ಐತರೇಯೋಪನಿಷದ್

ಸ ಇಮಾಁಲ್ಲೋಕಾನಸೃಜತ । ಅಮ್ಭೋ ಮರೀಚೀರ್ಮಾಪೋಽದೋಽಮ್ಭಃ ಪರೇಣ ದಿವಂ ದ್ಯೌಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಮರೀಚಯಃ । ಪೃಥಿವೀ ಮರೋ ಯಾ ಅಧಸ್ತಾತ್ತ ಆಪಃ

ಅವನು ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು: ನೀರು, ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರದೇಶ, ಮನುಷ್ಯರ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ನೀರುಗಳು. ಆ ನೀರುಗಳು ಆಕಾಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ; ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಆಕಾಶ; ಭೂಮಿಯೇ ಮನುಷ್ಯರ ಲೋಕ; ಕೆಳಗಿರುವುದು ನೀರು.

ಸ ಈಕ್ಷತೇಮೇ ನು ಲೋಕಾ ಲೋಕಪಾಲಾನ್ನು ಸೃಜಾ ಇತಿ ॥ ಸೋಽದ್ಭ್ಯ ಏವ ಪುರುಷಂ ಸಮುದ್ಧೃತ್ಯಾಮೂರ್ಛಯತ್

ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಈ ಲೋಕಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಯುವವರನ್ನು ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸೋಣ.' ಆಗ ಅವನು ನೀರಿನಿಂದ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಎತ್ತಿ ರೂಪಿಸಿದನು.

ತಾ ಏತಾ ದೇವತಾ ಸೃಷ್ಟಾ ಅಸ್ಮಿನ್ಮಹತ್ಯರ್ಣವೇ ಪ್ರಾಪತನ್ । ತಮಶನಾಪಿಪಾಸಾಭ್ಯಾಮನ್ವವಾರ್ಜತ್ । ತಾ ಏನಮಬ್ರುವನ್ನಾಯತನಂ ನಃ ಪ್ರಜಾನೀಹಿ ಯಸ್ಮಿನ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ಅನ್ನಮದಾಮೇತಿ

ಈ ದೇವತೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ಹಿಡಿದವು. ಅವು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದವು: 'ನಾವು ನೆಲೆಸಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಮಗೆ ಹುಡುಕಿ.'

ತಾಭ್ಯೋ ಗಾಮಾನಯತ್ತಾ ಅಬ್ರುವನ್ನ ವೈ ನೋಽಯಮಲಮಿತಿ । ತಾಭ್ಯೋಽಶ್ವಮಾನಯತ್ತಾ ಅಬ್ರುವನ್ನ ವೈ ನೋಽಯಮಲಮಿತಿ

ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ತಂದನು. ಅವು ಹೇಳಿದವು, 'ಇದು ನಮಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.' ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ತಂದನು. ಅವು ಹೇಳಿದವು, 'ಇದು ನಮಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.'

ತಾಭ್ಯಃ ಪುರುಷಮಾನಯತ್ತಾ ಅಬ್ರುವನ್ ಸುಕೃತಂ ಬತೇತಿ ಪುರುಷೋ ವಾವ ಸುಕೃತಮ್ । ತಾ ಅಬ್ರವೀದ್ಯಥಾಯತನಂ ಪ್ರವಿಶತೇತಿ

ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತಂದನು. ಅವು ಹೇಳಿದವು, 'ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ!' ನಿಜಕ್ಕೂ ಮನುಷ್ಯನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು, 'ನೀವು ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ.'

ತಮಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಅಬ್ರೂತಾಮಾವಾಭ್ಯಾಮಭಿಪ್ರಜಾನೀಹೀತಿ ತೇ ಅಬ್ರವೀದೇತಾಸ್ವೇವ ವಾಂ ದೇವತಾಸ್ವಾಭಜಾಮ್ಯೇತಾಸು ಭಾಗಿನ್ಯೌ ಕರೋಮೀತಿ । ತಸ್ಮಾದ್ಯಸ್ಯೈ ಕಸ್ಯೈ ಚ ದೇವತಾಯೈ ಹವಿರ್ಗೃಹ್ಯತೇ ಭಾಗಿನ್ಯಾವೇವಾಸ್ಯಾಮಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಭವತಃ

ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದವು, 'ನಮಗೂ ಈ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡು.' ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು, 'ನಾನು ನಿಮಗೆ ಈ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ನಿಮಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.' ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವ ದೇವತೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ಅವಳ ಪಾಲುದಾರರಾಗುತ್ತವೆ.

