ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਯਾਂ ਨ ਚੇਨ੍ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਤੇ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾਮਕਰਨ ਕਰਕੇ; ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।
ਉਪਲਬ੍ਧਿਵਦਨਿਯਮਃ
ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ, ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍
ਸੱਤ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਧ੍ਯਭਾਵਾਚ੍ ਚ
ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਥਾ ਚ ਤਕ੍ਸ਼ੋਭਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਕਾਰੀਗਰ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਤ੍ ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਃ
ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।
ਕृਤਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਪੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤੁ ਵਿਹਿਤਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਾਵੈਯਰ੍ਥ੍ਯਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਪਰ ਯਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਹੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਬੇਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।
ਅਂਸ਼ੋ ਨਾਨਾਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਚਾਪਿ ਦਾਸ਼ਕਿਤਵਾਦਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਧੀਯਤ ਏਕੇ
ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਹਨ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਜੂਆਰੀ ਵਾਂਗ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਣਾਤ੍
ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ।
ਅਪਿ ਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਰਿਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਦਿਵਤ੍ ਤੁ ਨੈਵਂ ਪਰਃ
ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਦਿ ਲਈ।
ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਚ
ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਪਰਿਹਾਰੌ ਦੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਜ੍ ਜ੍ਯੋਤਿਰਾਦਿਵਤ੍
ਇਜਾਜ਼ਤ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਦਿ।
ਅਸਨ੍ਤਤੇਸ਼੍ ਚਾਵ੍ਯਤਿਕਰਃ
ਅਤੁਟ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਭਾਸ ਏਵ ਚ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਦਿੱਖ ਹੀ ਹੈ।
ਅਦृष੍ਟਾਨਿਯਮਾਤ੍
ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲਈ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ।
ਅਭਿਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਚੈਵਮ੍
ਤੇ ਇਰਾਦਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਭੇਦਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ 'ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ', ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰਾਣਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਹਨ।
ਗੌਣ੍ਯਸਂਭਵਾਤ੍ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ ਸ਼੍ਰੁਤੇਸ਼੍ ਚ
ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਸਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਾਚਃ
ਉਹ ਦੇ ਪੂਰਵ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤ ਗਤੇਰ੍ ਵਿਸ਼ੇषਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ
ਰਾਹ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਸ੍ਤਾਦਯਸ੍ ਤੁ ਸ੍ਥਿਤੇ ऽਤੋ ਨੈਵਮ੍
ਪਰ ਹੱਥ ਆਦਿ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਣਵਸ਼੍ ਚ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਸ਼੍ ਚ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਨ ਵਾਯੁਕ੍ਰਿਯੇ ਪृਥਗੁਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ ਬਣੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਦਿਵਤ੍ ਤੁ ਤਤ੍ਸਹਸ਼ਿष੍ਟ੍ਯਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਪਰ ਅੱਖ ਆਦਿ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਆਦਿ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ।
ਅਕਰਣਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਨ ਦੋषਸ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਮਨੋਵਤ੍ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਸ ਦੀ ਪੰਜ ਕਰਤਬਾਂ ਹਨ, ਮਨ ਵਾਂਗ।
ਅਣੁਸ਼੍ ਚ
ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ।