शृणुत, धर्मज्ञाः, ब्रह्मसूत्राणां गूढार्थं कथाम्। अस्तित्वस्य चानस्तित्वस्य स्वरूपे विचार्यमाणे, आसीद् विवादः—नास्ति ह्यनस्तित्वं, यतः सत्त्वरूपेण तद् ग्राह्यते। न च स्वप्नादिवत्, तयोः स्वभावभेदात्। अस्तित्वमपि नास्ति, यतो न तद् ग्राह्यते। न च किञ्चिद् उपपद्यते, सर्वथा तत्र युक्त्यभावात्। एकस्मिन्नेव न सम्भवति, तदशक्यत्वात्। एवं आत्मनः सर्वव्यापित्वं सिध्यति। न च क्रमेण विरोधाभावः, विकाराद्युपपत्तेः। चिरस्थायिनोः उभयोः न पृथक्त्वं, नित्यत्वात्। न च ईश्वरस्य युक्तं स्यात्, तदनुपपत्तेः। न चाश्रयः सम्भवति, तत्रापि युक्त्यभावात्। यदि आत्मा करणवत् स्यात्, न, भोक्तृत्वाद्युपपत्तेः। स्यात् वा सान्तत्वं वा सर्वज्ञत्वाभावः। उत्पत्तिरप्यशक्या। करणं न कर्ता। अथ चेत् ज्ञानेनादिना, तत्र न निषेधः। परस्परविरोधाच्च। आकाशात् नोत्पत्तिः, श्रुतेः अभावात्। अस्ति तु सः। शब्दार्थस्योपपत्तेः, शब्दस्य च। एकस्मिन्सति, यथा 'ब्रह्म'शब्दस्य, तथैव। न च प्रतिज्ञाविरोधः, विभागाभावात्। शब्दैरेव। विकारावस्थायां पृथक्त्वं, लोके यथा। एतेन वायुः अपि व्याख्यातः। अस्तित्वानुपपत्त्या असंभवः। तस्मात् अग्निः, इति श्रुतिः। जलम्। पृथिवी। अन्यैः शब्दैः, सन्दर्भरूपनिर्देशात्। तदुपासनया एव, लिङ्गात्। प्रतिलोमक्रमे तु, यथाक्रमं युक्तिः। चेत् चेतनाचित्तयोः मध्ये क्रमः, लिङ्गात्, न, तद्वैशेष्याभावात्। स्यात् तु चलाचलाधारे, तदन्वितानाम् उपचारेण, तद्भावाभावहेतुत्वात्। आत्मा नोत्पद्यते, श्रुतेः नित्यत्वाच्च, तेषां विपरीतेषु। तस्मात् ज्ञाता एवम् एव। गच्छतः, चलनस्य, प्रतिनिवृत्तेः च। तयोः द्वयोः, स्वयमेव। चेत् उक्तं, 'न सूक्ष्मः, तस्य श्रुतेः,' न, अन्यसन्दर्भात्। स्वशब्दात्, प्रमाणात् च। न विरोधः, चन्दनवत् इति। एवं, सूत्रेषु प्रतिपादितं, आत्मनः सर्वव्यापित्वं, नित्यत्वं, विकारभेदः, पदार्थोत्पत्तिक्रमश्च, श्रुति-युक्त्या च प्रमाणीकृतम्।