીયાતામ્; ઈશ્વરૌજનયિતવૈ
જો એ ઈચ્છે કે મને ગૌરવર્ણનો પુત્ર થાય, તો એ 'એ સંપૂર્ણ આયુષ્ય જીવે' એમ સંકલ્પ કરીને વેદના પાઠ કરે, પછી દૂધ અને ઘી સાથે ચોખા રાંધી બંને સાથે ખાય; એ રીતે તેઓ ઈચ્છ્યા મુજબ સંતાન પેદા કરી શકે.
અથ યઇચ્છેત્ પુત્રોમે કપિલઃ પિઙ્ગલોજાયેત, દ્વૌવેદાવનુબ્રુવીત, સર્વમાયુરિયાદિતિ, દધ્યોદનં પાચયિત્વાસર્પિષ્મન્તમશ્નીયાતામ્; ઈશ્વરૌજનયિતવૈ
જો એ ઈચ્છે કે મને કપિલ કે પિંગળ વર્ણનો પુત્ર થાય, તો એ બે વેદના પાઠ કરે અને 'એ સંપૂર્ણ આયુષ્ય જીવે' એમ સંકલ્પ કરે, પછી દહીં અને ઘી સાથે ચોખા રાંધી બંને સાથે ખાય; એ રીતે તેઓ ઈચ્છ્યા મુજબ સંતાન પેદા કરી શકે.
અથ યઇચ્છેત્ પુત્રોમે શ્યામોલોહિતાક્ષોજાયેત, ત્રીન્વેદાનનુબ્રુવીત, સર્વમાયુરિયાદિતિ ઉદૌદનં પાચયિત્વાસર્પિષ્મન્તમશ્નીયાતામ્; ઈશ્વરૌજનયિતવૈ
જો એ ઈચ્છે કે મને શ્યામ કે લાલ આંખો ધરાવતો પુત્ર થાય, તો એ ત્રણ વેદના પાઠ કરે અને 'એ સંપૂર્ણ આયુષ્ય જીવે' એમ સંકલ્પ કરે, પછી પાણી અને ઘી સાથે ચોખા રાંધી બંને સાથે ખાય; એ રીતે તેઓ ઈચ્છ્યા મુજબ સંતાન પેદા કરી શકે.
અથ યઇચ્છેદ્ દુહિતામે પણ્ડિતાજાયેત, સર્વમાયુરિયાદિતિ, તિલૌદનં પાચયિત્વાસર્પિષ્મન્તમશ્નીયાતામ્; ઈશ્વરૌજનયિતવૈ
જો એ ઈચ્છે કે મને પંડિત પુત્રી થાય, તો 'એ સંપૂર્ણ આયુષ્ય જીવે' એમ સંકલ્પ કરે, પછી તલ અને ઘી સાથે ચોખા રાંધી બંને સાથે ખાય; એ રીતે તેઓ ઈચ્છ્યા મુજબ સંતાન પેદા કરી શકે.
અથ યઇચ્છેત્ પુત્રોમે પણ્ડિતોવિજિગીથઃ સમિતિંગમઃ શુશ્રૂષિતાં વાચં ભાષિતા જાયેત, સર્વાન્વેદાનનુબ્રુવીત, સર્વમાયુરિયાદિતિ, માઁસૌદનં પાચયિત્વાસર્પિષ્મન્તમશ્નીયાતામ્; ઈશ્વરૌજનયિતવાઇ॥ અઉક્ષ્ણેણ વાર્ષભેણ વા
જો એ ઈચ્છે કે મને પંડિત, સભામાં વિજયી અને સમજદારીથી બોલતો પુત્ર થાય, તો એ બધા વેદના પાઠ કરે અને 'એ સંપૂર્ણ આયુષ્ય જીવે' એમ સંકલ્પ કરે, પછી માંસ અને ઘી સાથે ચોખા રાંધી બંને સાથે ખાય; એ રીતે તેઓ ઈચ્છ્યા મુજબ સંતાન પેદા કરી શકે, અને એ માંસ વાછરડા કે બળદનું હોય.
અથૈનામભિપદ્યતેઃ અમોઽહમસ્મિ, સાત્વઁ; સાત્વમસિ અમોઽહઁ; સામાહમસ્મિ ઋક્ત્વં; દ્યૌરહં, પૃથિવીત્વં॥ તાવેહિ સઁરભાવહૈ, સહરેતો દધાવહૈ પુઁસેપુત્રાય વિત્તય ઇતિ
પછી એ પત્ની પાસે જાય છે અને કહે છે: 'હું પ્રાણશક્તિ છું, તું શરીર છે; તું પ્રાણશક્તિ છે, હું શરીર છું; હું સામવેદ છું, તું ઋગ્વેદ છે; હું આકાશ છું, તું ધરતી છે. આવ, આપણે એક થઈએ, પુત્ર માટે બીજ મૂકીશું.'
અથાસ્યા ઊરૂવિહાપયતિઃ વિજિહીથાં દ્યાવાપૃથિવીઇતિ॥ તસ્યામર્થં નિષ્ઠાપ્ય મુખેન મુખઁ સંધાય, ત્રિરેનામનુલોમામનુમાર્ષ્ટિઃ વિષ્ણુર્યોનિં કલ્પયતુ, ટ્વષ્ટા રૂપાણિ પિંશતુ આસિન્ચતુ પ્રજાપતિઃ ધાતા ગર્ભં દધાતુ તે॥ ગર્ભં ધેહિ, ષિનીવાલિ; ગર્ભં ધેહિ, પૃથુષ્ટુકે॥ ગર્ભં તે આશ્વિનૌ દેવાવ્ આધત્તાં પુષ્કરસ્રજૌ
હિરણ્યની અરણી યાભ્યાં નિર્મન્થતામાશ્વિનૌ દેવૌ . તં તે ગર્ભઁ હવામહે, દશમેમાસિસૂતવે યથાગ્નિગર્ભા પૃથિવી, યથા દ્યૌર્૯ન્દ્રેણ ગર્ભિણી, વાયુર્દિશાં યથા ગર્ભ, એવં ગર્ભં દધામિ તે, અસાવિતિ નામ ગૃહ્ણાતિ . \`॥.
સુવર્ણની બે અરણી, જેને અશ્વિનીકુમારો ઘસે છે, એથી અમે તને ગર્ભ માટે બોલાવીએ છીએ, દસમો મહિનો પૂરું થાય ત્યાં સુધી. જેમ ધરતી અગ્નિને ગર્ભ ધરાવે છે, જેમ આકાશ ઇન્દ્રને ગર્ભ ધરાવે છે, જેમ વાયુ દિશાઓને ગર્ભ ધરાવે છે, તેમ હું તારા અંદર ગર્ભ મૂકી રહ્યો છું, એમ નામે ઉચ્ચારે છે.
સોષ્યન્તીમદ્ભિરભ્યુક્ષતિઃ યથા વાતઃ પુષ્કરિણીઁ સમિઙ્ગયતિ સર્વત એવાતે ગર્ભ એજતુ, સહાવૈતુ જરાયુણે- -ન્દ્રસ્યાયં વ્રજઃ કૃતઃ સાર્ગલઃ સપરિશ્રયસ્; તમ્ ઈન્દ્ર, નિર્જહિ ગર્ભેણ સાવરાઁ સહેતિ
પાણી છાંટીને, જેમ પવન સરોવરનાં કમળને ચારે બાજુ હલાવે છે, તેમ તારા અંદર ગર્ભ સર્વત્ર હલનચલન કરે, અને ગર્ભ જરાયુમાં મજબૂત રહે. ઇન્દ્ર માટે આ રક્ષણનું ઘેરું બનાવાયું છે, દરવાજા અને આવરણ સાથે; હે ઇન્દ્ર, તું એનું રક્ષણ કર, ગર્ભ મજબૂત રહે.
જાતેઽગ્નિમુપસમાધાયાઙ્કઆધાય, કઁસેપૃષદાજ્યઁ સંનીય, પૃષદાજ્યસ્યોપઘાતં જુહોતિ અસ્મિન્ત્સહસ્રં પુષ્યાસમ્ એધમાનઃ સ્વગૃહે \^ અસ્યોપસદ્યાં .\` માછૈત્સીત્ પ્રજયા ચ પશુભિશ્ચ, સ્વાહા॥ મયિ પ્રાણાઁસ્ ત્વયિ મનસા જુહોમિ, સ્વાહા
જ્યારે બાળક જન્મે, ત્યારે અગ્નિ પ્રગટાવી, બાળકને ગોદમાં બેસાડે, દહીં અને ઘી સાથે તૈયાર કરેલું પૃષદાજ્ય લાવે, અને એમાંથી ભાગ અર્પે છે: 'મારે મારા ઘરમાં હજારોની વૃદ્ધિ થાય, સંતાન અને પશુઓથી હું વિહોણો ન થાઉં, સ્વાહા. હું પ્રાણશક્તિ પોતામાં અને મન તારી અંદર અર્પું છું, સ્વાહા.'
અથાસ્ય દક્ષિણં કર્ણમભિનિધાયઃ વાગ્વાગિતિ ત્રિઃ॥ અથ, દધિ મધુ ઘૃતઁ સંનીયાનન્તર્હિતેન જાતરૂપેણ પ્રાશયતિઃ ભૂસ્ તે દધામિ, ભુવસ્ તે દધામિ, સ્વસ્ તે દધામિ; ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સર્વં ત્વયિ દધામીતિ
પછી એ બાળકનું જમણું કાન પોતાના જમણા કાન સાથે લગાડે છે અને ત્રણ વાર 'વાણી, વાણી, વાણી' કહે છે. પછી દહીં, મધ અને ઘી સાથે છુપાવેલું સોનુ મિક્સ કરીને બાળકને ચટાવે છે અને કહે છે: 'મારે તારા પર ધરતી મૂકી, તારા પર આકાશ મૂકી, તારા પર સ્વર્ગ મૂકી, ભૂર્-ભુવઃ-સ્વઃ બધું તારા પર મૂકી.'
