ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਦਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ
ਅਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਕਰਕੇ।
ਭੂਮਾ ਸਂਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਅਧ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਭੂਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਿੱਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮੋਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਵੀ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਨ੍ਤਧृਤੇਃ
ਅਟੱਲ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਭਾਵਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਤੇਸ਼੍ਚ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤਫਹਮੀ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਈਕ੍ਸ਼ਤਿਕਰ੍ਮਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਸਃ
ਦੇਖਣ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਹੈ।
ਦਹਰ ਉਤ੍ਤਰੇਭ੍ਯਃ
ਸੂਖਮ ਜੋ ਅੱਗਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਗਤਿਸ਼ਬ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ
‘ਚਲਣ’ ਤੇ ‘ਬੋਲਣ’ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਧृਤੇਸ਼੍ ਚ ਮਹਿਮ੍ਨੋ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਉਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਸੰਭਾਲਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ ਚ
ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਰਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਸ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਸਂਭਵਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਤਰਾਚ੍ ਚੇਦ੍ ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ ਤੁ
ਜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਃ
ਅਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ।
ਅਲ੍ਪਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍
ਜੇ ‘ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ’ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨੁਕृਤੇਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਚ
ਨਕਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੀ।
ਅਪਿ ਚ ਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇ
ਉਪਰੰਤ, ਇਹ ਯਾਦ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਮਿਤਃ
ਸਿਰਫ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹृਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤੁ ਮਨੁष੍ਯਾਧਿਕਾਰਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਯੋਗ ਹਨ।
ਤਦੁਪਰ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਬਾਦਰਾਯਣਃ ਸਂਭਵਾਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੀ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧਃ ਕਰ੍ਮਣੀਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਨੇਕਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੇਰ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਭਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨੁਮਾਨਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਜੇ ਕਹੋ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਧੁਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਤ ਏਵ ਚ ਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨਨਾਮਰੂਪਤ੍ਵਾਚ੍ਚਾਵृਤ੍ਤਾਵਪ੍ਯਵਿਰੋਧੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਸ੍ਮृਤੇਸ਼੍ ਚ
ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਣ 'ਚ ਵੀ ਕੋਈ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਵਾਦਿष੍ਵ੍ ਅਸਂਭਵਾਦ੍ ਅਨਧਿਕਾਰਂ ਜੈਮਿਨਿਃ
ਮਧ ਆਦਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਥੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਯੋਤਿषਿ ਭਾਵਾਚ੍ ਚ
ਪਰ ਜੋਤੀਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਭਾਵਂ ਤੁ ਬਾਦਰਾਯਣੋ ऽਸ੍ਤਿ ਹਿ
ਬਾਦਰਾਯਣ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਗਸ੍ਯ ਤਦਨਾਦਰਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ ਤਦਾਦ੍ਰਵਣਾਤ੍ ਸੂਚ੍ਯਤੇ ਹਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨੀ ਦੀ ਅਣਗੌਲ ਅਤੇ ਪਿਘਲਣ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਘਲਦੀ ਵੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਤ੍ਵਗਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਰ ਚੈਤ੍ਰਰਥੇਨ ਲਿਙ੍ਗਾਤ੍
ਅਤੇ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੈਤਰਰਥ ਵੱਲੋਂ ਸੰਕੇਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।