अथातो ब्रह्मजिज्ञासा
ਹੁਣ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
जन्माद्यस्य यतः
ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
शास्त्रयोनित्वात्
ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
तत् तु समन्वयात्
ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਸਦਾ ਇਕਸਾਰ ਹੈ।
ईक्षतेर् नाशब्दम्
ਦੇਖਣ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ।
गौणश् चेन् नात्मशब्दात्
ਜੇ ਇਹ ਦੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਆਤਮਾ' ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
तन्निष्ठस्य मोक्षोपदेशात्
ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਉਸ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
हेयत्वावचनाच् च
ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਈ।
प्रतिज्ञाविरोधात्
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
स्वाप्ययात्
ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਸ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
गतिसामान्यात्
ਕਿਉਂਕਿ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਹੈ।
श्रुतत्वाच् च
ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
आनन्दमयो ऽभ्यासात्
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਦੱਸਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
विकारशब्दान् नेति चेन् न प्राचुर्यात्
ਜੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ, ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।
तद्धेतुव्यपदेशाच् च
ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਕਰਕੇ ਵੀ।
मान्त्रवर्णिकमेव च गीयते
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
नेतरो ऽनुपपत्तेः
ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।
भेदव्यपदेशाच् च
ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਕਰਕੇ।
कामाच् च नानुमानापेक्षा
ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਨੁਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
अस्मिन्न् अस्य च तद्योगं शास्ति
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
अन्तस् तद्धर्मोपदेशात्
ਅੰਦਰੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।
भेदव्यपदेशाच् चान्यः
ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹੋਰ ਹੈ।
आकाशस् तल्लिङ्गात्
ਅਕਾਸ਼, ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਰਕੇ।
अत एव प्राणः
ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ।
ज्योतिश् चरणाभिधानात्
ਜੋਤ, ਉਸ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਉੱਲੇਖ ਕਰਕੇ।
छन्दो ऽभिधानान् नेति चेन् न तथा चेतोऽर्पणनिगदात् तथा हि दर्शनम्
ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਛੰਦ ਦੇ ਉੱਲੇਖ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਦੀ ਅਰਪਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਐਸਾ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।
भूतादिपादव्यपदेशोपपत्तेश् चैवम्
ਤੇ ਭੂਤ ਆਦਿ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
उपदेशभेदान् नेति चेन् नोभयस्मिन्न् अप्य् अविरोधात्
ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ।
प्राणस् तथानुगमात्
ਪ੍ਰਾਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲੇ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ।
न वक्तुर् आत्मोपदेशाद् इति चेद् अध्यात्मसंबन्धभूमा ह्य् अस्मिन्
ਜੇ ਕਹੋ ਕਿ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਆਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਹੀ ਆਧਾਰ ਹੈ।