; અથાસ્ય નામ કરોતિઃ વેદોઽસીતિ॥ તદસ્યૈતદ્ગુહ્યમેવ નામ ભવતિ॥ 26 . અથૈનમભિમૃષતિ અશ્મા ભવ પરશુર્ભવ હિરણ્યમસ્રુતં ભવ; આત્માવૈપુત્રનામાસિ॥ સજીવ શરદઃ શતમિતિ
પછી તે બાળકને નામ આપે છે: 'તું વેદ છે.' આ તેનું ગુપ્ત નામ બને છે. પછી તે બાળકને સ્પર્શી કહે છે: 'પથ્થર જેવો મજબૂત બન, કુહાડો જેવો કઠોર બન, ઓગળ્યા વગરનું સોનું બન; તું પોતે જ છે, અને તારો પુત્ર નામ ધરાવે છે. તું શત વર્ષ સુધી જીવ.'
અથાસ્ય માતરમભિમન્ત્રયતઃ ૯ડાસિ મૈત્રાવરુણી; વીરેવીરમજીજનથાઃ સાત્વં વીરવતી ભવ, યાસ્માન્વીરવતોઽકરદિતિ
પછી તે માતાને સંબોધી કહે છે: 'મૈત્રાવરુણી, તું વીર પુત્રને જન્મ આપ્યો છે. તેથી, તું પણ વીર સંતાનો ધરાવનારી બન, કેમ કે તું અમને વીરવંત બનાવ્યા છે.'
અથૈનં માત્રેપ્રદાય સ્તનં પ્રયચ્છતિઃ યસ્ તે સ્તનઃ શશયોયોમયોભૂર્ યોરત્નધાવસુવિદ્યઃ સુદત્રો, યેન વિશ્વા પુષ્યસિ વાર્યાણિ, ષરસ્વતિ, તમિહધાતવે કરિતિ
પછી, બાળકને માતાને આપી, તે સ્તન આપે છે અને કહે છે: 'માતાજી, તારો આ સ્તન, દૂધથી ભરેલો, ઘીથી સમૃદ્ધ, પૂરતો, સુંદર રીતે અર્પિત, જેના દ્વારા તું સર્વ પ્રકારના ધનને પોષે છે, એ સરસ્વતી, અહીં બાળકના પોષણ માટે અપાય.'
અથ યસ્ય જાયાયૈ જારઃ સ્યાત્ તં ચેદ્દ્વિષ્યાદ્ આમપાત્રેઽગ્નિમુપસમાધાય, પ્રતિલોમઁ શરબર્હિઃ સ્તીર્ત્વા, તસ્મિન્નેતાઃ તિસ્રઃ શરભૃષ્ટીઃ પ્રતિલોમાઃ સર્પિષાક્તાજુહુયાન્ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ અશાપરાકાશૌત આદદે, અસાવિતિ નામ ગૃભ્ણાતિ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ, પુત્રપશૂઁસ્ ત આદદે, અસાવિતિ નામ ગૃબ્ણાતિ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ, પ્રાણાપાનૌત આદદે, અસાવિતિ નામ ગૃબ્ણાતિ સવાએષનિરિન્દ્રિયોવિસુકૃદસ્માલ્ લોકાદ્પ્રૈતિ, યમેવંવિદ્બ્રાહ્મણઃ શપતિ॥ તસ્માદેવંવિત્શ્રોત્રિયસ્ય જાયાયોપહાસં નેચ્છેદ્; ઉતહ્ય્ એવંવિત્પરો ભવતિ
જો પત્નીએ કોઈ પરપુરુષ સાથે સંબંધ રાખ્યો હોય અને પતિને એનો રોષ હોય, તો એ કાચા માટીના વાસણમાં અગ્નિ પ્રગટાવે છે, પછી વલોણી ઘાસ ઉલટા દિશામાં પાથરે છે, અને એ પર ઘી લગાવેલી ત્રણ વલોણીની કડીઓ ઉલટા દિશામાં અર્પે છે, અને કહે છે: 'હું તારી દુર્ભાગ્યતા, બાંઝપણ, સંતાનનો અભાવ અને શક્તિનો અભાવ પ્રગટેલી અગ્નિમાં દૂર કરું છું.' દરેક વખતે એ 'હું દૂર કરું છું' એમ નામે ઉચ્ચારે છે. એ રીતે એ દુર્ભાગ્ય, સંતાનનો અભાવ અને શક્તિનો અભાવ દૂર કરે છે. જેને આવું જ્ઞાન ધરાવતો બ્રાહ્મણ શાપ આપે છે, એ પુરુષ શક્તિ અને પુણ્ય ગુમાવીને આ લોકમાંથી વિદાય લે છે. તેથી આવું જ્ઞાન ધરાવતી બ્રાહ્મણની પત્નીનું અપમાન કરવું જોઈએ નહીં, કારણ કે આવું જ્ઞાન ધરાવનાર ખરેખર શક્તિશાળી હોય છે.