ಸ ಈಕ್ಷತೇಮೇ ನು ಲೋಕಾಶ್ಚ ಲೋಕಪಾಲಾಶ್ಚಾನ್ನಮೇಭ್ಯಃ ಸೃಜಾ ಇತಿ

ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಈ ಲೋಕಗಳೂ, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸೋಣ.'

ಸೋಽಪೋಽಭ್ಯತಪತ್ತಾಭ್ಯೋಽಭಿತಪ್ತಾಭ್ಯೋ ಮೂರ್ತಿರಜಾಯತ । ಯಾ ವೈ ಸಾ ಮೂರ್ತಿರಜಾಯತಾನ್ನಂ ವೈ ತತ್

ಅವನು ನೀರನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದನು. ಆ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಿಂದ ಒಂದು ರೂಪವು ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ರೂಪವೇ ಆಹಾರ.

ತದೇನತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಪರಾಙ್ತ್ಯಜಿಘಾಂಸತ್ತದ್ವಾಚಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋದ್ವಾಚಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನದ್ವಾಚಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯದಭಿವ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ 'ಆಹಾರ' ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತತ್ಪ್ರಾಣೇನಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋತ್ಪ್ರಾಣೇನ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನತ್ಪ್ರಾಣೇನಾಗ್ರಹೈಷ್ಯದಭಿಪ್ರಾಣ್ಯ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಉಸಿರಾಡುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಚ್ಚಕ್ಷುಷಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋಚ್ಚಕ್ಷುಷಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನಚ್ಚಕ್ಷುಷಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೈವಾನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ನೋಡುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನಚ್ಛ್ರೋತ್ರೇಣಾಗ್ರಹೈಷ್ಯಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೇಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತತ್ತ್ವಚಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋತ್ತ್ವಚಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನತ್ತ್ವಚಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯತ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತನ್ಮನಸಾಽಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋನ್ಮನಸಾ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನನ್ಮನಸಾಽಗ್ರಹೈಷ್ಯದ್ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಹೈವಾನ್ನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಯೋಚಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛಿಶ್ನೇನಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತನ್ನಾಶಕ್ನೋಚ್ಛಿಶ್ನೇನ ಗ್ರಹೀತುಮ್ । ಸ ಯದ್ಧೈನಚ್ಛಿಶ್ನೇನಾಗ್ರಹೈಷ್ಯದ್ವಿತ್ಸೃಜ್ಯ ಹೈವಾನಮತ್ರಪ್ಸ್ಯತ್

ಅವನು ಆ ಆಹಾರವನ್ನು ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಹೊರಹಾಕುವುದರಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತದಪಾನೇನಾಜಿಘೃಕ್ಷತ್ ತದಾವಯತ್ ಸೈಷೋಽನ್ನಸ್ಯ ಗ್ರಹೋ ಯದ್ವಾಯುರನಾಯುರ್ವಾ ಏಷ ಯದ್ವಾಯುಃ

ಅವನು ಅಪಾನವಾಯುವಿನಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ವಾಯು, ಅದು ಜೀವಶಕ್ತಿ ಕೂಡ. ವಾಯುವೇ ಇದಾಗಿದೆ.

ಸ ಈಕ್ಷತ ಕಥಂ ನ್ವಿದಂ ಮದೃತೇ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಸ ಈಕ್ಷತ ಕತರೇಣ ಪ್ರಪದ್ಯಾ ಇತಿ । ಸ ಈಕ್ಷತ ಯದಿ ವಾಚಾಽಭಿವ್ಯಾಹೃತಂ ಯದಿ ಪ್ರಾಣೇನಾಭಿಪ್ರಾಣಿತಂ ಯದಿ ಚಕ್ಷುಷಾ ದೃಷ್ಟಂ ಯದಿ ಶ್ರೋತ್ರೇಣ ಶ್ರುತಂ ಯದಿ ತ್ವಚಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಯದಿ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತಂ ಯದ್ಯಪಾನೇನಾಭ್ಯಪಾನಿತಂ ಯದಿ ಶಿಶ್ನೇನ ವಿಸೃಷ್ಟಮಥ ಕೋಽಹಮಿತಿ

ಸ ಏತಮೇವ ಸೀಮಾನಂ ವಿದರ್ಯೈತಯಾ ದ್ವಾರಾ ಪ್ರಾಪದ್ಯತ । ಸೈಷಾ ವಿದೃತಿರ್ನಾಮ ದ್ವಾಸ್ತದೇತನ್ನಾಽನ್ದನಮ್ । ತಸ್ಯ ತ್ರಯ ಆವಸಥಾಸ್ತ್ರಯಃ ಸ್ವಪ್ನಾ ಅಯಮಾವಸಥೋಽಯಮಾವಸಥೋಽಯಮಾವಸಥ ಇತಿ

ಅವನು ಆ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಆ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆ ಬಾಗಿಲನ್ನು 'ವಿದೃತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಆನಂದದ ಬಾಗಿಲು. ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ: ಮೂರು ಕನಸುಗಳು—'ಇದು ಒಂದು ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಇದು ಇನ್ನೊಂದು, ಇದು ಇನ್ನೊಂದು' ಎಂದು.

ಸ ಜಾತೋ ಭೂತಾನ್ಯಭಿವ್ಯೈಖ್ಯತ್ ಕಿಮಿಹಾನ್ಯಂ ವಾವದಿಷದಿತಿ । ಸ ಏತಮೇವ ಪುರುಷಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತತಮಮಪಶ್ಯತ್ । ಇದಮದರ್ಶನಮಿತೀ ೩

ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಇಲ್ಲಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬಹುದು?' ಅವನು ಆ ಪುರಷನನ್ನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಂಡನು. 'ಇದೇ ನಿಜವಾದ ದರ್ಶನ' ಎಂದನು.

ತಸ್ಮಾದಿದನ್ದ್ರೋ ನಾಮೇದನ್ದ್ರೋ ಹ ವೈ ನಾಮ ತಮಿದನ್ದ್ರಂ ಸನ್ತಮಿನ್ದ್ರ ಇತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ ಪರೋಕ್ಷೇಣ । ಪರೋಕ್ಷಪ್ರಿಯಾ ಇವ ಹಿ ದೇವಾಃ ಪರೋಕ್ಷಪ್ರಿಯಾ ಇವ ಹಿ ದೇವಾಃ

ಆ ಕಾರಣ ಅವನನ್ನು 'ಇದಂದ್ರ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಇದಂದ್ರ; ಆದರೆ ಜನರು ಅವನನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ 'ಇಂದ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾದುದು ಇಷ್ಟ.

ಪುರುಷೇ ಹ ವಾ ಅಯಮಾದಿತೋ ಗರ್ಭೋ ಭವತಿ ಯದೇತದ್ರೇತಃ । ತದೇತತ್ಸರ್ವೇಭ್ಯೋಽಙ್ಗೇಭ್ಯಸ್ತೇಜಃ ಸಮ್ಭೂತಮಾತ್ಮನ್ಯೇವಽಽತ್ಮಾನಂ ಬಿಭರ್ತಿ ತದ್ಯದಾ ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ಸಿಞ್ಚತ್ಯಥೈನಜ್ಜನಯತಿ ತದಸ್ಯ ಪ್ರಥಮಂ ಜನ್ಮ

ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವು ವೀರ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಆ ವೀರ್ಯವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳ ಶಕ್ತಿ, ಅದು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪುರುಷನು ಅದನ್ನು ಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿದಾಗ ಅವನು ಗರ್ಭವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಅವನ ಮೊದಲ ಹುಟ್ಟು.

ತತ್ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಆತ್ಮಭೂಯಂ ಗಚ್ಛತಿ ಯಥಾ ಸ್ವಮಙ್ಗಂ ತಥಾ । ತಸ್ಮಾದೇನಾಂ ನ ಹಿನಸ್ತಿ । ಸಾಽಸ್ಯೈತಮಾತ್ಮಾನಮತ್ರ ಗತಂ ಭಾವಯತಿ

ಆ ಗರ್ಭವು ಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ಅವಳದೇ ಅಂಗದಂತೆ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅವಳು ತನ್ನೊಳಗೆ ಬಂದ ಆ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಸಾ ಭಾವಯಿತ್ರೀ ಭಾವಯಿತವ್ಯಾ ಭವತಿ । ತಂ ಸ್ತ್ರೀ ಗರ್ಭ ಬಿಭರ್ತಿ । ಸೋಽಗ್ರ ಏವ ಕುಮಾರಂ ಜನ್ಮನೋಽಗ್ರೇಽಧಿಭಾವಯತಿ । ಸ ಯತ್ಕುಮಾರಂ ಜನ್ಮನೋಽಗ್ರೇಽಧಿಭಾವಯತ್ಯಾತ್ಮಾನಮೇವ ತದ್ಭಾವಯತ್ಯೇಷಾಂ ಲೋಕಾನಾಂ ಸನ್ತತ್ಯಾ । ಏವಂ ಸನ್ತತಾ ಹೀಮೇ ಲೋಕಾಸ್ತದಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಂ ಜನ್ಮ

ಅವಳು ಪೋಷಕಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳನ್ನೂ ಪೋಷಿಸಬೇಕು. ಹೆಂಗಸು ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾಳೆ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಅವನು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಗುವನ್ನು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಪೋಷಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಲೋಕಗಳ ನಿರಂತರತೆಗೆ. ಹೀಗೆ ಲೋಕಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ; ಅದು ಅವನ ಎರಡನೇ ಹುಟ್ಟು.

ಸೋಽಸ್ಯಾಯಮಾತ್ಮಾ ಪುಣ್ಯೇಭ್ಯಃ ಕರ್ಮಭ್ಯಃ ಪ್ರತಿಧೀಯತೇ । ಅಥಾಸ್ಯಾಯಾಮಿತರ ಆತ್ಮಾ ಕೃತಕೃತ್ಯೋ ವಯೋಗತಃ ಪ್ರೈತಿ । ಸ ಇತಃ ಪ್ರಯನ್ನೇವ ಪುನರ್ಜಾಯತೇ ತದಸ್ಯ ತೃತೀಯಂ ಜನ್ಮ

ಅವನ ಆತ್ಮವು ಪುಣ್ಯಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಆತ್ಮವು, ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದು, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅದು ಅವನ ಮೂರನೇ ಹುಟ್ಟು.

ತದುಕ್ತಮೃಷಿಣಾ ಗರ್ಭೇ ನು ಸನ್ನನ್ವೇಷಾಮವೇದಮಹಂ ದೇವಾನಾಂ ಜನಿಮಾನಿ ವಿಶ್ವಾ ಶತಂ ಮಾ ಪುರ ಆಯಸೀರರಕ್ಷನ್ನಧಃ ಶ್ಯೇನೋ ಜವಸಾ ನಿರದೀಯಮಿತಿ । ಗರ್ಭ ಏವೈತಚ್ಛಯಾನೋ ವಾಮದೇವ ಏವಮುವಾಚ

ಋಷಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾಗ ನಾನು ದೇವತೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೆನು. ನೂರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಗಿಡುಗಿನಂತೆ ವೇಗದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಬಂದೆನು.' ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ವಾಮದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಸ ಏವಂ ವಿದ್ವಾನಸ್ಮಾಚ್ಛರೀರಭೇದಾದೂರ್ಧ್ವ ಉತ್ಕ್ರಮ್ಯಾಮುಷ್ಮಿನ್ ಸ್ವರ್ಗೇ ಲೋಕೇ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನಾಪ್ತ್ವಾಽಮೃತಃ ಸಮಭವತ್ ಸಮಭವತ್

ಈ ರೀತಿ ತಿಳಿದವನು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅಮರನಾದನು, ಅಮರನಾದನು.

ಕೋಽಯಮಾತ್ಮೇತಿ ವಯಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ಕತರಃ ಸ ಆತ್ಮಾ । ಯೇನ ವಾ ಪಶ್ಯತಿ ಯೇನ ವಾ ಶೃಣೋತಿ ಯೇನ ವಾ ಗನ್ಧಾನಾಜಿಘ್ರತಿ ಯೇನ ವಾ ವಾಚಂ ವ್ಯಾಕರೋತಿ ಯೇನ ವಾ ಸ್ವಾದು ಚಾಸ್ವಾದು ಚ ವಿಜಾನಾತಿ

ನಾವು ಆರಾಧಿಸುವ ಈ ಆತ್ಮ ಯಾರು? ಯಾವ ಆತ್ಮ? ಯಾವದರಿಂದ ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ, ಕೇಳುತ್ತೇವೆ, ವಾಸನೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ, ಮಾತಾಡುತ್ತೇವೆ, ಸಿಹಿ-ಕಹಿ ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ, ಅದೇ ಆತ್ಮ.