एकदा, ब्रह्मविद्यायाः गम्भीरविषये महान् संवादः प्रवर्तते स्म। तत्र विद्वांसः शास्त्रवचनानुसारं तत्त्वमिमं विचिन्तयन्ति स्म—कः स ईश्वरः, कः आत्मा, किमिदं ब्रह्मेति। सर्वप्रथमं, "अन्नादः" इति शब्दः प्रयुज्यते स्म, यः चराचरं सर्वं गृह्णाति, तेन सर्वस्य भोक्तृत्वं दर्श्यते स्म। तस्यैव प्रसङ्गात्, तस्यैव विषयत्वं निश्चितं भवति। द्वौ आत्मानौ गुहायां प्रविशतः इति दृश्यते—एवं श्रुतेः प्रमाणं दृश्यते स्म। तत्र विशेषणात्, अन्तरात्मा एव तत्र निर्दिष्टः। अन्तर्यामी च तत्र प्रत्यभिज्ञायते, यतः सः सर्वस्य अन्तरस्तित्वात्। स्थानादिनिर्देशात्, तस्यैव विषयत्वं सिध्यति। सुखभेदेन च तस्यैव विवेचनं क्रियते, अतः स एव ब्रह्मेति निश्चितम्। उपनिषत्सु विहितगत्युपदेशात्, तस्यैव विषयत्वमुपपद्यते। अन्यस्य तु, अनन्तत्वाभावात्, अयुक्तत्वाच्च, विषयत्वं न सम्भवति। अन्तर्याम्यादिषु, दिव्ये, लोके च, तस्यैव गुणानां आरोपणात्, स एव विषयः। परम्परायां यः अन्यः कश्चित् उक्तः, तस्य गुणाः न आरोप्यन्ते, स च देहयुक्तः; अतः स न भवति। उभौ च पृथग् एव पठ्येते, तस्मात् भेदः सिध्यति। अदृश्यत्वादिगुणानां तस्यैव उपदेशनात्, तस्यैव विषयत्वं। विशेष्यविशेषणभेदात्, अन्यौ न, केवलं तस्यैव। रूपोपदेशनात्, तस्यैव विषयत्वं। वैश्वानरशब्दस्य सामान्यवाचकस्य विशेषार्थे प्रयुक्तत्वात्, वैश्वानर एव तत्र अभिप्रेतः। यदि अनुमानमपि स्मर्येत, तर्हि तदपि स्यात्। यदि चोच्येत, शब्दादिभिः अन्तःस्थितत्वात् न स्यात्, तन्नैव, प्रत्यक्षोपदेशाभ्यां अन्यथा दृष्टत्वात्, च पुरुषत्वेनापि पठ्यते। एतस्मादेव कारणात्, न तदेव देवता, नापि भूतम्। प्रत्यक्षेणापि विरोधो नास्ति, जैमिनिराह। प्रकाशनात्, आश्मरथ्यः। स्मरणात्, बादरिः। प्राप्तेः, जैमिनिः; तथा हि दर्श्यते। अत्रैव तं विद्वांसः प्रतिपादयन्ति। स्वशब्दात्, स एव द्यावापृथिव्योः आश्रयः। मुक्तैः तत्र गम्यते इति निर्देशात्, तस्यैव विषयत्वं। अनुमानं न, तद्वाचकत्वाभावात्, प्राणधारणाच्च। भेदोपदेशनात्, तस्यैव विषयत्वं। प्रसङ्गात्, तस्यैव विषयत्वं। स्थित्यन्नादयोः निर्देशात्, तस्यैव विषयत्वं। भूमान् शान्तेन अभिन्नः इति उपदिश्यते। धर्मसमर्थनात्, तस्यैव महत्त्वं दृश्यते। अक्षरं, आकाशपर्यन्तं व्याप्य धारणात्। आदेशात्, तथैव स्यात्। अन्यत्वनिवृत्त्युपदेशनात्, तस्यैव विषयत्वं। द्रष्टृत्वकत्वकर्मत्वोपदेशनात्, स एव। सूक्ष्मत्वं च, उत्तरवाक्यैः सूचितम्। 'गमन' 'वाक्' इत्यादिशब्दात्, तस्यैव लिङ्गं दृश्यते। आश्रयात्, तस्यैव महत्त्वं प्रतीयते। एवं शास्त्रवचनानुसारेण, एकमेव तत्त्वं, यः सर्वस्य अन्तर्यामी, भोक्ता, भूमान्, अक्षरं, वैश्वानरः, स एव ब्रह्मेति, विद्वद्भिः प्रतिपाद्यते स्म।