ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਤੁ ਤਦਰ੍ਹਤ੍ਵਾਤ੍
ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ।
ਤਦਧੀਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਰ੍ਥਵਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਰਥਵਾਨ ਹੈ।
ਜ੍ਞੇਯਤ੍ਵਾਵਚਨਾਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਣਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਉਚਾਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਵਦਤੀਤਿ ਚੇਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਹਿ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ 'ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ', ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮ੍ ਏਵ ਚੈਵਮ੍ ਉਪਨ੍ਯਾਸਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ਼੍ ਚ
ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਹੀ ਬਾਰੇ ਹੀ ਚਰਚਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਦ੍ਵਚ੍ ਚ
ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੀ ਵੀ।
ਚਮਸਵਦਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦੇ ਕਪ ਨਾਲ।
ਜ੍ਯੋਤਿਰੁਪਕ੍ਰਮਾ ਤੁ ਤਥਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਧੀਯਤ ਏਕੇ
ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਨੋਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ ਚ ਮਧ੍ਵਾਦਿਵਦਵਿਰੋਧਃ
ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਰਾਹੀਂ ਸਿਖਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਠਾ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ।
ਨ ਸਂਖ੍ਯੋਪਸਂਗ੍ਰਹਾਦਪਿ ਜ੍ਞਾਨਾਭਾਵਾਦ੍ ਅਤਿਰੇਕਾਚ੍ ਚ
ਗਿਣਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਵਾਧਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਦਯੋ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇषਾਤ੍
ਪ੍ਰਾਣ ਆਦਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ।
ਜ੍ਯੋਤਿषੈਕੇषਾਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਨ੍ਨੇ
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੱਚਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ।
ਕਾਰਣਤ੍ਵੇਨ ਚਾਕਾਸ਼ਾਦਿषੁ ਯਥਾਵ੍ਯਪਦਿष੍ਟੋਕ੍ਤੇਃ
ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਵਜੋਂ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਸਮਾਕਰ੍षਾਤ੍
ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਰਕੇ।
ਜਗਦ੍ਵਾਚਿਤ੍ਵਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਜੀਵਮੁਖ੍ਯਪ੍ਰਾਣਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ ਨੇਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਮ੍
ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੀਵ ਤੇ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਜੈਮਿਨਿਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਪਿ ਚੈਵਮ੍ ਏਕੇ
ਪਰ ਜੈਮੀਨੀ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਦਾ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਇਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਵਯਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ ਲਿਙ੍ਗਮ੍ ਆਸ਼੍ਮਰਥ੍ਯਃ
ਆਸ਼ਮਰਥਿਆ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਕ੍ਰਮਿष੍ਯਤ ਏਵਂ ਭਾਵਾਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਔਡੁਲੋਮਿਃ
ਔਡੁਲੋਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਹਾਲਤ ਕਰਕੇ।
ਅਵਸ੍ਥਿਤੇਰ੍ ਇਤਿ ਕਾਸ਼ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ
ਕਾਸ਼ਕ੍ਰਿਤਸਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਾਨੁਪਰੋਧਾਤ੍
ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਭਿਧ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ ਚ
ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਵੀ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਚ੍ ਚੋਭਯਾਮ੍ਨਾਨਾਤ੍
ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਕृਤੇਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਤਮਕ ਲਾਭ ਲਈ ਹੈ।
ਪਰਿਣਾਮਾਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋਨਿਸ਼੍ ਚ ਹਿ ਗੀਯਤੇ
ਅਤੇ, ਸਰੋਤ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤ੍ਯਨਵਕਾਸ਼ਦੋषਪ੍ਰਸਙ੍ਗ ਇਤਿ ਚੇਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮृਤ੍ਯਨਵਕਾਸ਼ਦੋषਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸ੍ਰੁਤੀ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਾਟੀ ਹੋਰ ਸ੍ਰੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤਰੇषਾਂ ਚਾਨੁਪਲਬ੍ਧੇਃ
ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।