ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰੁਣ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਵਾਹਕ ਹਨ—ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਆਇਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਜਲੀ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਬਦਰੀ ਦੀ ਰਾਏ ਮੰਨੀ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ-ਵਿਧੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਗਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿੱਥੇ ਨੇੜਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਉਹ ਨਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਚਤ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉੱਚਤ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ," ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਮੁੜ ਕਰਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਬਦਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ," ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ 'ਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ; ਤੇ ਰਿਵਾਜ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਤਰ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਲੇਖ ਹੈ। ਆਤਮਾ, ਸੰਦਰਭ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਭੈਦ ਦਿੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਹਮ ਰਾਹੀਂ," ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਵਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਬੂਤ ਹਨ। ਆਉਦੁਲੋਮੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵਿਕਤਾ ਹੈ। ਪਰ, ਬਦਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਵਰਨ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਅਸਤਿਤਵ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਸਕ ਨਹੀਂ। ਬਦਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ," ਕਿਉਂਕਿ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੌਜੂਦਗੀ," ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨਨ ਹੈ। ਬਦਰਾਯਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ 12-ਦਿਨੀ ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ, ਹੋਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਂਝੇ ਵੇਲੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਾਗਣ-ਵਾਂਗ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਦੀ ਗੱਲ, ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਸੰਸਾਰਕ ਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਅਣ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਸਿੱਧਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਹਦ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਾਲਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਹਾਂ, ਸਿੱਧਾ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਤਰਕ, ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ, ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਨੰਦ ਦੀ ਮਿਲਾਪਤਾ ਹੈ। ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਉਲਲੇਖ ਹੈ; ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਉਲਲੇਖ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਕਰਮ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਦਰਜੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ, ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।