ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਿਰੋਧਂ ਜੈਮਿਨਿਃ
ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਜੈਮਿਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤੇਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼੍ਮਰਥ੍ਯਃ
ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਸ਼ਮਰਥਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਸ੍ਮृਤੇਰ੍ ਬਾਦਰਿਃ
ਯਾਦ ਆਉਣ ਕਰਕੇ, ਬਾਦਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਂਪਤ੍ਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਜੈਮਿਨਿਸ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਜੈਮਿਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਮਨਨ੍ਤਿ ਚੈਨਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍
ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਦ੍ਯੁਭ੍ਵਾਦ੍ਯਾਯਤਨਂ ਸ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਨਾਂ ਕਰਕੇ।
ਮੁਕ੍ਤੋਪਸृਪ੍ਯਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਮੁਕਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਾਨੁਮਾਨਮ੍ ਅਤਚ੍ਛਬ੍ਦਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਭृਚ੍ ਚ
ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਭੇਦਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਫਰਕ ਦੱਸਣ ਕਰਕੇ।
ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍
ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਤਲਬ ਕਰਕੇ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਦਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ
ਅਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਕਰਕੇ।
ਭੂਮਾ ਸਂਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ ਅਧ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਭੂਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਿੱਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮੋਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਵੀ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਨ੍ਤਧृਤੇਃ
ਅਟੱਲ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਭਾਵਵ੍ਯਾਵृਤ੍ਤੇਸ਼੍ਚ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤਫਹਮੀ ਦੂਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਈਕ੍ਸ਼ਤਿਕਰ੍ਮਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਸਃ
ਦੇਖਣ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਹੈ।
ਦਹਰ ਉਤ੍ਤਰੇਭ੍ਯਃ
ਸੂਖਮ ਜੋ ਅੱਗਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਗਤਿਸ਼ਬ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਹਿ ਦृष੍ਟਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ
‘ਚਲਣ’ ਤੇ ‘ਬੋਲਣ’ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਧृਤੇਸ਼੍ ਚ ਮਹਿਮ੍ਨੋ ऽਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਉਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਸੰਭਾਲਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ ਚ
ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤਰਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਸ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਸਂਭਵਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਤਰਾਚ੍ ਚੇਦ੍ ਆਵਿਰ੍ਭੂਤਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ ਤੁ
ਜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਃ
ਅਤੇ ਉਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ।
ਅਲ੍ਪਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍
ਜੇ ‘ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲ’ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨੁਕृਤੇਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਚ
ਨਕਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੀ।
ਅਪਿ ਚ ਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇ
ਉਪਰੰਤ, ਇਹ ਯਾਦ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਮਿਤਃ
ਸਿਰਫ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹृਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤੁ ਮਨੁष੍ਯਾਧਿਕਾਰਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਯੋਗ ਹਨ।
ਤਦੁਪਰ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਬਾਦਰਾਯਣਃ ਸਂਭਵਾਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਵੀ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।