11 અથ યસ્ય જાયાયૈ જારઃ સ્યાત્ તં ચેદ્દ્વિષ્યાદ્ આમપાત્રેઽગ્નિમુપસમાધાય, પ્રતિલોમઁ શરબર્હિઃ સ્તીર્ત્વા, તસ્મિન્નેતાઃ શરભૃષ્ટીઃ પ્રતિલોમાઃ સર્પિષાક્તા જુહુયાન્ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ, પ્રાણાપાનૌ ત આદદે, અસાવિતિ॥ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ, પુત્રપશૂઁસ્ ત આદદે, અસાવિતિ॥ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ અશાપરાકાશૌ ત આદદે અસાવિતિ॥ મમ સમિદ્ધેઽહૌષીઃ ઇષ્ટાસુકૃતે ત આદદે, અસાવિતિ॥ સ વા એષ નિરિન્દ્રિયોવિસુકૃતોઽસ્માલ્ લોકાદ્પ્રૈતિ, યમેવંવિદ્બ્રાહ્મણઃ શપતિ॥ તસ્માદેવંવિત્શ્રોત્રિયસ્ય દારેણ નોપહાસમિચ્છેદ્; ઉત હ્ય્ એવંવિત્પરો ભવતિ
જો પત્નીએ કોઈ પરપુરુષ સાથે સંબંધ રાખ્યો હોય અને પતિને એનો રોષ હોય, તો એ કાચા માટીના વાસણમાં અગ્નિ પ્રગટાવે છે, પછી વલોણી ઘાસ ઉલટા દિશામાં પાથરે છે, અને એ પર ઘી લગાવેલી વલોણીની કડીઓ ઉલટા દિશામાં અર્પે છે, અને કહે છે: 'હું તારી દુર્ભાગ્યતા, શક્તિનો અભાવ, સંતાનનો અભાવ, બાંઝપણ અને પુણ્યનો અભાવ પ્રગટેલી અગ્નિમાં દૂર કરું છું.' જેને આવું જ્ઞાન ધરાવતો બ્રાહ્મણ શાપ આપે છે, એ પુરુષ શક્તિ અને પુણ્ય ગુમાવીને આ લોકમાંથી વિદાય લે છે. તેથી આવું જ્ઞાન ધરાવતી બ્રાહ્મણની પત્નીનું અપમાન કરવું જોઈએ નહીં, કારણ કે આવું જ્ઞાન ધરાવનાર ખરેખર શક્તિશાળી હોય છે.
અથાભિપ્રાતરેવસ્થાલીપાકાવૃતાજ્યઁ ચેષ્ટિત્વા, સ્થાલીપાકસ્યોપઘાતં જુહોતિ આગ્નયે સ્વાહા- -નુમતયે સ્વાહા દેવાય ષવિત્રેસત્યપ્રસવાય સ્વાહેતિ, હુત્વોદ્ધૃત્ય પ્રાશ્નાતિ॥ પ્રાશ્યેતરસ્યાઃ પ્રયચ્છતિ॥ પ્રક્ષાલ્ય પાણી, ઉદપાત્રં પૂરયિત્વા, તેનૈનાં ત્રિરભ્યુક્ષતિ ઉત્તિષ્ઠાતો, વિશ્વાવસૌ અન્યામિચ્છ પ્રફર્વ્યમ્ સં જાયાં પત્યા સહેતિ
પછી વહેલી સવારના સમયે, ઘી સાથે પકાવેલું ભોજન તૈયાર કરીને, એમાંથી ભાગ અગ્નિને અર્પે છે: 'અગ્નિ માટે સ્વાહા, અનુમતિ માટે સ્વાહા, દેવતા સવિતા માટે સાચા સંતાન માટે સ્વાહા.' આમ હવન કર્યા પછી, પોતે ખાય છે અને બચેલું પત્નીને આપે છે. પછી હાથ ધોઈ, પાણીના પાત્રમાં પાણી ભરી, એ પાણીથી પત્નીને ત્રણ વખત છાંટે છે અને કહે છે: 'ઉઠ, સુખી થા, બીજું ખેતર શોધ, તું અને તારો પતિ સાથે મળીને સંતાન પેદા કરો.'
પછી એ પત્નીના પગ ફેલાવે છે અને કહે છે: 'હું આકાશ અને ધરતી ખોલું છું.' પછી મનમાં ઈચ્છા સ્થિર કરીને, મોઢું મોઢા પર મુકીને, ત્રણ વખત સહેજ હાથ ફેરવે છે અને કહે છે: 'વિષ્ણુ યોનિ તૈયાર કરે, ત્વષ્ટા રૂપ ઘડે, પ્રજાપતિ વરસાવે, ધાતા તને ગર્ભ આપે. શિનીવાલી, તું ગર્ભ ધારણ કર, પૃથુષ્ટુકા, તું ગર્ભ ધારણ કર, અને અશ્વિનીકુમારો, કમળમાળા ધારણ કરનારા દેવતાઓ, તને ગર્ભ આપે.'
