ਲੋਕਵਤ੍ ਤੁ ਲੀਲਾਕੈਵਲ੍ਯਮ੍
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਚਨਾ ਸਿਰਫ ਖੇਡ ਲਈ ਹੈ।
ਵੈषਮ੍ਯਨੈਰ੍ਘृਣ੍ਯੇ ਨ ਸਾਪੇਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਥਾ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ
ਵੈਰ-ਵਿਕਾਰ ਜਾਂ ਨਿਰਦਯਤਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਨ ਕਰ੍ਮਾਵਿਭਾਗਾਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਨਾਦਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਪਪਦ੍ਯਤੇ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਉਪਲਭ੍ਯਤੇ ਚ
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਰਮ ਵੰਡ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਅਨਾਦਿ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੋਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਚਨਾਨੁਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ ਨਾਨੁਮਾਨਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਬਣਤਰ ਸੰਭਵ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤਰਕ ਵੀ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਯੋ ऽਮ੍ਬੁਵਚ੍ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ਰਾਪਿ
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਤਿਰੇਕਾਨਵਸ੍ਥਿਤੇਸ਼੍ ਚਾਨਪੇਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍
ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰਾਭਾਵਾਚ੍ ਚ ਨ ਤृਣਾਦਿਵਤ੍
ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਘਾਹ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰੁषਾਸ਼੍ਮਵਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਥਾਪਿ
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹੀ ਗੱਲ ਲਾਗੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗਿਤ੍ਵਾਨੁਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ ਚ
ਤੇ ਮੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯਥਾਨੁਮਿਤੌ ਚ ਜ੍ਞਸ਼ਕ੍ਤਿਵਿਯੋਗਾਤ੍
ਅਨੁਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਅਭ੍ਯੁਪਗਮੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਾਭਾਵਾਤ੍
ਮੰਨ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ, ਵਸਤੂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਿਪ੍ਰਤਿषੇਧਾਚ੍ ਚਾਸਮਞ੍ਜਸਮ੍
ਵਿਰੋਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਮਹਦ੍ਦੀਰ੍ਘਵਦ੍ ਵਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਲੰਮਾ, ਛੋਟੇ ਤੇ ਘੱਟ ਦੇ ਨਾਲ।
ਉਭਯਥਾਪਿ ਨ ਕਰ੍ਮਾਤਸ੍ਤਦਭਾਵਃ
ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਹੀਂ।
ਸਮਵਾਯਾਭ੍ਯੁਪਗਮਾਚ੍ ਚ ਸਾਮ੍ਯਾਦ੍ ਅਨਵਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਸਮਾਵੇਸ਼ ਮੰਨਣ ਕਰਕੇ, ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ ਭਾਵਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਰੂਪਾਦਿਮਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਰੂਪ ਆਦਿ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਲਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਭਯਥਾ ਚ ਦੋषਾਤ੍
ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ।
ਅਪਰਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ ਚਾਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਾ
ਕੁਝ ਨਾ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
ਸਮੁਦਾਯ ਉਭਯਹੇਤੁਕੇ ऽਪਿ ਤਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ
ਜੇ ਸਮੂਹ ਦੋਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਇਤਰੇਤਰਪ੍ਰਤ੍ਯਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਉਪਪਨ੍ਨਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਸਙ੍ਘਾਤਭਾਵਾਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪਰਸਪਰ ਕਾਰਣ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਪਾਦੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਨਿਰੋਧਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਪਿੱਛਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੋਪਰੋਧੋ ਯੌਗਪਦ੍ਯਮਨ੍ਯਥਾ
ਜੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਅਵਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਾ।
ਪ੍ਰਤਿਸਂਖ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਸਂਖ੍ਯਾਨਿਰੋਧਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਾਤ੍
ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ।
ਉਭਯਥਾ ਚ ਦੋषਾਤ੍
ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ।
ਆਕਾਸ਼ੇ ਚਾਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਸ੍ਮृਤੇਸ਼੍ ਚ
ਯਾਦ ਆਉਣ ਕਰਕੇ।
ਨਾਸਤੋ ऽਦृष੍ਟਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਹੌਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਦਾਸੀਨਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਚੈਵਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ
ਇਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।