ଐତରେଯୋପନିଷଦ୍

ସ ଇମାଁଲ୍ଲୋକାନସୃଜତ । ଅମ୍ଭୋ ମରୀଚୀର୍ମାପୋଽଦୋଽମ୍ଭଃ ପରେଣ ଦିଵଂ ଦ୍ଯୌଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଽନ୍ତରିକ୍ଷଂ ମରୀଚଯଃ । ପୃଥିଵୀ ମରୋ ଯା ଅଧସ୍ତାତ୍ତ ଆପଃ

ସେ ଏହି ସଂସାରଗୁଡିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ— ଜଳ, ଆଲୋକର ଅଞ୍ଚଳ, ମରଣଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏବଂ ଉପର ଜଳ। ଏହି ଜଳ ଦିଗନ୍ତରେ ଅଛି; ଆଲୋକର ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ଆକାଶ; ପୃଥିବୀ ହେଉଛି ମରଣଶୀଳ ଲୋକ; ଏବଂ ତଳେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ହେଉଛି ଜଳ।

ସ ଈକ୍ଷତେମେ ନୁ ଲୋକା ଲୋକପାଲାନ୍ନୁ ସୃଜା ଇତି ॥ ସୋଽଦ୍ଭ୍ଯ ଏଵ ପୁରୁଷଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯାମୂର୍ଛଯତ୍

ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ— "ଏହି ସଂସାରଗୁଡିକ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ସଂସାରର ରକ୍ଷକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବି।" ତେଣୁ ସେ ଜଳରୁ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କୁ ଆକୃତି ଦେଲେ।

ତା ଏତା ଦେଵତା ସୃଷ୍ଟା ଅସ୍ମିନ୍ମହତ୍ଯର୍ଣଵେ ପ୍ରାପତନ୍ । ତମଶନାପିପାସାଭ୍ଯାମନ୍ଵଵାର୍ଜତ୍ । ତା ଏନମବ୍ରୁଵନ୍ନାଯତନଂ ନଃ ପ୍ରଜାନୀହି ଯସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଅନ୍ନମଦାମେତି

ଏହି ଦେବତାମାନେ, ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ବଡ଼ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଧରିଲା। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଆମ ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ଆଶ୍ରୟ ଦେଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଥାଇପାରିବା ଓ ଖାଇପାରିବା।"

ତାଭ୍ଯୋ ଗାମାନଯତ୍ତା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ ଵୈ ନୋଽଯମଲମିତି । ତାଭ୍ଯୋଽଶ୍ଵମାନଯତ୍ତା ଅବ୍ରୁଵନ୍ନ ଵୈ ନୋଽଯମଲମିତି

ସେ ତାଙ୍କୁ ଗୋ ଆଣିଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ— "ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।" ସେ ତାଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ଆଣିଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ— "ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।"

ତାଭ୍ଯଃ ପୁରୁଷମାନଯତ୍ତା ଅବ୍ରୁଵନ୍ ସୁକୃତଂ ବତେତି ପୁରୁଷୋ ଵାଵ ସୁକୃତମ୍ । ତା ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଯଥାଯତନଂ ପ୍ରଵିଶତେତି

ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମଣିଷ ଆଣିଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ— "ଅତି ଭଲ କାମ।" କାରଣ, ମଣିଷ ନିଶ୍ଚୟ ଭଲ ତିଆରି। ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ପ୍ରବେଶ କର।"

ଅଗ୍ନିର୍ଵାଗ୍ଭୂତ୍ଵା ମୁଖଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣୋ ଭୂତ୍ଵା ନାସିକେ ପ୍ରାଵିଶଦାଦିତ୍ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଭୂତ୍ଵାଽକ୍ଷିଣୀ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଦିଶଃ ଶ୍ରୋତ୍ରଂ ଭୂତ୍ଵା କର୍ଣୌ ପ୍ରାଵିଶନ୍ନୋଷଧିଵନସ୍ପତଯୋ ଲୋମାନି ଭୂତ୍ଵା ତ୍ଵଚଂ ପ୍ରାଵିଶଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମା ମନୋ ଭୂତ୍ଵା ହୃଦଯଂ ପ୍ରାଵିଶନ୍ମୃତ୍ଯୁରପାନୋ ଭୂତ୍ଵା ନାଭିଂ ପ୍ରାଵିଶଦାପୋ ରେତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶିଶ୍ନଂ ପ୍ରାଵିଶନ୍

ଅଗ୍ନି କଥା ହୋଇ ମୁହଁରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାୟୁ ଶ୍ୱାସ ହୋଇ ନାକରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଆଖିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦିଗ ଶ୍ରବଣ ହୋଇ କାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ବୃକ୍ଷ କେଶ ହୋଇ ଚର୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ମନ ହୋଇ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ଅପାନ ବାୟୁ ହୋଇ ନାଭିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଜଳ ବୀର୍ୟ ହୋଇ ଶିଶ୍ନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତମଶନାଯାପିପାସେ ଅବ୍ରୂତାମାଵାଭ୍ଯାମଭିପ୍ରଜାନୀହୀତି ତେ ଅବ୍ରଵୀଦେତାସ୍ଵେଵ ଵାଂ ଦେଵତାସ୍ଵାଭଜାମ୍ଯେତାସୁ ଭାଗିନ୍ଯୌ କରୋମୀତି । ତସ୍ମାଦ୍ଯସ୍ଯୈ କସ୍ଯୈ ଚ ଦେଵତାଯୈ ହଵିର୍ଗୃହ୍ଯତେ ଭାଗିନ୍ଯାଵେଵାସ୍ଯାମଶନାଯାପିପାସେ ଭଵତଃ

ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଆମ ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଦିଅ।" ସେ କହିଲେ— "ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଂଶୀ କରୁଛି।" ତେଣୁ, ଯେଉଁ ଦେବତାକୁ ଯାହା ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ସେଠି ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି।

ସ ଈକ୍ଷତେମେ ନୁ ଲୋକାଶ୍ଚ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚାନ୍ନମେଭ୍ଯଃ ସୃଜା ଇତି

ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ— "ଏହି ସଂସାର ଓ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷକମାନେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବି।"

ସୋଽପୋଽଭ୍ଯତପତ୍ତାଭ୍ଯୋଽଭିତପ୍ତାଭ୍ଯୋ ମୂର୍ତିରଜାଯତ । ଯା ଵୈ ସା ମୂର୍ତିରଜାଯତାନ୍ନଂ ଵୈ ତତ୍

ସେ ଜଳକୁ ତାପିତ କଲେ। ତାପିତ ଜଳରୁ ଏକ ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯେଉଁ ଆକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେହି ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ।

ତଦେନତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ପରାଙ୍ତ୍ଯଜିଘାଂସତ୍ତଦ୍ଵାଚାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଦ୍ଵାଚା ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନଦ୍ଵାଚାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦଭିଵ୍ଯାହୃତ୍ଯ ହୈଵାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହି ଖାଦ୍ୟକୁ କଥା ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ କଥା ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ କଥା ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତତ୍ପ୍ରାଣେନାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ପ୍ରାଣେନ ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନତ୍ପ୍ରାଣେନାଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦଭିପ୍ରାଣ୍ଯ ହୈଵାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହାକୁ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତଚ୍ଚକ୍ଷୁଷାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଚ୍ଚକ୍ଷୁଷା ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନଚ୍ଚକ୍ଷୁଷାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୈଵାନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ଦେଖିଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେଣାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେଣ ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରେଣାଗ୍ରହୈଷ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ହୈଵାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହାକୁ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ଶୁଣିଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତତ୍ତ୍ଵଚାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ତ୍ଵଚା ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନତ୍ତ୍ଵଚାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯତ୍ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୈଵାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହାକୁ ଚୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଚୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଚୁଆଁ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ଛୁଇଁଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତନ୍ମନସାଽଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋନ୍ମନସା ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନନ୍ମନସାଽଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୈଵାନ୍ନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହାକୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ମନ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ଚିନ୍ତା କଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତଚ୍ଛିଶ୍ନେନାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତନ୍ନାଶକ୍ନୋଚ୍ଛିଶ୍ନେନ ଗ୍ରହୀତୁମ୍ । ସ ଯଦ୍ଧୈନଚ୍ଛିଶ୍ନେନାଗ୍ରହୈଷ୍ଯଦ୍ଵିତ୍ସୃଜ୍ଯ ହୈଵାନମତ୍ରପ୍ସ୍ଯତ୍

ସେ ଏହାକୁ ଶିଶ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶିଶ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯଦି ସେ ଶିଶ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଧରିପାରିଥାନ୍ତେ, କେବଳ ବାହାର କଲେ ଖାଦ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତେ।

ତଦପାନେନାଜିଘୃକ୍ଷତ୍ ତଦାଵଯତ୍ ସୈଷୋଽନ୍ନସ୍ଯ ଗ୍ରହୋ ଯଦ୍ଵାଯୁରନାଯୁର୍ଵା ଏଷ ଯଦ୍ଵାଯୁଃ

ସେ ଅପାନ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଖାଦ୍ୟକୁ ଧରିବା ଯେଉଁ ଶକ୍ତି, ସେହିଏ ବାୟୁ, କିମ୍ବା ପ୍ରାଣ; ଏହିଏ ବାୟୁ।

ସ ଈକ୍ଷତ କଥଂ ନ୍ଵିଦଂ ମଦୃତେ ସ୍ଯାଦିତି ସ ଈକ୍ଷତ କତରେଣ ପ୍ରପଦ୍ଯା ଇତି । ସ ଈକ୍ଷତ ଯଦି ଵାଚାଽଭିଵ୍ଯାହୃତଂ ଯଦି ପ୍ରାଣେନାଭିପ୍ରାଣିତଂ ଯଦି ଚକ୍ଷୁଷା ଦୃଷ୍ଟଂ ଯଦି ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ ଶ୍ରୁତଂ ଯଦି ତ୍ଵଚା ସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଯଦି ମନସା ଧ୍ଯାତଂ ଯଦ୍ଯପାନେନାଭ୍ଯପାନିତଂ ଯଦି ଶିଶ୍ନେନ ଵିସୃଷ୍ଟମଥ କୋଽହମିତି

ସେ ଭାବିଲେ—'ମୋତିଏ ଛାଡ଼ି ଏହା କିପରି ରହିପାରିବ?' ସେ ପୁନି ଭାବିଲେ—'ମୁଁ କେଉଁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରିବି?' ସେ ଭାବିଲେ—'ଯଦି କଥା କୁହାଯାଏ, ଯଦି ପ୍ରାଣ ନିଆଯାଏ, ଯଦି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଏ, ଯଦି କାନ ଶୁଣିଏ, ଯଦି ଚମ୍ମା ଛୁଅଏ, ଯଦି ମନେ ଭାବିଏ, ଯଦି ଅପାନ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ, ଯଦି ଶିଶ୍ନ ଦ୍ୱାରା ବୀଜ ତ୍ୟାଗ ହୁଏ—ତେବେ 'ମୁଁ କିଏ?'

ସ ଏତମେଵ ସୀମାନଂ ଵିଦର୍ଯୈତଯା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରାପଦ୍ଯତ । ସୈଷା ଵିଦୃତିର୍ନାମ ଦ୍ଵାସ୍ତଦେତନ୍ନାଽନ୍ଦନମ୍ । ତସ୍ଯ ତ୍ରଯ ଆଵସଥାସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ଵପ୍ନା ଅଯମାଵସଥୋଽଯମାଵସଥୋଽଯମାଵସଥ ଇତି

ସେ ଏହି ସୀମାକୁ ଭାଙ୍ଗି, ସେଇ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଇ ଖୋଲାକୁ 'ବିଦୃତି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଆନନ୍ଦର ଦ୍ୱାର। ତାଙ୍କର ତିନିଟି ନିବାସ ଅଛି: ତିନିଟି ସ୍ୱପ୍ନ—'ଏହି ଏକ ନିବାସ, ଏହି ଏକ ନିବାସ, ଏହି ଏକ ନିବାସ'।

ସ ଜାତୋ ଭୂତାନ୍ଯଭିଵ୍ଯୈଖ୍ଯତ୍ କିମିହାନ୍ଯଂ ଵାଵଦିଷଦିତି । ସ ଏତମେଵ ପୁରୁଷଂ ବ୍ରହ୍ମ ତତମମପଶ୍ଯତ୍ । ଇଦମଦର୍ଶନମିତୀ ୩

ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଘୋଷଣା କଲେ। ସେ ଭାବିଲେ—'ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କୁହିପାରିବି?' ସେ ଏକମାତ୍ର ସେଇ ପୁରୁଷ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଦେଖିଲେ। 'ଏହିଏ ଦର୍ଶନ', ସେ କହିଲେ।

ତସ୍ମାଦିଦନ୍ଦ୍ରୋ ନାମେଦନ୍ଦ୍ରୋ ହ ଵୈ ନାମ ତମିଦନ୍ଦ୍ରଂ ସନ୍ତମିନ୍ଦ୍ର ଇତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ପରୋକ୍ଷେଣ । ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯା ଇଵ ହି ଦେଵାଃ

ତେଣୁ, ତାଙ୍କୁ 'ଇଦନ୍ଦ୍ର' ବୋଲି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ନାମ 'ଇଦନ୍ଦ୍ର', କିନ୍ତୁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ 'ଇନ୍ଦ୍ର' ବୋଲି ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବେ କୁହନ୍ତି; କାରଣ ଦେବତାମାନେ ଅପରୋକ୍ଷକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ଅପରୋକ୍ଷକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ପୁରୁଷେ ହ ଵା ଅଯମାଦିତୋ ଗର୍ଭୋ ଭଵତି ଯଦେତଦ୍ରେତଃ । ତଦେତତ୍ସର୍ଵେଭ୍ଯୋଽଙ୍ଗେଭ୍ଯସ୍ତେଜଃ ସମ୍ଭୂତମାତ୍ମନ୍ଯେଵଽଽତ୍ମାନଂ ବିଭର୍ତି ତଦ୍ଯଦା ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ସିଞ୍ଚତ୍ଯଥୈନଜ୍ଜନଯତି ତଦସ୍ଯ ପ୍ରଥମଂ ଜନ୍ମ

ପୁରୁଷରେ ଏହି ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ହେଉଛି ବୀଜ। ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱ, ଏହି ବୀଜ ଆତ୍ମା ନିଜେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କରେ। ପୁରୁଷ ଯେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଜଣେ ଜନାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ତତ୍ସ୍ତ୍ରିଯା ଆତ୍ମଭୂଯଂ ଗଚ୍ଛତି ଯଥା ସ୍ଵମଙ୍ଗଂ ତଥା । ତସ୍ମାଦେନାଂ ନ ହିନସ୍ତି । ସାଽସ୍ଯୈତମାତ୍ମାନମତ୍ର ଗତଂ ଭାଵଯତି

ଏହା ଜଣାଣୀ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ, ଯେପରି ତାଙ୍କର ନିଜ ଅଙ୍ଗ। ତେଣୁ, ପୁରୁଷ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଏହି ଆତ୍ମାକୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଭିତରକୁ ଆସିଛି, ପାଳନ କରନ୍ତି।

ସା ଭାଵଯିତ୍ରୀ ଭାଵଯିତଵ୍ଯା ଭଵତି । ତଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଗର୍ଭ ବିଭର୍ତି । ସୋଽଗ୍ର ଏଵ କୁମାରଂ ଜନ୍ମନୋଽଗ୍ରେଽଧିଭାଵଯତି । ସ ଯତ୍କୁମାରଂ ଜନ୍ମନୋଽଗ୍ରେଽଧିଭାଵଯତ୍ଯାତ୍ମାନମେଵ ତଦ୍ଭାଵଯତ୍ଯେଷାଂ ଲୋକାନାଂ ସନ୍ତତ୍ଯା । ଏଵଂ ସନ୍ତତା ହୀମେ ଲୋକାସ୍ତଦସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଜନ୍ମ

ସେ ପାଳନକାରୀ ଓ ପାଳନଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଜଣାଣୀ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ପୁରୁଷ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ, ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଶିଶୁକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଶିଶୁକୁ ପାଳନ କରି, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ଅବିରତତା ପାଇଁ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଏହି ଲୋକମାନେ ଅବିରତ ରହନ୍ତି; ଏହା ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମ।

ସୋଽସ୍ଯାଯମାତ୍ମା ପୁଣ୍ଯେଭ୍ଯଃ କର୍ମଭ୍ଯଃ ପ୍ରତିଧୀଯତେ । ଅଥାସ୍ଯାଯାମିତର ଆତ୍ମା କୃତକୃତ୍ଯୋ ଵଯୋଗତଃ ପ୍ରୈତି । ସ ଇତଃ ପ୍ରଯନ୍ନେଵ ପୁନର୍ଜାଯତେ ତଦସ୍ଯ ତୃତୀଯଂ ଜନ୍ମ

ତାଙ୍କର ଏହି ଆତ୍ମା ସଦ୍କର୍ମରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଏ। ପରେ, ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା, କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବୟସ୍କ ହୋଇ, ଦେହ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି। ଏଠାରୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହା ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ଜନ୍ମ।

ତଦୁକ୍ତମୃଷିଣା ଗର୍ଭେ ନୁ ସନ୍ନନ୍ଵେଷାମଵେଦମହଂ ଦେଵାନାଂ ଜନିମାନି ଵିଶ୍ଵା ଶତଂ ମା ପୁର ଆଯସୀରରକ୍ଷନ୍ନଧଃ ଶ୍ଯେନୋ ଜଵସା ନିରଦୀଯମିତି । ଗର୍ଭ ଏଵୈତଚ୍ଛଯାନୋ ଵାମଦେଵ ଏଵମୁଵାଚ

ଏହିପରି ଋଷି କହିଥିଲେ: 'ଗର୍ଭରେ ଥିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଜାଣିଥିଲି। ଶତ ଶତ ଲୋହା ଦୁର୍ଗ ମୋତେ ଘେରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଚିଲିକା ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲି।' ଏହିପରି ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ବାମଦେବ କହିଥିଲେ।

ସ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାନସ୍ମାଚ୍ଛରୀରଭେଦାଦୂର୍ଧ୍ଵ ଉତ୍କ୍ରମ୍ଯାମୁଷ୍ମିନ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ସର୍ଵାନ୍ କାମାନାପ୍ତ୍ଵାଽମୃତଃ ସମଭଵତ୍ ସମଭଵତ୍

ଏହିପରି ଜାଣି, ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ି, ସେ ଉପରକୁ ଯାଇ, ସେଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ଅମୃତ ହେଲେ, ଅମୃତ ହେଲେ।

କୋଽଯମାତ୍ମେତି ଵଯମୁପାସ୍ମହେ କତରଃ ସ ଆତ୍ମା । ଯେନ ଵା ପଶ୍ଯତି ଯେନ ଵା ଶୃଣୋତି ଯେନ ଵା ଗନ୍ଧାନାଜିଘ୍ରତି ଯେନ ଵା ଵାଚଂ ଵ୍ଯାକରୋତି ଯେନ ଵା ସ୍ଵାଦୁ ଚାସ୍ଵାଦୁ ଚ ଵିଜାନାତି

ଏହି ଆତ୍ମା କିଏ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଉପାସନା କରୁଛୁ? ସେ ଆତ୍ମା କେଉଁଟି? ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଣାଯାଏ, ଗନ୍ଧ ଶୁଘାଯାଏ, କଥା କୁହାଯାଏ, ମଧୁର କିମ୍ବା ଅମଧୁର ବୁଝାଯାଏ।