ਤਨ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣ ਉਤ੍ਤਰਾਤ੍
ਉਹ ਮਨ, ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇ ਤਦੁਪਗਮਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਉਹ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਹੋਰ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤੇषੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਃ
ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤੋ ਹਿ
ਇੱਕ ਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸਮਾਨਾ ਚਾਸृਤ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਅਮृਤਤ੍ਵਂ ਚਾਨੁਪੋष੍ਯ
ਇਕੋ ਹੀ ਦਾਖਲਾ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਅਮਰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਤਦਾਪੀਤੇਃ ਸਂਸਾਰਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵੇਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਸ਼੍ ਚ ਤਥੋਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੋਪਮਰ੍ਦੇਨਾਤਃ
ਇਹ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ (ਮੁਕਦੀ)।
ਅਸ੍ਯੈਵ ਚੋਪਪਤ੍ਤੇਰ੍ ਊष੍ਮਾ
ਇਸੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗਰਮੀ (ਊਸ਼ਮਾ)।
ਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਸ਼ਾਰੀਰਾਤ੍ ਸ੍ਪष੍ਟੋ ਹ੍ਯੇਕੇषਾਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇ ਚ
ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਨਿ ਪਰੇ ਤਥਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਹ
ਉਹ ਹਾਲਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਵਿਭਾਗੋ ਵਚਨਾਤ੍
ਭੇਦ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਦੋਕੋਗ੍ਰਜ੍ਵਲਨਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਦ੍ਵਾਰੋ ਵਿਦ੍ਯਾਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਤਚ੍ਛੇषਗਤ੍ਯਨੁਸ੍ਮृਤਿਯੋਗਾਚ੍
ਉਹ ਅੱਗ ਜੋ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖੁਲਦਾ ਹੈ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਰਾਹ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ।
ਰਸ਼੍ਮ੍ਯਨੁਸਾਰੀ
ਉਹ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਿ ਨੇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਭਾਵਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਚ
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ 'ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ', ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਬੰਧ ਸਰੀਰ ਰਹਿਣ ਤਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਤਸ਼੍ ਚਾਯਨੇ ऽਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਯੋਗਿਨਃ ਪ੍ਰਤਿ ਸ੍ਮਰ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤੇ ਚੈਤੇ
ਇਹ ਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਅਰ੍ਚਿਰਾਦਿਨਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਥਿਤੇਃ
ਕਿਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਾਯੁਮਬ੍ਦਾਦਵਿਸ਼ੇषਵਿਸ਼ੇषਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਹਵਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ।
ਤਟਿਤੋ ऽਧਿ ਵਰੁਣਃ ਸਂਬਨ੍ਧਾਤ੍
ਬਿਜਲੀ, ਫਿਰ ਵਰੁਣ, ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਆਤਿਵਾਹਿਕਾਸ੍ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਤ੍
ਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਵੈਦ੍ਯੁਤੇਨੈਵ ਤਤਸ੍ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਃ
ਕੇਵਲ ਬਿਜਲੀ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਂ ਬਾਦਰਿਰਸ੍ਯ ਗਤ੍ਯੁਪਪਤ੍ਤੇਃ
ਬਾਦਰੀ ਦੀ ਰਾਏ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਲਣ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ੇषਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਸਾਮੀਪ੍ਯਾਤ੍ ਤੁ ਤਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ
ਪਰ ਨੇੜਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾਂ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਾਤ੍ਯਯੇ ਤਦਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਸਹਾਤਃ ਪਰਮ੍ ਅਭਿਧਾਨਾਤ੍
ਕਰਤਬ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤੇਸ਼੍ ਚ
ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਪਰਂ ਜੈਮਿਨਿਰ੍ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੈਮੀਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਉੱਚਾ', ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਖ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਦੇਖਣ ਕਰਕੇ।