ਐਤਰੇਯੋਪਨਿषਦ੍

ਸ ਇਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨਸृਜਤ । ਅਮ੍ਭੋ ਮਰੀਚੀਰ੍ਮਾਪੋऽਦੋऽਮ੍ਭਃ ਪਰੇਣ ਦਿਵਂ ਦ੍ਯੌਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਮਰੀਚਯਃ । ਪृਥਿਵੀ ਮਰੋ ਯਾ ਅਧਸ੍ਤਾਤ੍ਤ ਆਪਃ

ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਏ: ਪਾਣੀ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ, ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਉਪਰਲੇ ਪਾਣੀ। ਪਾਣੀ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ; ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਹਨ।

ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਤੇਮੇ ਨੁ ਲੋਕਾ ਲੋਕਪਾਲਾਨ੍ਨੁ ਸृਜਾ ਇਤਿ ॥ ਸੋऽਦ੍ਭ੍ਯ ਏਵ ਪੁਰੁषਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯਾਮੂਰ੍ਛਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤਾਂ ਬਣ ਗਏ, ਪਰ ਆਉਂ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬਣਾਵਾਂ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਾ ਏਤਾ ਦੇਵਤਾ ਸृष੍ਟਾ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਤ੍ਯਰ੍ਣਵੇ ਪ੍ਰਾਪਤਨ੍ । ਤਮਸ਼ਨਾਪਿਪਾਸਾਭ੍ਯਾਮਨ੍ਵਵਾਰ੍ਜਤ੍ । ਤਾ ਏਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨਾਯਤਨਂ ਨਃ ਪ੍ਰਜਾਨੀਹਿ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ਅਨ੍ਨਮਦਾਮੇਤਿ

ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਬਣਾਏ ਗਏ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਲੱਭ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਵੱਸ ਸਕੀਏ ਤੇ ਖਾਣ ਪੀ ਸਕੀਏ।"

ਤਾਭ੍ਯੋ ਗਾਮਾਨਯਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨ ਵੈ ਨੋऽਯਮਲਮਿਤਿ । ਤਾਭ੍ਯੋऽਸ਼੍ਵਮਾਨਯਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨ ਵੈ ਨੋऽਯਮਲਮਿਤਿ

ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗਾਂ ਲਿਆਈ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ।" ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਘੋੜਾ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ।"

ਤਾਭ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਮਾਨਯਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਸੁਕृਤਂ ਬਤੇਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਵਾਵ ਸੁਕृਤਮ੍ । ਤਾ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਯਥਾਯਤਨਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੇਤਿ

ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਲਿਆਇਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ!" ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੀਆ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੋ।"

ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਗ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਾਸਿਕੇ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦਾਦਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾऽਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਣੌ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ਨੋषਧਿਵਨਸ੍ਪਤਯੋ ਲੋਮਾਨਿ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਚਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਂਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਮਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਹृਦਯਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰਪਾਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਾਭਿਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦਾਪੋ ਰੇਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍

ਅੱਗ ਬੋਲੀ ਬਣ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ। ਹਵਾ ਸਾਹ ਬਣ ਕੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ। ਸੂਰਜ ਵੇਖਣ ਬਣ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਬਣ ਕੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈਆਂ। ਬੂਟੇ ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਲ ਬਣ ਕੇ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ। ਚੰਨ ਮਨ ਬਣ ਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਮੌਤ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਬਣ ਕੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਈ। ਪਾਣੀ ਬੀਜ ਬਣ ਕੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ।

ਤਮਸ਼ਨਾਯਾਪਿਪਾਸੇ ਅਬ੍ਰੂਤਾਮਾਵਾਭ੍ਯਾਮਭਿਪ੍ਰਜਾਨੀਹੀਤਿ ਤੇ ਅਬ੍ਰਵੀਦੇਤਾਸ੍ਵੇਵ ਵਾਂ ਦੇਵਤਾਸ੍ਵਾਭਜਾਮ੍ਯੇਤਾਸੁ ਭਾਗਿਨ੍ਯੌ ਕਰੋਮੀਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਸ੍ਯੈ ਕਸ੍ਯੈ ਚ ਦੇਵਤਾਯੈ ਹਵਿਰ੍ਗृਹ੍ਯਤੇ ਭਾਗਿਨ੍ਯਾਵੇਵਾਸ੍ਯਾਮਸ਼ਨਾਯਾਪਿਪਾਸੇ ਭਵਤਃ

ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੇ।" ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਹਵਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਤੇਮੇ ਨੁ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕਪਾਲਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਮੇਭ੍ਯਃ ਸृਜਾ ਇਤਿ

ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਤਾਂ ਬਣ ਗਏ, ਆਉਂ, ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਬਣਾਵਾਂ।"

ਸੋऽਪੋऽਭ੍ਯਤਪਤ੍ਤਾਭ੍ਯੋऽਭਿਤਪ੍ਤਾਭ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਤਿਰਜਾਯਤ । ਯਾ ਵੈ ਸਾ ਮੂਰ੍ਤਿਰਜਾਯਤਾਨ੍ਨਂ ਵੈ ਤਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ। ਤਪੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਕਾਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਜੋ ਆਕਾਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹੀ ਖਾਣਾ ਹੈ।

ਤਦੇਨਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਪਰਾਙ੍ਤ੍ਯਜਿਘਾਂਸਤ੍ਤਦ੍ਵਾਚਾऽਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਦ੍ਵਾਚਾ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਦ੍ਵਾਚਾऽਗ੍ਰਹੈष੍ਯਦਭਿਵ੍ਯਾਹृਤ੍ਯ ਹੈਵਾਨ੍ਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ 'ਖਾਣਾ' ਆਖ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨਾਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨਾਗ੍ਰਹੈष੍ਯਦਭਿਪ੍ਰਾਣ੍ਯ ਹੈਵਾਨ੍ਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਸਾਹ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾऽਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾऽਗ੍ਰਹੈष੍ਯਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੈਵਾਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇਣਾਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰੇਣਾਗ੍ਰਹੈष੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹੈਵਾਨ੍ਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਾऽਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਤ੍ਤ੍ਵਚਾ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਤ੍ਤ੍ਵਚਾऽਗ੍ਰਹੈष੍ਯਤ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਹੈਵਾਨ੍ਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਨ੍ਮਨਸਾऽਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਨ੍ਮਨਸਾ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਨ੍ਮਨਸਾऽਗ੍ਰਹੈष੍ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਹੈਵਾਨ੍ਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਚ੍ਛਿਸ਼੍ਨੇਨਾਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੋਚ੍ਛਿਸ਼੍ਨੇਨ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮ੍ । ਸ ਯਦ੍ਧੈਨਚ੍ਛਿਸ਼੍ਨੇਨਾਗ੍ਰਹੈष੍ਯਦ੍ਵਿਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਹੈਵਾਨਮਤ੍ਰਪ੍ਸ੍ਯਤ੍

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਜੇ ਉਹ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

ਤਦਪਾਨੇਨਾਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤ੍ ਤਦਾਵਯਤ੍ ਸੈषੋऽਨ੍ਨਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹੋ ਯਦ੍ਵਾਯੁਰਨਾਯੁਰ੍ਵਾ ਏष ਯਦ੍ਵਾਯੁਃ

ਉਸ ਨੇ ਅਪਾਨ ਵਲੋਂ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਹਵਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ; ਇਹੀ ਹਵਾ ਹੈ।

ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਤ ਕਥਂ ਨ੍ਵਿਦਂ ਮਦृਤੇ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਤ ਕਤਰੇਣ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਾ ਇਤਿ । ਸ ਈਕ੍ਸ਼ਤ ਯਦਿ ਵਾਚਾऽਭਿਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਯਦਿ ਪ੍ਰਾਣੇਨਾਭਿਪ੍ਰਾਣਿਤਂ ਯਦਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਦृष੍ਟਂ ਯਦਿ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਯਦਿ ਤ੍ਵਚਾ ਸ੍ਪृष੍ਟਂ ਯਦਿ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤਂ ਯਦ੍ਯਪਾਨੇਨਾਭ੍ਯਪਾਨਿਤਂ ਯਦਿ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੇਨ ਵਿਸृष੍ਟਮਥ ਕੋऽਹਮਿਤਿ

ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?' ਉਸ ਨੇ ਵਿਚਾਰਿਆ: 'ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਜਾਵਾਂ?' ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਜੇ ਬੋਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਸਾਂਸ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਅੱਖਾਂ ਦੇਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੇ ਕੰਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਚਮੜੀ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਜੇ ਮਨ ਵਿਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਅਪਾਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਬੀਜ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?'