ஒரு ஜீவன், இம்மை வாழ்கையில் ஞானத்தை அடைந்ததும், அவன் உயிர் விட்டு பிரியும் தரைவரை அந்த ஞானத்தின் பலன் தொடரும் என்று ப்ரம்மசூத்திரம் கூறுகிறது. அந்த ஞான நிலையை அடைந்தவுடன், முன்பிருந்த பாவங்களும், பின்னர் ஏற்படும் பாவங்களும் அவனிடம் சேராது; அவன் அவற்றைத் தொடுவதில்லை என்பதே உபநிஷத்துகள் கூறும் உண்மை. மற்றவர்களுக்கு, அதாவது ஞானத்தை அடையாதவர்களுக்கு கூட, இறக்கும் போது பாவங்கள் நேரடியாக அவரைத் தாக்காது. ஆனால், யாருக்கு இன்னும் புதிய கர்மங்கள் தொடங்கவில்லை, அவர்களுக்கு முன்பு செய்த கர்மங்களின் விளைவுகள் மட்டும் வரையறுக்கப்பட்டவை. அதேபோல், அக்னிஹோத்ரம் போன்ற யாகங்கள், அவற்றுக்கான பலன்களை மட்டும் தரும்; அவை மற்ற பலன்களை வழங்காது என்பது அனுபவத்தாலும், சாஸ்திரத்தாலும் தெரிகிறது. எனவே, சிலருக்கு இருவகையான பலன்களும் கிடைக்கும், ஏனெனில் அது ஞானத்தின் மூலம் தான் நிகழ்கிறது. மற்ற கர்மபலன்கள் அனுபவித்து தீர்ந்தபின் தான், அந்த ஜீவன் இறுதிப் பலனை அடைகிறான். உயிர் பிரியும் சமயத்தில், நம் பேச்சு மனத்தில் கலந்து விடுகிறது; இது அனுபவத்தாலும், வேத வாக்குகளாலும் உறுதிப்படுத்தப்படுகிறது. அதன்பின், மற்ற எல்லா இந்திரியங்களும் அதையே பின்பற்றுகின்றன. அந்த மனம், ப்ராணனில் கலந்து விடுகிறது என்று அடுத்த பகுதியில் விவரிக்கப்படுகிறது. அந்த ஜீவன், "சாட்சி" என்று கூறப்படுகிறது; அவன் எல்லாவற்றையும் பார்த்து, அனுபவித்து, அறிந்து கொண்டிருப்பவன். அவன் பஞ்சபூதங்களில் கலந்து விடுகிறான் என்று ஸ்ருதி கூறுகிறது. இது ஒரே பூதத்தில் மட்டும் நிகழ்வதாக இல்லை; எல்லா பூதங்களிலும் நிகழ்கிறது. அதேபோல், உயிர் புறப்பட்டு போகும் போது, "ஊஷ்மா" என்ற வெப்பம் வெளிப்படுகிறது; இது யோகி உண்ணாமை மேற்கொள்ளாமல் இருந்தால் அமரத்துவம் கிடையாது என்பதையும் காட்டுகிறது. சோம பானம் போன்ற யாகங்களைச் செய்யும் போது, ஜீவன் பிறவி பெறும் என்று சாஸ்திரம் குறிப்பிடுகிறது. ஜீவன் மிகவும் சூட்சுமமானது; அதை அறிவது சாஸ்திரத்தாலும், அனுபவத்தாலும் மட்டுமே சாத்தியம். உயிர் பிரிவது அழிவால் அல்ல; அந்த வெப்பம், உடலில் இருக்கும் உயிரிலிருந்து வெளிப்படும் என்பதற்கு இப்பிரசங்கம் பொருத்தமானது. இதை யாராவது மறுப்பவர்களுக்காக, சில சமயங்களில் அந்த வெப்பம் உடலிலிருந்தே வெளிப்படுகிறது என்று அனுபவங்களும், ஸ்மிருதிகளும் கூறுகின்றன. அந்த நிலைகள் எல்லாம் பரமாத்மாவுக்கே சேர்ந்தவை; அதுவே ஸ்ருதி வாக்கும். பரமாத்மாவும் ஜீவனும் வேறுபாடற்றவை என்று ஸ்ருதி நேரடியாக சொல்லுகிறது. ஞானத்தின் சக்தியால், சரியான இடத்தில் ஏற்றப்பட்ட தீ, அந்த ஞாபக வழி தொடரும் பாதையுடன் தொடர்பு கொண்டுள்ளது. அவன் சூரிய கதிர்களின் பாதையைப் பின்பற்றுகிறான். இரவிலோ இந்த பாதை கிடையாது என்று யாராவது சொன்னாலும், அது தவறு; உடல் இருக்கும் வரை அந்த தொடர்பு இருக்கிறது என்று ஸ்ருதி தெளிவாகக் காட்டுகிறது. எனவே, தெற்கு அயனத்தில் கூட இந்த பாதை நடை பெறுகிறது. இவை யோகிகளுக்கும், வேதியக கிரியைகளிலும் நினைவுகூரப்படுகின்றன. சூரிய கதிர் தொடங்கும் பாதை உறுதிப்படுத்தப்பட்டதால், அது முதன்மையானதாகிறது. வாயு, நீர் போன்றவற்றின் வேறுபாடுகளாலும், அவற்றின் ஒன்றுபட்ட தன்மையாலும் பாதை அமைகிறது. மின்னல், அதன் பின் வருணன் என்பவை இந்த பாதையில் தொடர்புடையவை; இதற்கான அடையாளம் சாஸ்திரத்தில் உள்ளது. மின்னலின் வழியே தான் இந்த பயணம் நடைபெறுகிறது என்று ஸ்ருதி நேரடியாக அறிவிக்கிறது. பதரி முனிவரின் கருத்து ஏற்றுக்கொள்ளப்பட வேண்டும்; ஏனெனில் அந்த இயக்கம் நியாயமானது. மேலும், இது ஸ்ருதியில் குறிப்பிட்டிருப்பதாலும் உறுதி செய்யப்படுகிறது. அந்த ஜீவன், தன் கர்மங்கள் முடிந்த பின், அதற்குரிய தெய்வத்துடன் சேர்ந்து, உச்சத்தை அடைகிறான்; இதை ஸ்ருதி மற்றும் ஸ்மிருதி இரண்டும் உறுதிப்படுத்துகின்றன. ஜைமினி முனிவர், "அதிகம் பரமம்" என்று கூறுகிறார்; ஏனெனில் அது முதன்மையானது. இதை அனுபவம் வாயிலாகவும் காணலாம். இவ்வாறு, ஞானம் பெற்ற ஜீவனின் பயணம், அவன் உயிர் பிரியும் தருணம் முதல், பரம்பொருளை அடையும் வரை, ஸ்ருதி, ஸ்மிருதி, அனுபவம் ஆகிய மூன்றாலும் உறுதிப்படுத்தப்படுகிறது.