ਕਰਣਵਚ੍ ਚੇਨ੍ ਨ ਭੋਗਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਜੇ ਆਤਮਾ ਸਾਧਨ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੋਗ ਆਦਿ ਕਰਕੇ।
ਅਨ੍ਤਵਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤਾ ਵਾ
ਫਿਰ ਜਾਂ ਸੀਮਿਤਤਾ ਆਵੇਗੀ ਜਾਂ ਸਰਬ-ਜਾਣਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤ੍ਯਸਂਭਵਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਨ ਚ ਕਰ੍ਤੁਃ ਕਰਣਮ੍
ਸਾਧਨ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦਿਭਾਵੇ ਵਾ ਤਦਪ੍ਰਤਿषੇਧਃ
ਜੇ ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਿਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਨ ਵਿਯਦਸ਼੍ਰੁਤੇਃ
ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਸ੍ਤਿ ਤੁ
ਪਰ ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਗੌਣ੍ਯਸਂਭਵਾਚ੍ ਛਬ੍ਦਾਚ੍ ਚ
ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ।
ਸ੍ਯਾਚ੍ ਚੈਕਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦਵਤ੍
ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਲਈ, ਇਹ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਸ਼ਬਦ ਵਾਂਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਹਾਨਿਰ੍ ਅਵ੍ਯਤਿਰੇਕਾਤ੍
ਕੋਈ ਵਾਅਦਾ ਟੁੱਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯਃ
ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ।
ਯਾਵਦ੍ਵਿਕਾਰਂ ਤੁ ਵਿਭਾਗੋ ਲੋਕਵਤ੍
ਪਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਤਬ ਤਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤਕ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ।
ਏਤੇਨ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵੀ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸਂਭਵਸ੍ ਤੁ ਸਤੋ ऽਨੁਪਪਤ੍ਤੇਃ
ਪਰ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਤੇਜੋ ऽਤਸ੍ ਤਥਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਹ
ਇਸ ਲਈ ਅੱਗ; ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਪਃ
ਪਾਣੀ।
ਪृਥਿਵੀ
ਧਰਤੀ।
ਅਧਿਕਾਰਰੂਪਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਤਰੇਭ੍ਯਃ
ਉਸ ਮੌਕੇ ਦੀ ਰੂਪ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ।
ਤਦਭਿਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ ਏਵ ਤੁ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਤ੍ ਸਃ
ਪਰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇਣ ਤੁ ਕ੍ਰਮੋ ऽਤ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ ਚ
ਪਰ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਲੜੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰਾ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਨਸੀ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਗਿਆਨ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਚਰਾਚਰਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਸ੍ ਤੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ੋ ਭਾਕ੍ਤਸ੍ ਤਦ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਨਾਮ ਰੂਪ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ।
ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਤਾਭ੍ਯਃ
ਆਤਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਸਦੀਵਤਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞੋ ऽਤ ਏਵ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਗਤ੍ਯਾਗਤੀਨਾਮ੍
ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਚਲਣ, ਜਾਣਾ ਤੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਚੋਤ੍ਤਰਯੋਃ
ਅਤੇ, ਆਖਰੀ ਦੋ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਵਭਾਵ ਨਾਲ।
ਨਾਣੁਰਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨੇਤਰਾਧਿਕਾਰਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ, 'ਉਹ ਸੁਖਮ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦਾ,' ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸੰਦਰਭ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦੋਨ੍ਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ
ਇਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਰੋਧਸ਼੍ ਚਨ੍ਦਨਵਤ੍
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਵਿੱਚ।