ஒரு காலத்தில், ஞானிகள் மற்றும் வாதிகள் ஆன்மாவின் இயல்பை ஆராய்ந்து, அதன் தன்மை, செயல்பாடு மற்றும் அதன் உடல், மனம், பிராணன் போன்றவற்றுடன் உள்ள உறவைப் பற்றி விவாதித்தார்கள். சிலர், “ஆன்மா வேறுபட்ட நிலையிலிருக்கிறது, அதனால் வேறுபாடு உண்டு,” என்று வாதிட்டனர். ஆனால் இதற்கு மறுமொழியாக, “இல்லை, ஏனென்றால் இதை ஏற்க முடியாது; ஆன்மா உண்மையில் இதயத்திலேயே உள்ளது,” என்று அறிவிக்கப்பட்டது. பிறர், “இது குணத்தால் வேறுபடும், உலகில் காண்பது போலவே,” என்று கூறினர். இதற்கு, “பூக்களில் வாசனை வேறுபடுவது போல, ஆன்மாவின் வேறுபாடும் வாசனையின் வேறுபாடு போல் தான்,” என்று விளக்கப்பட்டது. மேலும், வேறுபாடான அறிவுரைகள் இருந்தபடியால், அந்த வேறுபாடு ஏற்கப்பட்டது. ஆன்மா தனது குணங்களால் அடையாளம் காணப்படுகிறது, ஞானிகள் அடையாளம் காண்பது போலவே. ஆன்மா உடலுடன் இருக்கும் வரை அதன் தன்மை தொடர்கிறது, அதில் தவறு இல்லை, ஏனெனில் இது அனுபவத்தில் காணப்படுகிறது. ஆண்மை, பெண்ண்மை போன்ற அடையாளங்கள் எப்படி உடலில் தோன்றுகின்றனவோ, அதுபோல ஆன்மாவும் அதன் வெளிப்பாடுகளுடன் தொடர்பு கொண்டுள்ளது. தொடர்ந்து காண்பது அல்லது காணாதிருப்பது, அல்லது ஒன்று மட்டும் காண்பது ஆகியவற்றால் விளைவுகள் ஏற்படுகின்றன. ஆன்மா செயற்கரியவன், ஏனென்றால் வேதவாக்கியங்கள் அதற்குப் பொருள் தருகின்றன. மேலும், வேதங்களில் ஆன்மா எடுத்துச் செல்லப்பட்டு, விட்டு நீங்கும் என்பதும் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. செயல்களில் ஆன்மாவுக்குச் சிறப்பு பெயர் உள்ளது; இல்லையெனில், வேதப்பாடங்கள் மாற்றமாகி விடும். உணர்வுகளைக் காண்பது போல், ஆன்மாவுக்கு எந்தக் கட்டுப்பாடும் இல்லை. சக்தி பற்றிய தவறான புரிதல் ஏற்படக்கூடும் என்பதற்கும் வாய்ப்பு உள்ளது. ஆன்மா முழுமையாக ஒன்றோடு கலக்கவில்லை; அது தன்னிச்சையாக இருக்கிறது. மரம் வேலை செய்யும் தச்சன் போல, ஆன்மா இரு விதமாக செயல்படுகிறது. ஆனால், பரமாத்மாவிலிருந்து அனைத்தும் தோன்றுகிறது, ஏனென்றால் வேதங்கள் இதைத் தெளிவாக அறிவிக்கின்றன. ஆன்மா முயற்சி செய்யும்போது மட்டுமே செயல்படும், இல்லையெனில் விதிக்கப்பட்ட மற்றும் தடைசெய்யப்பட்ட செயல்கள் அர்த்தமற்றதாகிவிடும். ஆன்மா ஒரு பகுதி, ஏனென்றால் பல பெயர்களால் அழைக்கப்படுகிறது; சிலர், அது சம்பளதாரர் அல்லது சூதாட்டக்காரர் போன்றது என்று கற்பிக்கின்றனர். மந்திரங்களின் சொற்களும் இதையே உறுதிப்படுத்துகின்றன. இது மரபில் நினைவுகூரப்படுகிறது. ஆனால், பரமாத்மாவுக்கு இது பொருந்தாது; அது ஒளி போன்றது—ஒளி எப்படிப் பிரிக்க முடியாததோ, பரமாத்மாவும் அப்படியே. ஞானிகள் இதையும் நினைவில் வைத்துள்ளனர். அனுமதி மற்றும் தடை உடலுடன் தொடர்பு கொண்டதே, ஒளி போன்றவற்றின் உதாரணம் போல. தொடர்ச்சியில்லாதவற்றில் கலப்பு இல்லை; அது வெறும் தோற்றமே. அதேபோல், அதீதமானவை குறித்து நிலையான விதி இல்லை. விருப்பம் போன்றவற்றிலும் இதேபோல். “இட வேறுபாடு காரணமாக” என்றால், அது பொருந்தாது, ஏனென்றால் அது உட்படவே உள்ளது. இதுபோல், பிராணன்களும் (உயிர்ப்புகளும்) உடலுடன் தொடர்புடையவை. அவற்றுக்கு முதன்மை உணர்வு இல்லை, ஏனென்றால் வேதம் முன்பே இதை அறிவித்துள்ளது. பேச்சும் பிராணனைத் தொடர்ந்து வருகிறது. மேலும், வழி ஏழு பிரிவுகளாக வகுக்கப்பட்டுள்ளது. ஆனால், கை போன்ற உறுப்புகள் உடல் இருக்கும் வரை மட்டும் அமையும்; பிராணன்கள் மிகவும் சிறியவை, மேலும் அவை உயர்வானவை. அவை காற்றால் உருவாக்கப்பட்டவை அல்ல, ஏனென்றால் அவை தனித்தனியாக கற்பிக்கப்படுகின்றன. கண்கள் போன்ற உறுப்புகளோடு பிராணன்கள் இணைந்து இருப்பதும், வேறுபாடும் வேதங்களில் கற்பிக்கப்படுகிறது. அவை கருவிகள் அல்ல என்பதால், குறைபாடு இல்லை; வேதங்களும் இதை உறுதிப்படுத்துகின்றன. பிராணன்கள் ஐந்து வித செயல்பாடுகளைக் கொண்டவை, மனதைப் போலவே. அவையும் மிகச் சிறியவை. இவ்வாறு, வேதங்கள் மற்றும் ஞானிகள் ஆன்மா, அதன் குணங்கள், செயல்கள் மற்றும் உடல், பிராணன், பரமாத்மா ஆகியவற்றுடன் உள்ள தொடர்பை தெளிவாக ஆராய்ந்து விளக்கினர்.