ਏਤੇਨ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ
ਇਸ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਨ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਤਥਾਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਇਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਮਾਨਿਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਸ੍ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਾਨੁਗਤਿਭ੍ਯਾਮ੍
ਪਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤੁ
ਪਰ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਅਪੀਤੌ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਸਮਞ੍ਜਸਮ੍
ਖਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤੁ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਭਾਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਲਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ਦੋषਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਤਰ੍ਕਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾਦ੍ ਅਪਿ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਰਕ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਨੀਂਹ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯਥਾਨੁਮੇਯਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਦ੍ ਏਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਿਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ
ਜੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਣਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਏਤੇਨ ਸ਼ਿष੍ਟਾਪਰਿਗ੍ਰਹਾ ਅਪਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਏਆਂ ਦੀ ਸਵੀਕਰਤਾ ਵੀ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੋਕ੍ਤ੍ਰਾਪਤ੍ਤੇਰ੍ ਅਵਿਭਾਗਸ਼੍ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਯਾਲ੍ ਲੋਕਵਤ੍
ਜੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਅੰਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਦਨਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਰਮ੍ਭਣਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ 'ਸ਼ੁਰੂਆਤ' ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇ ਚੋਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਾਪਰਸ੍ਯ
ਅਤੇ, ਦੂਜਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਨੇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇਣ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇषਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤੇਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਤਰਾਚ੍ ਚ
ਜੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਤਿਤਵਹੀਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਟਵਚ੍ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਕਪੜੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ।
ਯਥਾ ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਃ
ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ।
ਇਤਰਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਧਿਤਾਕਰਣਾਦਿਦੋषਪ੍ਰਸਕ੍ਤਿਃ
‘ਹੋਰ’ ਕਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਕਰਤਵ ਦੇ ਅਸੰਭਵ ਹੋਣ ਆਦਿ ਖਾਮੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਿਕਂ ਤੁ ਭੇਦਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਪਰ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਮਾਦਿਵਚ੍ ਚ ਤਦਨੁਪਪਤ੍ਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਆਦਿ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਉਪਸਂਹਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ ਨੇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਰਵਦ੍ ਧਿ
ਜੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਦੇਵਾਦਿਵਦ੍ ਅਪਿ ਲੋਕੇ
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿਕ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਸ੍ਨਪ੍ਰਸਕ੍ਤਿਰ੍ ਨਿਰਵਯਵਤ੍ਵਸ਼ਬ੍ਦਕੋਪੋ ਵਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜਿਹੜਾ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤੇਸ੍ ਤੁ ਸ਼ਬ੍ਦਮੂਲਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਦਾ ਆਧਾਰ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਿ ਚੈਵਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਹਿ
ਅਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ਦੋषਾਚ੍ ਚ
ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਾਮੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੋਪੇਤਾ ਚ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਰਣਤ੍ਵਾਨ੍ ਨੇਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਅੰਗ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਵਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਹੈ।