ఐతరేయోపనిషద్

ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః. నా వాక్కు నా మనస్సులో స్థిరపడాలని, నా మనస్సు నా వాక్కులో స్థిరపడాలని నేను ప్రార్థించుకుంటున్నాను. ఓ ప్రకాశమయుడా, నన్ను దర్శించు; నన్ను కాపాడు, వక్తను కాపాడు. మళ్లీ మళ్లీ నన్ను, వక్తను కాపాడు. ఇప్పుడు, ఆఐతరేయ ఉపనిషద్ మొదటి అధ్యాయంలో మొదటి భాగంలో ఇలా చెప్పబడింది—ప్రారంభంలో, నిజంగా, ఆ ఆత్మ ఒక్కటే ఉండెను. వేరే ఏదీ లేదు. ఆతడు తలంచాడు: “నేను లోకాలను సృష్టించాలి.” అప్పుడు ఆతడు ఈ లోకాలను సృష్టించాడు: జలాలను, ప్రకాశ మండలిని, మరణధర్ములైన భూతాలను, మరియు ఆకాశానికి పైగా ఉన్న జలాలను. ఆ జలాలు పరలోకానికి పైన ఉంటాయి; ప్రకాశ మండలిఅంటే ఆకాశం; భూమి మరణధర్ముల లోకం; దాని కింద ఉన్నది కూడా జలమే. ఆతడు మళ్ళీ తలంచాడు: “ఈ లోకాలు ఉన్నాయన్నా, వీటిని కాపాడే దేవతలను సృష్టించాలి.” అప్పుడు ఆ జలాల నుండి ఒక పురుషుని రూపాన్ని తీయగా, అతడిని ఆకారం ఇచ్చాడు. ఆ పురుషుని తాపం పెట్టాడు. ఆ తాపం వల్ల, మొట్టమొదటగా, గుడ్డు పగిలినట్టు అతని నోరు తెరచింది. ఆ నోటిలోనుంచి వాక్కు, ఆ వాక్కు నుండి అగ్ని జన్మించాయి. ముక్కు తెరచింది; దానిలోనుంచి శ్వాస, ఆ శ్వాస నుండి వాయువు. కళ్ళు తెరచాయి; వాటిలోనుంచి దృష్టి, దృష్టిలోనుంచి సూర్యుడు. చెవులు తెరచాయి; వాటిలోనుంచి శ్రవణం, శ్రవణంలోనుంచి దిక్కులు. చర్మం తెరచింది; దానిలోనుంచి రోమాలు, వాటి ద్వారా మొక్కలు, వృక్షాలు. హృదయం తెరచింది; దానిలోనుంచి మనస్సు, మనస్సులోనుంచి చంద్రుడు. నాభి తెరచింది; దానిలోనుంచి అపానవాయువు, దానిలోనుంచి మృత్యువు. శుక్రాంగం తెరచింది; దానిలోనుంచి వీర్యం, వీర్యం నుండి నీరు. ఈ విధంగా సృష్టించబడ్డ దేవతలు మహాసాగరంలో పడిపోయారు. ఆకలి, దాహం వారిని పట్టుకున్నాయి. వారు ఆ సృష్టికర్తను అడిగారు: “మేము నివసించడానికి, భోజనం చేయడానికి తగిన స్థలాన్ని మాకు చూపించు.” ఆతడు వారికి ఒక ఆవును తీసుకొని వచ్చాడు. వారు అన్నారు: “ఇది సరిపోదు.” మళ్ళీ ఒక గుర్రాన్ని తీసుకొని వచ్చాడు. “ఇది కూడా సరిపోదు,” అన్నారు. చివరికి, ఒక మనిషిని తీసుకొని వచ్చాడు. వారు ఆనందంగా: “బాగుంది! ఇది నిజంగా మంచి ఆకారం,” అన్నారు. సృష్టికర్త వారితో: “మీరు మీ మీ స్థానాలలో ప్రవేశించండి,” అన్నాడు. అప్పుడు అగ్ని వాక్కుగా మారి నోటిలో ప్రవేశించింది. వాయువు శ్వాసగా మారి ముక్కులోకి వెళ్లింది. సూర్యుడు దృష్టిగా కళ్ళలోకి ప్రవేశించాడు. దిక్కులు శ్రవణంగా చెవుల్లోకి, మొక్కలు వృక్షాలు రోమాలుగా చర్మంలోకి, చంద్రుడు మనస్సుగా హృదయంలోకి, మృత్యువు అపానవాయువుగా నాభిలోకి, నీరు వీర్యంగా శుక్రాంగంలోకి ప్రవేశించాయి. ఆ సమయంలో ఆకలి, దాహం కూడా సృష్టికర్తను అడిగాయి: “మాకు కూడా వీరిలో స్థానం ఇవ్వు.” అతడు: “మీరు కూడా ఈ దేవతలలో భాగస్వాములై ఉండండి,” అన్నాడు. అందువల్ల, ఏ దేవతకు హవనం చేసినా, ఆకలి, దాహం కూడా వాటిలో భాగంగా ఉంటాయి. ఇప్పుడు సృష్టికర్త మళ్ళీ తలంచాడు: “ఈ లోకాలు, వాటి కాపురాలు ఉన్నా, వీరికి ఆహారం సృష్టించాలి.” అప్పుడు ఆయన జలాలను తాపం పెట్టగా, ఆ తాపం వల్ల ఒక రూపం వెలిసింది. అదే ఆహారం. ఆ ఆహారాన్ని వాక్కుతో పట్టుకునేందుకు ప్రయత్నించాడు, కాని కుదరలేదు. వాక్కుతో పట్టుకున్నట్లైతే, కేవలం పలకడమే తృప్తి కలిగించేది. శ్వాసతో, దృష్టితో, శ్రవణంతో, చర్మంతో, మనస్సుతో, శుక్రాంగంతో పట్టుకునే ప్రయత్నం చేశాడు—ఏదీ సాధ్యం కాలేదు. చివరికి, అపానవాయువుతో ఆహారాన్ని లోపలికి తీసుకునే ప్రయత్నం చేశాడు. ఆహారాన్ని లోపలికి తీసుకునే శక్తి అదే వాయువు, అదే ప్రాణం. ఆతడు మళ్ళీ తలంచాడు: “ఇది నన్ను లేకుండా ఎలా ఉండగలదు? నేను ఇందులోకి ఎలా ప్రవేశించాలి?” ఆతడు ఆలోచించాడు: “వాక్కు పలికేది, శ్వాస పీల్చేది, కళ్ళు చూడేది, చెవులు వినేది, చర్మం తాకేది, మనస్సు ఆలోచించేది, అపానవాయువు ఆహారం లోపలికి తీసుకునేది, శుక్రాంగం వీర్యాన్ని విడుదల చేసేది—అయితే, నేనెవరు?” అప్పుడు ఆ సరిహద్దును చీల్చి, ఆ ద్వారం ద్వారా లోపలికి ప్రవేశించాడు. ఆ ద్వారాన్ని ‘విదృతి’ అంటారు—ఆనంద ద్వారం. అతనికి మూడు నివాసాలు ఉన్నాయి—మూడింటిలో మూడు స్వప్నాలు: “ఇది నివాసం, ఇది నివాసం, ఇది నివాసం.” పుట్టిన తరువాత, అతడు అన్ని భూతాలను చూశాడు, వాటిని ప్రకటించాడు. “ఇంకా నేను ఏమి పలుకగలను?” అని తలంచాడు. తనకు ఆ పరిపూర్ణ బ్రహ్మమే కనిపించింది. “ఇదే దృష్టి,” అన్నాడు. అందువల్ల, అతడిని ‘ఇదంద్ర’ అని పిలుస్తారు. నిజంగా అతని పేరు ఇదంద్రే, కానీ ప్రజలు అతడిని ఇంద్ర అని పిలుస్తారు—దేవతలకు ప్రత్యక్షం కన్నా పరోక్షంగా చెప్పడమే