ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਹਾਨਿਰ੍ ਅਵ੍ਯਤਿਰੇਕਾਤ੍
ਕੋਈ ਵਾਅਦਾ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯਃ
ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ।
ਯਾਵਦ੍ਵਿਕਾਰਂ ਤੁ ਵਿਭਾਗੋ ਲੋਕਵਤ੍
ਪਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਤਬ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ।
ਏਤੇਨ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵੀ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸਂਭਵਸ੍ ਤੁ ਸਤੋ ऽਨੁਪਪਤ੍ਤੇਃ
ਪਰ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤੇਜੋ ऽਤਸ੍ ਤਥਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਹ
ਇਸ ਲਈ ਅੱਗ; ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਪਃ
ਪਾਣੀ।
ਪृਥਿਵੀ
ਧਰਤੀ।
ਅਧਿਕਾਰਰੂਪਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਤਰੇਭ੍ਯਃ
ਉਸ ਮੌਕੇ ਦੀ ਰੂਪ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ।
ਤਦਭਿਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ ਏਵ ਤੁ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਤ੍ ਸਃ
ਪਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਤੁ ਕ੍ਰਮੋ ऽਤ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ ਚ
ਪਰ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਲੜੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰਾ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਨਸੀ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਗਿਆਨ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਚਰਾਚਰਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਸ੍ ਤੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ੋ ਭਾਕ੍ਤਸ੍ ਤਦ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ।
ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਤਾਭ੍ਯਃ
ਆਤਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਸਦੀਵਤਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞੋ ऽਤ ਏਵ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਗਤ੍ਯਾਗਤੀਨਾਮ੍
ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚਲਣ, ਜਾਣਾ ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਚੋਤ੍ਤਰਯੋਃ
ਅਤੇ, ਆਖਰੀ ਦੋ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ।
ਨਾਣੁਰਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨੇਤਰਾਧਿਕਾਰਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, 'ਉਹ ਸੁਖਮ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦਾ,' ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸੰਦਰਭ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦੋਨ੍ਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ
ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਰੋਧਸ਼੍ ਚਨ੍ਦਨਵਤ੍
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਵਿੱਚ।
ਅਵਸ੍ਥਿਤਿਵੈਸ਼ੇष੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਭ੍ਯੁਪਗਮਾਦ੍ ਧृਦਿ ਹਿ
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, 'ਅਲੱਗ ਅਵਸਥਾ ਕਰਕੇ,' ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਗੁਣਾਦ੍ਵਾ ਲੋਕਵਤ੍
ਜਾਂ ਗੁਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ।
ਵ੍ਯਤਿਰੇਕੋ ਗਨ੍ਧਵਤ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਫਰਕ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧ ਵਿੱਚ; ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪृਥਗੁਪਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਅਲੱਗ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਕਰਕੇ।
ਤਦ੍ਗੁਣਸਾਰਤ੍ਵਾਤ੍ ਤੁ ਤਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਵਤ੍
ਪਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਰਤ ਕਰਕੇ, ਨਾਮਕਰਨ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਵਾਂਗ।
ਯਾਵਦਾਤ੍ਮਭਾਵਿਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਨ ਦੋषਸ੍ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਅਤੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਵਤ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯ ਸਤੋ ऽਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿਯੋਗਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਤਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਇਸ ਵਸਤੂ ਲਈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯੋਪਲਬ੍ਧ੍ਯਨੁਪਲਬ੍ਧਿਪ੍ਰਸਙ੍ਗੋ ऽਨ੍ਯਤਰਨਿਯਮੋ ਵਾਨ੍ਯਥਾ
ਜੋ ਸਦਾ ਵੇਖਣ ਜਾਂ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਤੇ ਹੀ ਰੋਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ।
ਕਰ੍ਤਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍
ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ।
ਉਪਾਦਾਨਾਦ੍ ਵਿਹਾਰੋਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ ਚ
ਤੇ, ਲੈਣ ਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਣ ਕਰਕੇ।