श्रुणु, भगवन्, ब्रह्मसूत्रस्य द्वितीयाध्यायस्य द्वितीयपादस्य सप्तमादिसूत्राणि यथाक्रमं प्रवहन्ति। अनुमानस्य विषयं विचिन्तयन्तः, अन्यथा च यः ज्ञानशक्तेः अभावः दृश्यते, तेन तत्र यथार्थज्ञानस्य सामर्थ्यं न दृश्यते। अपि च, यदि तदङ्गीकृत्यापि, वस्तुनः सत्त्वं नास्ति; वस्तुनः असत्त्वमेव दृश्यते। तत्र च विरोधात्, तदयुक्तमेव भवति। अथवा, यथा महत्त्वं दीर्घत्वं च लघुत्वकणत्वाभ्यां न सह अस्ति, एवं तत्रापि सन्निवेशः न युज्यते। उभयथा कर्म नास्ति, तस्मात् तस्य अभाव एव सिद्धः। यत्र च सामान्यात् समवायस्य स्वीकृतिः क्रियते, तत्र निश्चयः नास्ति, कारणं तद्रूप्यस्य सादृश्यादेव। सत्त्वं च नित्यत्वात्, तत्रापि न किञ्चित् व्यावधानम्। यत्र रूपादित्वात् विपरीतम् अपि दृश्यते, तत्र तद्विरोधः स्फुटः। उभयथा दोषात्, तत्रापि यथार्थता नास्ति। परमदृष्ट्यैव, सर्वथा-अस्वत्वात्, पूर्णस्वातन्त्र्यं सिद्ध्यति। यदि समष्टिः उभयकारणकृतः इति स्वीकृत्यापि, तस्य प्राप्तिः न सम्पद्यते। यदि परस्परकारणत्वात् उचितमिति उच्यते, तदपि न युक्तम्, कारणं समष्टेः सतत्त्वं कारणं न भवति। यदा उत्तरं जायते, तदा पूर्वस्य क्षय एव। यदि तदस्ति न स्यात्, तर्हि प्रतिज्ञा बाध्येत; अन्यथा सहोत्पत्तिः स्यात्। निरोधस्य प्राप्तिः विवेकसहितया विवेकवर्जितया च निरन्तरं प्रवर्तते। उभयथा दोषात्, तदपि न संगच्छते। आकाशे च, भेदाभावात्, तत्र न कश्चन भेदः। स्मरणात् अपि, सत्त्वमुपपद्यते। असतोऽस्तित्वं न दृश्यते, कारणं तस्यानुपलब्धेः। एवं च, उदासीनानामपि, एष एव निर्णयः प्रवर्तते। असत्त्वस्याभावः, तस्य प्रत्यक्षत्वात्; सत्स्वरूपत्वमेव दृश्यते। न च स्वप्नादिवत्, कारणं तद्विषयस्य भेदेन। अस्तित्वं नास्ति, तस्य अनुपलब्धेः। यथाकञ्चित् प्रकारेणापि तदयुक्तम्। एकस्मिन्नेव न, तस्य अशक्यत्वात्। एवं आत्मनः सर्वव्यापित्वं निश्चितम्। उत्तरापूर्वपर्यायेणापि विरोधाभावो न, कारणं परिणामाद्युपपत्तेः। उभयोः च अन्त्यदशायां नित्यत्वात्, भेदः नास्ति। भगवतः च तदनुचितत्वात्, तदप्ययुक्तम्। अधिष्ठानस्यापि अयुक्तत्वात्, तत्र न सम्भवति। यदि आत्मा करणवत् स्यात्, तर्हि भोक्तृत्वादीनां न सम्भवः। तदा स्यात् सान्तत्वं वा सर्वज्ञत्वाभावो वा। उत्पाद्यत्वस्य अशक्यत्वात्, तदपि न सम्भवति। करणं च कर्ता न भवति। यदि ज्ञानादिकं स्यात्, तर्हि तस्य न निषेधः। परस्परविरोधात्, तदपि न युक्तम्। आकाशात् नोत्पत्तिः, कारणं तस्य श्रवणाभावः। तथापि सत्त्वमस्ति। गौणार्थस्य सम्भवात्, शब्दस्य च, तत्रापि सत्त्वमुपपद्यते। एकस्य च, ब्रह्मशब्दवत्, तद्व्यवहारः स्यात्। एवं सूत्राणि क्रमशः तत्त्वार्थं प्रकाशयन्ति, आत्मनः स्वरूपं, कारणकार्यार्थं, सर्वव्याप्तिं च निरूपयन्ति।