ପ୍ରସିଦ୍ଧେଶ୍ ଚ
ଏହା ସାଧାରଣ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଥିବାରୁ ।
ଇତରପରାମର୍ଶାତ୍ ସ ଇତି ଚେନ୍ ନାସଂଭଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଅନ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ', ତେବେ ସେଥିରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ଉତ୍ତରାଚ୍ ଚେଦ୍ ଆଵିର୍ଭୂତସ୍ଵରୂପସ୍ ତୁ
ଯଦି ପରେ ହୁଏ, ତେବେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ।
ଅନ୍ଯାର୍ଥଶ୍ ଚ ପରାମର୍ଶଃ
ଏବଂ ଉଲ୍ଲେଖ ଅନ୍ୟ କାରଣ ପାଇଁ ଅଟେ ।
ଅଲ୍ପଶ୍ରୁତେର୍ ଇତି ଚେତ୍ ତଦ୍ ଉକ୍ତମ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'କମ୍ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ', ତାହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ।
ଅନୁକୃତେସ୍ ତସ୍ଯ ଚ
ଅନୁକରଣ ଓ ତାହାର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ ।
ଅପି ଚ ସ୍ମର୍ଯତେ
ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି ।
ଶବ୍ଦାଦ୍ ଏଵ ପ୍ରମିତଃ
କେବଳ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ।
ହୃଦ୍ଯପେକ୍ଷଯା ତୁ ମନୁଷ୍ଯାଧିକାରତ୍ଵାତ୍
ହୃଦୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, କାରଣ ମାନବମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ।
ତଦୁପର୍ଯ୍ ଅପି ବାଦରାଯଣଃ ସଂଭଵାତ୍
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି, କାରଣ ସମ୍ଭବ ଅଟେ ।
ଵିରୋଧଃ କର୍ମଣୀତି ଚେନ୍ ନାନେକପ୍ରତିପତ୍ତେର୍ ଦର୍ଶନାତ୍
ଯଦି କହାଯାଏ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ବିରୋଧ ଅଛି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗ ଦେଖାଯାଏ ।
ଶବ୍ଦ ଇତି ଚେନ୍ ନାତଃ ପ୍ରଭଵାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନୁମାନାଭ୍ଯାମ୍
ଯଦି କହାଯାଏ ଏହା କେବଳ ଶବ୍ଦ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଅନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ।
ଅତ ଏଵ ଚ ନିତ୍ଯତ୍ଵମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ଚିରନ୍ତନ ।
ସମାନନାମରୂପତ୍ଵାଚ୍ଚାଵୃତ୍ତାଵପ୍ଯଵିରୋଧୋ ଦର୍ଶନାତ୍ ସ୍ମୃତେଶ୍ ଚ
ନାମ ଓ ରୂପର ସମତା ଥିବାରୁ, ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ ଓ ସ୍ମରଣ ହୁଏ ।
ମଧ୍ଵାଦିଷ୍ଵ୍ ଅସଂଭଵାଦ୍ ଅନଧିକାରଂ ଜୈମିନିଃ
ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ସମ୍ଭବ ନ ହେବାରୁ ଅଧିକାର ନାହିଁ ବୋଲି ଜୈମିନି ମନେ କରନ୍ତି ।
ଜ୍ଯୋତିଷି ଭାଵାଚ୍ ଚ
କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞରେ ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ ।
ଭାଵଂ ତୁ ବାଦରାଯଣୋ ଽସ୍ତି ହି
ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି ।
ଶୁଗସ୍ଯ ତଦନାଦରଶ୍ରଵଣାତ୍ ତଦାଦ୍ରଵଣାତ୍ ସୂଚ୍ଯତେ ହି
ଚିନିର ଅଗ୍ରହ ଓ ଗଳିଯିବା ବିଷୟରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ଗଳିଯାଏ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଉପସ୍ଥାପିତ ।
କ୍ଷତ୍ରିଯତ୍ଵଗତେଶ୍ ଚ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବାର ଦଶା ଆସିଥିବାରୁ ।
ଉତ୍ତରତ୍ର ଚୈତ୍ରରଥେନ ଲିଙ୍ଗାତ୍
ପରେ ଚୈତ୍ରରଥଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ଇଙ୍ଗিত ମିଳେ ।
ସଂସ୍କାରପରାମର୍ଶାତ୍ ତଦଭାଵାଭିଲାପାଚ୍ ଚ
ସଂସ୍କାରକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯିବା ଓ ତାହାର ଅଭାବ କୁହାଯିବାରୁ ।
ତଦଭାଵନିର୍ଧାରଣେ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତେଃ
ଏବଂ ତାହାର ଅଭାବ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ଶ୍ରଵଣାଧ୍ଯଯନାର୍ଥପ୍ରତିଷେଧାତ୍
ଶୁଣିବା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ନିଷେଧ ଥିବାରୁ ।
ସ୍ମୃତେଶ୍ ଚ
ସ୍ମୃତି ଥିବାରୁ ।
କମ୍ପନାତ୍
କମ୍ପନ ହେବାରୁ ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ ଦର୍ଶନାତ୍
ଆଲୋକ ଦେଖାଯିବାରୁ ।
ଆକାଶୋ ଽର୍ଥାନ୍ତରତ୍ଵାଦିଵ୍ଯପଦେଶାତ୍
ଆକାଶକୁ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବାରୁ ।
ସୁଷୁପ୍ତ୍ଯୁତ୍କ୍ରାନ୍ତ୍ଯୋର୍ ଭେଦେନ
ସୁଷୁପ୍ତି ଓ ଦେହ ଛାଡ଼ିବାରେ ପ୍ରଥକ୍କରଣ ଥିବାରୁ ।
ପତ୍ଯାଦିଶବ୍ଦେଭ୍ଯଃ
ପତି ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦମାନଙ୍କୁ ନେଇ କଥା ହେଉଛି।
ଆନୁମାନିକମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଏକେଷାମ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନ ଶରୀର-ରୂପକ-ଵିନ୍ଯସ୍ତ-ଗୃହୀତେର୍ ଦର୍ଶଯତି ଚ
ଯଦି କହାଯାଏ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦେହ ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଏହିଥିରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ।