ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਭਾਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੇ ਅੱਗ ਆਦਿ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਉਲਲੇਖ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਦਲੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਰੂਪਕ ਹੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ऽਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਤਾ ਏਵ ਹ੍ਯ੍ ਉਪਪਤ੍ਤੇਃ
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਗੱਲਾਂ ਤਰਕਯੋਗ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਰੁਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨੇष੍ਟਾਦਿਕਾਰਿਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤੇਃ
ਜੇ ਦਲੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਯਜਨਾ ਆਦਿ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਕ੍ਤਂ ਵਾਨਾਤ੍ਮਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਜਾਂ ਇਹ ਰੂਪਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਾਤ੍ਯਯੇ ऽਨੁਸ਼ਯਵਾਨ੍ ਦृष੍ਟਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਯਾਂ ਯਥੇਤਮਨੇਵਂ ਚ
ਜਦੋਂ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਰਿਆ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਚਰਣਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਤਦੁਪਲਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥੇਤਿ ਕਾਰ੍ष੍ਣਾਜਿਨਿਃ
ਜੇ ਪੈਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੰਕੇਤ ਲਈ ਹੈ; ਕਾਰਸ਼ਣਾਜਿਨੀ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਨਰ੍ਥਕ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਤਦਪੇਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੇ ਦਲੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਬੇਉਦੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਕृਤਦੁष੍ਕृਤੇ ਏਵੇਤਿ ਤੁ ਬਾਦਰਿਃ
ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ, ਬਾਦਰੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿष੍ਟਾਦਿਕਾਰਿਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮੰਦੇ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯਮਨੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਨੁਭੂਯੇਤਰੇषਾਮਾਰੋਹਾਵ੍ ਅਰੋਹੌ ਤਦ੍ਗਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਪਰ ਨਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਉਤਰਾਈ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਥੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਚ
ਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਸਪ੍ਤ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵੀ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਪਾਰਾਦਵਿਰੋਧਃ
ਉਥੇ ਵੀ, ਉਸ ਕਰਤਬ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ।
ਵਿਦ੍ਯਾਕਰ੍ਮਣੋਰ੍ ਇਤਿ ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਗੱਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨ ਤृਤੀਯੇ ਤਥੋਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਤੀਜੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇ ऽਪਿ ਚ ਲੋਕੇ
ਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਸ਼ਬ੍ਦਾਵਰੋਧਃ ਸਂਸ਼ੋਕਜਸ੍ਯ
ਤੀਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰੋਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਭਾਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਰੁਪਪਤ੍ਤੇਃ
ਇਸ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਣੀ ਸਹੀ ਹੈ।
ਨਾਤਿਚਿਰੇਣ ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਨ੍ਯਾਧਿष੍ਠਿਤੇ ਪੂਰ੍ਵਵਦਭਿਲਾਪਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ।
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਰੇਤਃਸਿਗ੍ਯੋਗੋ ऽਥ
ਫਿਰ, ਬੀਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ।
ਯੋਨੇਃਸ਼ਰੀਰਮ੍
ਜਣਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਸਰੀਰ।
ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਸृष੍ਟਿਰਾਹ ਹਿ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਮਧਯ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਹੋਣੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਾਤਾਰਂ ਚੈਕੇ ਪੁਤ੍ਰਾਦਯਸ਼੍ ਚ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਚਨਹਾਰ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਵੀ।
ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨਾਨਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਪਰਾਭਿਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ ਤੁ ਤਿਰੋਹਿਤਂ ਤਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧਵਿਪਰ੍ਯਯੌ
ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਉਲਟ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਯੋਗਾਦ੍ਵਾ ਸੋ ऽਪਿ
ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀ।
ਸੂਚਕਸ਼੍ ਚ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਚ ਤਦ੍ਵਿਦਃ
ਇਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।