યત્કર્મણાત્યરીરિચં, યદ્વા ન્યૂનમિહાકરમ્ આગ્નિસ્ તત્સ્વિષ્ટકૃદ્વિદ્વાન્ત્ સ્વિષ્ટઁ સુહુતં કરોતુ નઃ, સ્વાહેતિ॥ 25 25 25-26; અથાસ્યાયુષ્યં કરોતિ દક્ષિણં કર્ણમભિનિધાયઃ વાગ્વાગિતિ ત્રિઃ॥ અથાસ્ય નામધેયં કરોતિઃ વેદોઽસીતિ, તદસ્યૈતદ્ગુહ્યમેવનામ સ્યાદ્॥ અથ દધિ મધુ ઘૃતઁ સઁસૃજ્યાનન્તર્હિતેન જાતરૂપેણ પ્રાશયતિઃ ભૂસ્ ત્વયિ દધામિ, ભુવસ્ ત્વયિ દધામિ, સ્વસ્ ત્વયિ દધામિ; ભૂર્ભુવઃ સ્વઃ સર્વં ત્વયિ દધામીતિ
જે કર્મ મેં વધારે કર્યું હોય કે ઓછું કર્યું હોય, એ બધું અગ્નિ, જે યોગ્ય હવન જાણે છે, તે અમારા હવનને શ્રેષ્ઠ બનાવે, સ્વાહા. પછી એ બાળકનું જમણું કાન પોતાના જમણા કાન સાથે લગાડે છે અને ત્રણ વાર 'વાણી, વાણી, વાણી' કહે છે. પછી એ બાળકને નામ આપે છે: 'તું વેદ છે,' અને એ તેનું ગુપ્ત નામ ગણાય છે. પછી દહીં, મધ અને ઘી સાથે છુપાવેલું સોનુ મિક્સ કરીને બાળકને ચટાવે છે અને કહે છે: 'મારે તારા પર ધરતી મૂકી, તારા પર આકાશ મૂકી, તારા પર સ્વર્ગ મૂકી, ભૂર્-ભુવઃ-સ્વઃ બધું તારા પર મૂકી.'
તં વાએતમાહુઃ અતિપિતા બતાભૂઃ અતિપિતામહો બતાભૂઃ॥ પરમાં બત કાષ્ઠાં પ્રાપ શ્રિયાયશસા બ્રહ્મવર્ચસેન, યએવંવિદો બ્રાહ્મણસ્ય પુત્રોજાયત ઇતિ॥ [પનુસ્તુબ્] 30 4,30-33, 5; અથ વઁશસ્; તદિદં વયં ભારદ્વાજીપુત્રાદ્ ભારદ્વાજીપુત્રો વાત્સીમાણ્ડવીપુત્રાદ્ વાત્સીમાણ્ડવીપુત્રઃ પારાશરીપુત્રાદ્ પારાશરીપુત્રો ગાર્ગીપુત્રાદ્ ગાર્ગીપુત્રઃ પારશરીકૌણ્ડિનીપુત્રાત્ પારશરીકૌણ્ડિનીપુત્રો ગાર્ગીપુત્રાડ્, ગાર્ગીપુત્રો ગાર્ગીપુત્રાડ્, ગાર્ગીપુત્રો બાડેયીપુત્રાદ્ બાડેયીપુત્રો મૌષિકીપુત્રાન્ મૌષીકિપુત્રો હારિકર્ણીપુત્રાદ્ ઢારિકર્ણીપુત્રો ભારદ્વાજીપુત્રાદ્ ભારદ્વાજીપુત્રઃ પૈઙ્ગીપુત્રાત્ પૈઙ્ગીપુત્રઃ 31 4,30-33, 5; કાશ્યપીબાલાક્યામાઠરીપુત્રાત્ કાશ્યપીબાલાક્યામાઠરીપુત્રો કૌત્સીપુત્રાત્ કૌત્સીપુત્રો ભૌધીપુત્રાદ્ ભૌધીપુત્રઃ હાલઙ્કાયનીપુત્રાચ્, હાલઙ્કાયનીપુત્રો વાર્ષમણીપુત્રાદ્ વાર્ષમણીપુત્રો ગૌતમીપુત્રાદ્ ગૌતમીપુત્રઽત્રેયીપુત્રાદ્ અત્રેયીપુત્રો ગૌતમીપુત્રાદ્ ગૌતમીપુત્રો વાત્સીપુત્રાદ્ વાત્સીપુત્રો ભારદ્વાજીપુત્રાદ્ ભારદ્વાજીપુત્રઃ પારાશરીપુત્રાત્ પારાશરીપુત્રો વાર્કારુણીપુત્રાત્ વાર્કારુણીપુત્રોઽર્તભાગીપુત્રાત્ અર્તભાગીપુત્રઃ હૌઙ્ગીપુત્રાચ્, છૌઙ્ગીપુત્રઃ ષાંકૃતિપુત્રાત્ ષાંકૃતિપુત્ર 32 4,30-33, 5; અલમ્બીપુત્રાત્ અલમ્બીપુત્રઽલમ્બાયનીપુત્રાત્ અલમ્બાયનીપુત્રો જાયન્તીપુત્રાત્ જાયન્તીપુત્રો માણ્ડૂકાયનીપુત્રાન્ માણ્ડૂકાયનીપુત્રો માણ્ડૂકીપુત્રાન્ માણ્ડૂકીપુત્રઃ હાણ્ડિલીપુત્રાત્ હાણ્ડિલીપુત્રો ર઼ાથીતરીપુત્રાદ્ ર઼ાથીતરીપુત્રો ક્રૌઙ્ચિકીપુત્રાભ્યાં, ક્રૌઙ્ચિકીપુત્રૌ વૈદભૃતીપુત્રાદ્ વૈદભૃતીપુત્રો ભાલુકીપુત્રાદ્ ભાલુકીપુત્રઃ પ્રાચીનયોગીપુત્રાત્ પ્રાચીનયોગીપુત્રઃ ષાંજીવીપુત્રાત્ ષાંજીવીપુત્રઃ કાર્શકેયીપુત્રાત્ કાર્શકેયીપુત્રઃ 33 4,30-33, 5; પ્રાશ્નીપુત્રાદ્ અસુરિવાસિનઃ પ્રાશ્નીપુત્ર અસુરાયનાદ્ અસુરાયણઅસુરેઃ અસુરિઃ યાજ્ઞવલ્ક્યાદ્ યાજ્ઞવલ્ક્ય ઊદ્દાલકાદ્ ઊદ્દાલકોઽરુણાદ્ અરુણ ઓપવેશેઃ ઓપવેશિઃ કુશ્રેઃ, કુશ્રિર્વાજશ્રવસો, વાજશ્રવા જીહ્વાવતો બાધ્યોગાત્ જીહ્વાવાન્બાધ્યોગોઽસિતાદ્વાર્ષગણાદ્ અસિતો વાર્ષગણો હરિતાત્કશ્યપાદ્ ઢરિતઃ કશ્યપઃ હિલ્પાત્કશ્યપાચ્, છિલ્પઃ કશ્યપઃ કશ્યપાન્ણૈધ્રુવેઃ, કશ્યપો ણૈધ્રુવિર્વાચો, વાગામ્ભિણ્યા, આમ્ભિણ્ય્ અદિત્યાદ્ આદિત્યાનીમાનિ શુક્લાનિ યજૂઁષિ વાજસનેયેન યાજ્ઞવલ્ક્યેનાખ્યયન્તે
લોકો કહે છે: 'ખરેખર, એ મહાન પિતા બન્યો છે, મહાન પિતામહ બન્યો છે. જે બ્રાહ્મણને આવો પુત્ર થાય છે, તે ધન, યશ અને બ્રહ્મતેજમાં સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.' હવે, અમારો વંશ આવો છે: અમે ભારદ્વાજીપુત્રથી, તે વાત્સી માંડવીપુત્રથી, તે પારાશરીપુત્રથી, તે ગાર્ગીપુત્રથી, તે પારાશરી કૌંડિનીપુત્રથી, તે ગાર્ગીપુત્રથી, તે બાડેયીપુત્રથી, તે મૌષિકીપુત્રથી, તે હારિકર્ણીપુત્રથી, તે ભારદ્વાજીપુત્રથી, તે પૈંગીપુત્રથી, તે કાશ્યપી બાલાક્યામાઠરીપુત્રથી, તે કૌત્સીપુત્રથી, તે ભૌધીપુત્રથી, તે હાલંકાયનીપુત્રથી, તે વાર્ષમણીપુત્રથી, તે ગૌતમિપુત્રથી, તે અત્રેયીપુત્રથી, તે ગૌતમિપુત્રથી, તે વાત્સીપુત્રથી, તે ભારદ્વાજીપુત્રથી, તે પારાશરીપુત્રથી, તે વાર્કારુણીપુત્રથી, તે અર્તભાગીપુત્રથી, તે હૌંગીપુત્રથી, તે ચૌંગીપુત્રથી, તે શાંકૃતિપુત્રથી, તે અલંબીપુત્રથી, તે અલંબાયનીપુત્રથી, તે જયંતીપુત્રથી, તે માંડુકાયનીપુત્રથી, તે માંડુકીપુત્રથી, તે હાંડિલીપુત્રથી, તે ઋથીતરીપુત્રથી, તે ક્રૌંચિકીપુત્રોથી, તે વૈદભૃતિપુત્રથી, તે ભાલુકીપુત્રથી, તે પ્રાચીનયોગીપુત્રથી, તે શાંજીવીપુત્રથી, તે કાર્શકેयीપુત્રથી, તે પ્રાશ્નીપુત્રથી, તે અસુરિવાસીથી, તે અસુરાયણથી, તે અસુરીથી, તે યાજ્ઞવલ્ક્યથી, તે ઉદ્દાલકથી, તે અરુણથી, તે ઓપવેશિથી, તે કુશ્રીથી, તે વાજશ્રવસથી, તે જીહ્વાવાન બાધ્યોગથી, તે અસિત વાર્ષગણથી, તે હરિત કાશ્યપથી, તે હિલ્પ કાશ્યપથી, તે કાશ્યપ નૈધ્રુવીથી, તે વાચ આંભિણ્યથી, તે આંભિણ્યથી, તે આદિત્યથી; આદિત્ય પાસેથી આ શુક્લ યજુરવેદ વાજસનેય યાજ્ઞવલ્ક્યે જણાવ્યા છે.
