ਅਵਸ੍ਥਿਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਕਾਸ਼ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ
ਕਾਸ਼ਕ੍ਰਿਤਸਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਾਨੁਪਰੋਧਾਤ੍
ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਭਿਧ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ ਚ
ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਵੀ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ ਚੋਭਯਾਮ੍ਨਾਨਾਤ੍
ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਕृਤੇਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਕ ਲਾਭ ਲਈ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਮਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਨਿਸ਼੍ ਚ ਹਿ ਗੀਯਤੇ
ਅਤੇ, ਸਰੋਤ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਯਨਵਕਾਸ਼ਦੋषਪ੍ਰਸਙ੍ਗ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮृਤ੍ਯਨਵਕਾਸ਼ਦੋषਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸ੍ਰੁਤੀ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਾਟੀ ਹੋਰ ਸ੍ਰੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਰੇषਾਂ ਚਾਨੁਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਏਤੇਨ ਯੋਗਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ
ਇਸ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਨ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਸ੍ਯ ਤਥਾਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਇਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਮਾਨਿਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਸ੍ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਾਨੁਗਤਿਭ੍ਯਾਮ੍
ਪਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤੁ
ਪਰ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਤਿषੇਧਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵਾਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਅਪੀਤੌ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਸਮਞ੍ਜਸਮ੍
ਖਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਨਤੀਜਾ ਆਵੇਗਾ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤੁ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਭਾਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਲਦਾ ਉਦਾਹਰਨ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ਦੋषਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
ਤਰ੍ਕਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਾਦ੍ ਅਪਿ
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤਰਕ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਨੀਂਹ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯਥਾਨੁਮੇਯਮ੍ ਇਤਿ ਚੇਦ੍ ਏਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਿਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ
ਜੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਣਮੁਕਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਏਤੇਨ ਸ਼ਿष੍ਟਾਪਰਿਗ੍ਰਹਾ ਅਪਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਏਆਂ ਦੀ ਸਵੀਕਰਤਾ ਵੀ ਸਮਝਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੋਕ੍ਤ੍ਰਾਪਤ੍ਤੇਰ੍ ਅਵਿਭਾਗਸ਼੍ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਯਾਲ੍ ਲੋਕਵਤ੍
ਜੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਅੰਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਦਨਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਰਮ੍ਭਣਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਭ੍ਯਃ
ਇਸ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ 'ਸ਼ੁਰੂਆਤ' ਆਦਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵੇ ਚੋਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਾਪਰਸ੍ਯ
ਅਤੇ, ਦੂਜਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਨੇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇਣ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇषਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤੇਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਤਰਾਚ੍ ਚ
ਜੇ ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਤਿਤਵਹੀਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਕ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਟਵਚ੍ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਕਪੜੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ।
ਯਥਾ ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਦਿਃ
ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਸ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ।
ਇਤਰਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਧਿਤਾਕਰਣਾਦਿਦੋषਪ੍ਰਸਕ੍ਤਿਃ
‘ਹੋਰ’ ਕਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਕਰਤਵ ਦੇ ਅਸੰਭਵ ਹੋਣ ਆਦਿ ਖਾਮੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਧਿਕਂ ਤੁ ਭੇਦਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍
ਪਰ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।