ఇష్టము. మనిషిలో, గర్భం వీర్యం నుండి ఉద్భవిస్తుంది. ఆ వీర్యం అన్ని అవయవాల సారం, ఆత్మద్వారా సేకరించబడుతుంది. అది స్త్రీలో ప్రవహించగా, అతడు తన మొదటి జన్మను పొందుతాడు. ఆ గర్భం స్త్రీలో ఆమె అవయవంలా కలిసిపోతుంది. అందువల్ల, అతడు ఆమెను హానిచేయడు. ఆమె తనలోకి వచ్చిన ఆత్మను పోషిస్తుంది. ఆమె పోషకురాలిగా, ఆమెను పోషించాలి. ఆమె గర్భాన్ని మోస్తుంది. ఆ పురుషుడు గర్భంలో ఉన్నప్పుడు, ఆ పిల్లను జననం కంటే ముందే పోషిస్తాడు. ఇలా, తనను తాను పోషించడం ద్వారా లోకాలకు కొనసాగింపునిస్తుంది. ఇదే అతని రెండవ జన్మ. ఈ ఆత్మను సత్కర్మలకు అప్పగిస్తారు. తరువాత, మరొక ఆత్మ తన కర్తవ్యాలను పూర్తి చేసుకుని, వృద్ధాప్యానికి చేరుకుని, ఈ లోకాన్ని విడిచి వెళ్ళిపోతుంది. అక్కడనుండి మళ్ళీ జన్మిస్తుంది—అదే అతని మూడవ జన్మ. ఇలా ఒక ఋషి ఇలా అన్నాడు: “గర్భంలోనే ఉన్నప్పుడు, నేను దేవతల జన్మలను అన్నింటినీ తెలిసికొన్నాను. వంద ఇనుప కోటలు నన్ను ఆవరించాయి, కానీ గద్దపక్షిలా వాటిని దాటి వచ్చాను.” ఇలా వామదేవుడు గర్భంలోనే పలికాడు. ఇలా తెలిసినవాడు, ఈ శరీరాన్ని విడిచి, పై లోకానికి చేరి, అన్ని కోరికలను పొందినవాడు, అమరుడవుతాడు, అమరుడవుతాడు. ఇప్పుడు, మనం ఆరాధించే ఆ ఆత్మ ఎవరు? ఆ ఆత్మ ఏది? దానివల్లనే మనం చూస్తాం, వింటాం, వాసన పసిగడతాం, మాటలు పలుకుతాం, మధురం-అమధురం తెలుసుకుంటాం. ఇది మన హృదయం, మనస్సు—దృష్టి, ఆజ్ఞ, బుద్ధి, విజ్ఞానం, ధైర్యం, ధ్యానం, స్మృతి, సంకల్పం, ఉద్దేశం, ప్రాణం, కోరిక, నియంత్రణ—ఇవి అన్నీ చైతన్యానికి పేర్లే. ఇదే బ్రహ్మ, ఇదే ఇంద్ర, ఇదే ప్రజాపతి; అన్ని దేవతలు, ఐదు భూతాలు—భూమి, వాయువు, ఆకాశం, నీరు, వెలుగు—మరియు అన్ని చిన్న, కలిసిన వస్తువులు; అన్ని విత్తనాలు, గుడ్డులోనుండి, గర్భంలోనుండి, చెమటలోనుండి, మొలకలోనుండి పుట్టినవన్నీ; గుర్రాలు, ఆవులు, మనుషులు, ఏనుగులు—ఇక్కడ ఊపిరి పీల్చేవన్నీ, కదిలేవన్నీ, పరిగెత్తేవన్నీ, నిలిచేవన్నీ అన్నీ చైతన్యానికి ఆధీనంగా ఉన్నాయి, చైతన్యంలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి. లోకం చైతన్యమే నడిపిస్తుంది, చైతన్యమే ఆ ధార, చైతన్యమే బ్రహ్మ. ఈ జ్ఞానాత్మతో, ఈ లోకాన్ని విడిచి, పరలోకానికి చేరినవాడు, అన్ని కోరికలను పొందినవాడు, అమరుడవుతాడు, అమరుడవుతాడు.