समीक्षायाम् अन्यस्मिन् स्थितस्य यथापूर्वं व्यवहारात्, तत्र तस्यैव प्रस्थापनं दृश्यते। यदि अशुद्धत्वं कथ्यते, तद् न भवति, शब्दात्। ततः शुक्रसंयोगः, गर्भात् शरीरस्य उत्पत्तिः इति क्रमः प्रकटितः। सृष्टिः तु मध्यवस्थायाम् एव घटते इति श्रूयते। केचन स्रष्टारं, पुत्रादीन् अपि, तत्र प्रवदन्ति। किन्तु तस्य स्वरूपस्य पूर्णप्रकाशाभावात्, तद् केवलं मायया कल्पितम्। अन्यस्य इच्छया तद् आच्छादितम्, यतः तस्मात् बन्धनम् विपरीतम् च संभवति। अथवा, शरीरसंयोगात् अपि तद् भवति। तद् संकेतः शास्त्रात् एव, ज्ञातारः तद् उद्घोषयन्ति। तस्य अभावः शास्त्रानुसारं नाडिषु आत्मनि च दृश्यते। अतः जागरणम् तस्माद् एव संभवति। कर्म, स्मृति, शास्त्रविधीनां कारणात्, तद् तु समानम्। मोहिनः, अवशिष्टस्य कारणात्, प्राप्तिः अंशतः भवति। स्थानात् अपि, उभयोः लक्षणानि अन्यत्र न प्रवर्तन्ति, यतः तानि सर्वत्र दृश्यन्ति। यदि भेदात् इति कथ्यते, तद् न भवति, यतः शास्त्रं प्रत्येकम् न दर्शयति। केचन तद् मतम् अपि धारयन्ति। तद् निराकारवत्, यतः तद् प्रबलम्। तद् प्रकाशवत्, अन्यथा तस्य निष्फलत्वम् स्यात्। सः अपि केवलं तद् एव इति घोषयति। सः तद् एवं दर्शयति, स्मृतिः अपि अस्ति। अतः, सूर्यस्य किरणैः इव, उपमा क्रियते। जलस्य ग्रहणाभावात्, तद् तु यथार्थं न भवति। वृद्धिह्रासयोः समावेशात्, उभयोः साम्यस्य कारणात्, तथा दृश्यते। विषयः तावद् यावत् सीमितः, अधिकं निषेधात्, ततः पुनः उद्घोषयति। तद् अव्यक्तम् इति कथ्यते। पूजायाम् अपि, प्रत्यक्षानुमानाभ्यां तद् स्पष्टम्। तद् अप्रभेदवत्, प्रकाशादिवत्; प्रकाशः कर्मणि पुनः पुनः दृश्यते। अतः तद् अनन्तम्, संकेतात्। उभयोः उच्यते, सर्पस्य भुजङ्गवत्। अथवा, प्रकाशस्य आधारवत्, यतः तद् तेजस्वरूपम्। अथवा, यथापूर्वम्। निषेधात् अपि। प्रतिपक्षमतं, परिमाणसंयोगनामभेदैः विहितम्। सामान्यतः। बुद्ध्यर्थम्, पदवत्। विशेषस्थानात्, प्रकाशादिवत्। तद् युक्तम्। अन्यस्य निषेधाभावात् अपि। एतेन, शब्दैः "आकाश" इत्यादिभिः सर्वत्रव्यापकत्वं अनुमीयते। एवं शास्त्रवाक्येषु प्रतिपादितं तत्त्वं, विविध दृष्टान्तैः, तत्त्वज्ञैः विवेचितम्।