ਅਨ੍ਯਥਾਨੁਮਿਤੌ ਚ ਜ੍ਞਸ਼ਕ੍ਤਿਵਿਯੋਗਾਤ੍
ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਅਭ੍ਯੁਪਗਮੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਾਭਾਵਾਤ੍
ਮੰਨ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ, ਵਸਤੂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਿਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਚ੍ ਚਾਸਮਞ੍ਜਸਮ੍
ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਮਹਦ੍ਦੀਰ੍ਘਵਦ੍ ਵਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਲੰਮਾ, ਛੋਟੇ ਤੇ ਘੱਟ ਦੇ ਨਾਲ।
ਉਭਯਥਾਪਿ ਨ ਕਰ੍ਮਾਤਸ੍ਤਦਭਾਵਃ
ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਹੀਂ।
ਸਮਵਾਯਾਭ੍ਯੁਪਗਮਾਚ੍ ਚ ਸਾਮ੍ਯਾਦ੍ ਅਨਵਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਸਮਾਵੇਸ਼ ਮੰਨਣ ਕਰਕੇ, ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ ਭਾਵਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਰੂਪਾਦਿਮਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਰੂਪ ਆਦਿ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਲਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਭਯਥਾ ਚ ਦੋषਾਤ੍
ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ।
ਅਪਰਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ ਚਾਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਾ
ਕੁਝ ਨਾ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁਦਾਯ ਉਭਯਹੇਤੁਕੇ ऽਪਿ ਤਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ
ਜੇ ਸਮੂਹ ਦੋਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਇਤਰੇਤਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਪਪਨ੍ਨਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਸਙ੍ਘਾਤਭਾਵਾਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪਰਸਪਰ ਕਾਰਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਪਾਦੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਨਿਰੋਧਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਪਿੱਛਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੋਪਰੋਧੋ ਯੌਗਪਦ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ
ਜੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਅਵਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ।
ਪ੍ਰਤਿਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਸਂਖ੍ਯਾਨਿਰੋਧਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਾਤ੍
ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਉਭਯਥਾ ਚ ਦੋषਾਤ੍
ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ।
ਆਕਾਸ਼ੇ ਚਾਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਸ੍ਮृਤੇਸ਼੍ ਚ
ਯਾਦ ਆਉਣ ਕਰਕੇ।
ਨਾਸਤੋ ऽਦृष੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹੌਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਦਾਸੀਨਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਚੈਵਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਨਾਭਾਵ ਉਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਾ-ਹੌਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਵੈਧਰ੍ਮ੍ਯਾਚ੍ ਚ ਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਵਤ੍
ਸੁਪਨੇ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।
ਨ ਭਾਵੋ ऽਨੁਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਹੌਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਥਾਨੁਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ।
ਨੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਾਤ੍
ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਏਵਂ ਚਾਤ੍ਮਾਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਚ ਪਰ੍ਯਾਯਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਿਰੋਧੋ ਵਿਕਾਰਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਬਦਲਾਅ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ।
ਅਨ੍ਤ੍ਯਾਵਸ੍ਥਿਤੇਸ਼੍ ਚੋਭਯਨਿਤ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵਿਸ਼ੇषਃ
ਅੰਤਮ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ-ਹੌਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਪਤ੍ਯੁਰ੍ ਅਸਾਮਞ੍ਜਸ੍ਯਾਤ੍
ਇਹ ਮਾਲਕ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ।
ਅਧਿष੍ਠਾਨਾਨੁਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਅਧਾਰ ਦਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ।