ਨ ਚ ਕਾਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਸਨ੍ਧਿਃ
ਕਰਤਬ 'ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਪ੍ਰਤੀਕਾਲਮ੍ਬਨਾਨ੍ ਨਯਤੀਤਿ ਬਾਦਰਾਯਣ ਉਭਯਥਾ ਚ ਦੋषਾਤ੍ ਤਤ੍ਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ ਚ
ਬਾਦਰਾਯਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ', ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਹੈ; ਤੇ ਕਰਮ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਉਹ ਫਰਕ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪਦ੍ਯਾਵਿਰ੍ਭਾਵਃ ਸ੍ਵੇਨ ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍
ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍
ਆਤਮਾ, ਮਾਮਲੇ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਕਰਕੇ।
ਅਵਿਭਾਗੇਨ ਦृष੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਕ-ਰੂਪ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਜੈਮਿਨਿਰ੍ ਉਪਨ੍ਯਾਸਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਜੈਮਿਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਆਖਿਆ ਆਦਿ ਤੋਂ।
ਚਿਤਿਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਦਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਔਡੁਲੋਮਿਃ
ਔਡੁਲੋਮੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਸਿਰਫ ਚਿੱਤ ਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਉਹੀ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪਨ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ ਅਵਿਰੋਧਂ ਬਾਦਰਾਯਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ।
ਸਂਕਲ੍ਪਾਦ੍ ਏਵ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਃ
ਸਿਰਫ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਤ ਏਵ ਚਾਨਨ੍ਯਾਧਿਪਤਿਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ।
ਅਭਾਵਂ ਬਾਦਰਿਰ੍ ਆਹ ਹ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍
ਬਾਦਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਹੈ।
ਭਾਵਂ ਜੈਮਿਨਿਰ੍ ਵਿਕਲ੍ਪਾਮਨਨਾਤ੍
ਜੈਮਿਨੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਵਦ੍ ਉਭਯਵਿਧਂ ਬਾਦਰਾਯਣੋ ऽਤਃ
ਬਾਦਰਾਯਣ: ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਦਸ਼ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਕਰਕੇ।
ਤਨ੍ਵਭਾਵੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਵਦ੍ ਉਪਪਤ੍ਤੇਃ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸੰਧਿਆ ਵਾਂਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਾਗਣ ਵਾਂਗ।
ਪ੍ਰਦੀਪਵਦਾਵੇਸ਼ਸ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਵਾਂਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਝ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਪ੍ਯਯਸਂਪਤ੍ਯੋਰ੍ ਅਨ੍ਯਤਰਾਪੇਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਵਿष੍ਕृਤਂ ਹਿ
ਲੀਨ ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਪਸਟੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪਾਰਵਰ੍ਜਂ ਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ ਅਸਂਨਿਹਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ
ਸਿਰਫ ਜਗਤ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੰਦਰਭ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋਪਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਧਿਕਾਰਿਕਮਣ੍ਡਲਸ੍ਥੋਕ੍ਤੇਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਸਿੱਧਾ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਵਿਕਾਰਾਵਰ੍ਤਿ ਚ ਤਥਾ ਹਿ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਹ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਸ਼੍ ਚੈਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨੁਮਾਨੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਅਤੇ ਅਨੁਮਾਨ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੋਗਮਾਤ੍ਰਸਾਮ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਚ੍ ਚ
ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਭੋਗ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਹੈ।
ਅਨਾਵृਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦ੍ ਅਨਾਵृਤ੍ਤਿਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।