અથ વઁશઃ પૌતિમાષીપુત્રઃ કાત્યાયનીપુત્રાત્ કાત્યાયનીપુત્રો ગૌતમીપુત્રાદ્ ગૌતમીપુત્રો ભારદ્વાજીપુત્રાદ્ ભારદ્વાજીપુત્રઃ પારાશરીપુત્રાત્ પારાશરીપુત્ર ઔપસ્વસ્તીપુત્રાદ્ ઔપસ્વસ્તીપુત્રઃ પારાશરીપુત્રાત્ પારાશરીપુત્રઃ કાત્યાયનીપુત્રાત્ કાત્યાયનીપુત્રઃ કૌશિકીપુત્રાત્ કૌશિકીપુત્ર અલમ્બીપુત્રાચ્ચ વૈયાઘ્રપદીપુત્રાચ્ચ, વૈયાઘ્રપદીપુત્રહ્ કાણ્વીપુત્રાચ્ચ કાપીપુત્રાચ્ચ, કાપીપુત્રઃ
અને પણ, પૌતિમાષીપુત્ર કાત્યાયનીપુત્રથી, કાત્યાયનીપુત્ર ગૌતમિપુત્રથી, ગૌતમિપુત્ર ભારદ્વાજીપુત્રથી, ભારદ્વાજીપુત્ર પારાશરીપુત્રથી, પારાશરીપુત્ર ઔપસ્વસ્તીપુત્રથી, ઔપસ્વસ્તીપુત્ર પારાશરીપુત્રથી, પારાશરીપુત્ર કાત્યાયનીપુત્રથી, કાત્યાયનીપુત્ર કૌશિકીપુત્રથી, કૌશિકીપુત્ર અલંબીપુત્ર અને વૈયાઘ્રપદીપુત્રથી, વૈયાઘ્રપદીપુત્ર કાણ્વીપુત્ર અને કાપીપુત્રથી, કાપીપુત્ર.
અત્રેયીપુત્રાદ્ અત્રેયીપુત્રો ગૌતમીપુત્રાદ્ ગૌતમીપુત્રો ભારદ્વાજીપુત્રાદ્ ભારદ્વાજીપુત્રઃ પારાશરીપુત્રાત્ પારાશરીપુત્રો વાત્સીપુત્રાદ્ વાત્સીપુત્રઃ પારાશરીપુત્રાત્ પારાશરીપુત્રો વાર્કારુનીપુત્રાદ્ વાર્કારુણીપુત્રો વાર્કારુણીપુત્રાદ્ વાર્કારુણીપુત્ર અર્તભાગીપુત્રાદ્ અર્તભાગીપુત્રઃ હૌઙ્ગીપુત્રાચ્, છૌઙ્ગીપુત્રઃ ષાન્કૃતીપુત્રાત્ ષાઙૃતીપુત્ર અલમ્બાયનીપુત્રાદ્ અલમ્બાયનીપુત્ર અલમ્બીપુત્રાદ્ અલમ્બીપુત્રો જાયન્તીપુત્રાત્ જાયન્તીપુત્રો માણ્ડૂકાયનીપુત્રાન્ માણ્ડૂકાયનીપુત્રો માણ્ડૂકીપુત્રાન્ માણ્ડૂકીપુત્રઃ હાણ્ડિલીપુત્રાચ્, છાણ્ડિલીપુત્રો ર઼ાથીતરીપુત્રાદ્ ર઼ાથીતરીપુત્રો ભાલુકીપુત્રાદ્ ભાલુકીપુત્રઃ ક્રૌઙ્ચિકીપુત્રાભ્યાં, ક્રૌઙ્ચિકીપુત્રૌ વૈદભૃતીપુત્રાદ્ વૈદભૃતીપુત્રઃ કાર્શકેયીપુત્રાત્ કાર્શકેયીપુત્રઃ પ્રાચીનયોગીપુત્રાત્ પ્રાચીનયોગીપુત્રઃ ષાઙ્જીવીપુત્રાત્ ષાઙ્જીવીપુત્રઃ પ્રાશ્નીપુત્રાદસુરિવાસિનઃ, પ્રાશ્નીપુત્ર અસુરાયણાદ્ અસુરાયણ અસુરેઃ અસુરિઃ
અત્રેયીપુત્ર અત્રેયીપુત્રથી, અત્રેયીપુત્ર ગૌતમિપુત્રથી, ગૌતમિપુત્ર ભારદ્વાજીપુત્રથી, ભારદ્વાજીપુત્ર પારાશરીપુત્રથી, પારાશરીપુત્ર વાત્સીપુત્રથી, વાત્સીપુત્ર પારાશરીપુત્રથી, પારાશરીપુત્ર વાર્કારુણીપુત્રથી, વાર્કારુણીપુત્ર વાર્કારુણીપુત્રથી, વાર્કારુણીપુત્ર અર્તભાગીપુત્રથી, અર્તભાગીપુત્ર હૌંગીપુત્રથી, ચૌંગીપુત્ર શાંકૃતિપુત્રથી, શાંકૃતિપુત્ર અલંબાયનીપુત્રથી, અલંબાયનીપુત્ર અલંબીપુત્રથી, અલંબીપુત્ર જયંતીપુત્રથી, જયંતીપુત્ર માંડુકાયનીપુત્રથી, માંડુકાયનીપુત્ર માંડુકીપુત્રથી, માંડુકીપુત્ર હાંડિલીપુત્રથી, ચાંડિલીપુત્ર ઋથીતરીપુત્રથી, ઋથીતરીપુત્ર ભાલુકીપુત્રથી, ભાલુકીપુત્ર ક્રૌંચિકીપુત્રોથી, ક્રૌંચિકીપુત્રો વૈદભૃતિપુત્રથી, વૈદભૃતિપુત્ર કાર્શકેयीપુત્રથી, કાર્શકેयीપુત્ર પ્રાચીનયોગીપુત્રથી, પ્રાચીનયોગીપુત્ર શાંજીવીપુત્રથી, શાંજીવીપુત્ર પ્રાશ્નીપુત્રથી, પ્રાશ્નીપુત્ર અસુરિવાસીથી, પ્રાશ્નીપુત્ર અસુરાયણથી, અસુરાયણ અસુરીથી.
