ઐતરેયોપનિષદ્

એષ બ્રહ્મૈષ ઇન્દ્ર એષ પ્રજાપતિરેતે સર્વે દેવા ઇમાનિ ચ પઞ્ચમહાભૂતાનિ પૃથિવી વાયુરાકાશ આપો જ્યોતીંષીત્યેતાનીમાનિ ચ ક્ષુદ્રમિશ્રાણીવ । બીજાનીતરાણિ ચેતરાણિ ચાણ્ડજાનિ ચ જારુજાનિ ચ સ્વેદજાનિ ચોદ્ભિજ્જાનિ ચાશ્વા ગાવઃ પુરુષા હસ્તિનો યત્કિઞ્ચેદં પ્રાણિ જઙ્ગમં ચ પતત્રિ ચ યચ્ચ સ્થાવરં સર્વં તત્પ્રજ્ઞાનેત્રં પ્રજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠિતં પ્રજ્ઞાનેત્રો લોકઃ પ્રજ્ઞા પ્રતિષ્ઠા પ્રજ્ઞાનં બ્રહ્મ

આ જ બ્રહ્મ છે, આ જ ઇન્દ્ર છે, આ જ પ્રજાપતિ છે; બધા દેવતાઓ, અને આ પાંચ મહાભૂત—પૃથ્વી, વાયુ, આકાશ, પાણી, પ્રકાશ—અને બધા નાના-મોટા, મિશ્ર જીવ, દરેક પ્રકારના બીજ, અંડજ, જરુજ, સ્વેદજ, ઉદ્ભિજ્જ; ઘોડા, ગાય, માનવ, હાથી—આપણે જે કંઈ પણ શ્વાસે છે, ચાલે છે, ઊડે છે કે સ્થિર છે—આ બધું જ પ્રજ્ઞાથી ચાલે છે, પ્રજ્ઞામાં સ્થિર છે. જગત પ્રજ્ઞાથી ચાલે છે, પ્રજ્ઞા એનું આધાર છે, પ્રજ્ઞા જ બ્રહ્મ છે.

સ એતેન પ્રાજ્ઞેનાઽઽત્મનાઽસ્માલ્લોકાદુત્ક્રમ્યામુષ્મિન્સ્વર્ગે લોકે સર્વાન્ કામાનાપ્ત્વાઽમૃતઃ સમભવત્ સમભવત્

આ જ પ્રજ્ઞાવાન આત્માથી, એ આ લોકમાંથી ઉપડી સ્વર્ગલોકમાં જાય છે; ત્યાં સર્વ ઇચ્છાઓ પ્રાપ્ત કરીને અમર બને છે, અમર બને છે.