ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰਲੇ ਵਿਹਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਤ੍ਰੇਯ ਮਤੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਾਲਕ ਲਈ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਔਡੁਲੋਮੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਲ ਯਾਜ਼ਕ, ਅਰਥਾਤ ਯਾਜ਼ਕ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸਟਹੂਡ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਇਸਦਾ ਅਸਲ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਤੀਸਰੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਨਵ੍ਰਤੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ’ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਥੇ ਤੱਕ ਉਹ ਨਤੀਜਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੋਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਪਸੀ (punarāvṛtti) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕ (symbol) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਵੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉਸੇ ਕਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲਤਾ (immobility) ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਧਿਆਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਗੁਣ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪਾਪ, ਜੋੜ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਲਈ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਪਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਉਥੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਕਰਮ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਫਲ ਭੋਗ ਕੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਮੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਗਾਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੋਲ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਮਰਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸੋਮ ਪੀਣ ਸਮੇਂ ਜਨਮ-ਮਰਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਸੁਖਸ਼ਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਰਾਹੀਂ ਇਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਸ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੀਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਉੱਸ਼ਮਾ (ਤਾਪ) ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।