યાજ્ઞવલ્ક્યાદ્ યાજ્ઞવલ્ક્ય ઊદ્દાલકાદ્ ઊદ્દાલકોઽરુણાદ્ આરુણ ઊપવેશેઃ ઊપવેશિઃ કુશ્રેઃ, કુશ્રિર્વાજશ્રવસો, વાજશ્રવા જીહ્વાવતો બાધ્યોગાત્ જીહ્વાવાન્બાધ્યોગોઽસિતાદ્વાર્ષગણાદ્ આસિતો વાર્ષગણો હરિતાત્કશ્યપાદ્ ઢરિતઃ કશ્યપઃ હિલ્પાત્કશ્યપાત્ હિલ્પઃ કશ્યપઃ કશ્યપાન્ણૈધ્રુવેઃ, કશ્યપો ણૈધ્રુવિર્વાચો, વાગામ્ભિણ્યા, આમ્ભિણ્ય્ અદિત્યાદ્; આદિત્યાનીમાનિ શુક્લાનિ યજૂઁષિ વાજસનેયેન યાજ્ઞવલ્ક્યેનાખ્યયન્તે
યાજ્ઞવલ્ક્ય યાજ્ઞવલ્ક્યથી, યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉદ્દાલકથી, ઉદ્દાલક અરુણથી, અરુણ ઓપવેશિથી, ઓપવેશિ કુશ્રીથી, કુશ્રી વાજશ્રવસથી, વાજશ્રવસ જીહ્વાવાન બાધ્યોગથી, જીહ્વાવાન બાધ્યોગ અસિત વાર્ષગણથી, અસિત વાર્ષગણ હરિત કાશ્યપથી, હરિત કાશ્યપ હિલ્પ કાશ્યપથી, હિલ્પ કાશ્યપ કાશ્યપ નૈધ્રુવીથી, કાશ્યપ નૈધ્રુવી વાચ આંભિણ્યથી, આંભિણ્ય આદિત્યથી; આદિત્ય પાસેથી આ શુક્લ યજુરવેદ વાજસનેય યાજ્ઞવલ્ક્યે જણાવ્યા છે.
ષમાનમા ષાઙ્જીવીપુત્રાત્ ષઙ્જિવીપુત્રો માણ્ડૂકાયનેઃ માણ્ડૂકાયનિર્માણ્ડવ્યાદ્ માણ્ડવ્યઃ કૌત્સાત્ કૌત્સો માહિત્થેઃ માહિત્થિર્વામકક્ષાયણાદ્ વામકક્ષાયણઃ હાણ્ડિલ્યાચ્, છાણ્ડિલ્યો વાત્સ્યાદ્ વાત્સ્યઃ કુશ્રેઃ, કુશ્રિર્યજ્ઞવચસઃ ર઼ાજસ્તમ્બાયનાદ્ યજ્ઞવચા ર઼ાજસ્તમ્બાયનઃ ટુરાત્કાવષેયાત્ ટુરઃ કાવષેયઃ પ્રજાપતેઃ, પ્રજાપતિર્બ્રહ્મણો; બ્રહ્મ સ્વયંભુ॥ બ્રહ્મણે નમઃ॥ ==સંબંધિત કડ઼િયાઁ== #[[ઉપનિષદ્]] ##[[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ્]] ###[[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ્ 1]] ###[[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ્ 2]] ###[[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ્ 3]] ###[[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ્ 4]] ###[[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ્ 5]] ==બાહરી કડિયાઁ== [[વર્ગઃ:]]
સમાનમા શાંજીવીપુત્રથી, શાંજીવીપુત્ર માંડુકાયનથી, માંડુકાયન માંડવ્યથી, માંડવ્ય કૌત્સથી, કૌત્સ માહિત્થિથી, માહિત્થિ વામકક્ષાયણથી, વામકક્ષાયણ હાંડિલ્યથી, ચાંડિલ્ય વાત્સ્યથી, વાત્સ્ય કુશ્રીથી, કુશ્રી યજ્ઞવચસથી, યજ્ઞવચસ ઋાજસ્તંભાયનથી, ઋાજસ્તંભાયન ટુર કાવષેયથી, ટુર કાવષેય પ્રજાપતિથી, પ્રજાપતિ બ્રહ્માથી; બ્રહ્મા સ્વયંભૂ છે. બ્રહ્માને નમસ્કાર.