ਇਕ ਵਾਰ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ, ਮਨ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕ੍ਰਮ ਪਿਛਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਕਿ ਕਦੇ ਕਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਨਾਮ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਪਚਾਰਿਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਬਾਰੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਆਤਮਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਦਾ-ਅਵਧੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਾਣ, ਚਲਣ ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਵਿਚ, ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਸੁਖਸ਼ਮ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਸੰਦਰਭ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਮ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੀ, ਵੱਖਰਾ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ। ਜੇ ਵਾਦ ਕਰੀਏ ਕਿ ਹਾਲਤ ਦੀ ਵੱਖਰੇਤਾ ਕਾਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨਨ-ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਵੱਖਰੇਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਪਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ, ਨਾਮ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ। ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਗੁਣ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਸ਼-ਪਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੁਣ, ਪਰ ਇਹ ਜੋ ਅਸਤੀਤਵ ਵਿਚ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਨਿਰੰਤਰ ਦਿੱਖ ਜਾਂ ਨਾ ਦਿੱਖ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਹੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ। ਲੈਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਰਮ ਵਿਚ ਨਾਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਜੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਖ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਗਲਤ ਸਮਝ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਧਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਧਿ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਸਾਈ, ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ ਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਸਤਰ ਐਸਾ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸਿਰਫ ਜਦੋਂ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਇਕ ਭਾਗ ਹੈ, ਵੱਖਰੇ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ। ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨੌਕਰ ਜਾਂ ਜੂਏ ਵਾਲੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸਰਵੋਚ ਲਈ, ਇਹ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ। ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਨੁਮਤੀ ਤੇ ਮਨਾਹੀ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਚਾਨਣ ਆਦਿ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਨਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਦਿੱਖ ਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਬਾਰੇ, ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ। ਇਰਾਦੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨ ਕਾਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੁੱਖ ਅਰਥ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਸਾ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਆਤਮਾ, ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ, ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਵੱਖਰੇ ਕ੍ਰਮ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਿੰਦੂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।