ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਦਿਵਤ੍ ਤੁ ਨੈਵਂ ਪਰਃ
ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਦਿ ਲਈ।
ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਚ
ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਪਰਿਹਾਰੌ ਦੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਜ੍ ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਦਿਵਤ੍
ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਦਿ।
ਅਸਨ੍ਤਤੇਸ਼੍ ਚਾਵ੍ਯਤਿਕਰਃ
ਅਤੁਟ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਭਾਸ ਏਵ ਚ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਦਿੱਖ ਹੀ ਹੈ।
ਅਦृष੍ਟਾਨਿਯਮਾਤ੍
ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ।
ਅਭਿਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਚੈਵਮ੍
ਤੇ ਇਰਾਦਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਭੇਦਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ 'ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ', ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਣਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਹਨ।
ਗੌਣ੍ਯਸਂਭਵਾਤ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ਼੍ਰੁਤੇਸ਼੍ ਚ
ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਸਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਾਚਃ
ਉਹ ਦੇ ਪੂਰਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤ ਗਤੇਰ੍ ਵਿਸ਼ੇषਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ
ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਸ੍ਤਾਦਯਸ੍ ਤੁ ਸ੍ਥਿਤੇ ऽਤੋ ਨੈਵਮ੍
ਪਰ ਹੱਥ ਆਦਿ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਣਵਸ਼੍ ਚ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ ਚ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਨ ਵਾਯੁਕ੍ਰਿਯੇ ਪृਥਗੁਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਦਿਵਤ੍ ਤੁ ਤਤ੍ਸਹਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਪਰ ਅੱਖ ਆਦਿ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਅਕਰਣਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਨ ਦੋषਸ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਮਨੋਵਤ੍ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਪੰਜ ਕਰਤਬਾਂ ਹਨ, ਮਨ ਵਾਂਗ।
ਅਣੁਸ਼੍ ਚ
ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਆਦ੍ਯਧਿष੍ਠਾਨਂ ਤੁ ਤਦਾਮਨਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਵਤਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਦਿ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍
ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਤਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਤ੍
ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਛੱਡ ਕੇ।
ਭੇਦਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ ਵੈਲਕ੍ਸ਼ਣ੍ਯਾਚ੍ ਚ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗੱਲ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਕਰਕੇ।
ਸਂਜ੍ਞਾਮੂਰ੍ਤਿਕॢਪ੍ਤਿਸ੍ ਤੁ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਕੁਰ੍ਵਤ ਉਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਪਰ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਬਣਾਵਟ, ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਕੇ।
ਮਾਂਸਾਦਿ ਭੌਮਂ ਯਥਾਸ਼ਬ੍ਦਮਿਤਰਯੋਸ਼੍ ਚ
ਮਾਸ ਆਦਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹਨ।
ਵੈਸ਼ੇष੍ਯਾਤ੍ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਦਸ੍ ਤਦ੍ਵਾਦਃ
ਪਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਮਤ ਸਹੀ ਹੈ।
ਤਦਨ੍ਤਰਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤੌ ਰਂਹਤਿ ਸਂਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਨਿਰੂਪਣਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਲਵਕੜ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਨਿਰਣੇ ਕਰਕੇ।
ਤ੍ਰ੍ਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਤੁ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ।
ਪ੍ਰਾਣਗਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਂਸ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।