ସ୍ଥିତ୍ଯଦନାଭ୍ଯାଂ ଚ
ଅବସ୍ଥାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ହେବାରୁ।
ଭୂମା ସଂପ୍ରସାଦାଦ୍ ଅଧ୍ଯୁପଦେଶାତ୍
ଭୂମାକୁ ସମ୍ପ୍ରସାଦ ସହ ଏକ ରୂପ ବୋଲି ଶିଖାଯାଏ।
ଧର୍ମୋପପତ୍ତେଶ୍ ଚ
ଧର୍ମର ସମର୍ଥନ ଥିବାକୁ ଦେଖି ଏହା ହେଉଛି ।
ଅକ୍ଷରମ୍ ଅମ୍ବରାନ୍ତଧୃତେଃ
ଅକ୍ଷୟ ଯେହେତୁ ସମସ୍ତ ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାରଣ କରେ ।
ସା ଚ ପ୍ରଶାସନାତ୍
ଏହା ଏପରି ହେଉଛି କାରଣ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ ।
ଅନ୍ଯଭାଵଵ୍ଯାଵୃତ୍ତେଶ୍ଚ
ଅନ୍ୟ କିଛି ନଥିବାରୁ ଏହି ନିଷ୍କର୍ଷ ହେଉଛି ।
ଈକ୍ଷତିକର୍ମଵ୍ଯପଦେଶାତ୍ ସଃ
ଦେଖିବା ଓ କରିବାର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ ସେଇ ହେଉଛନ୍ତି ।
ଦହର ଉତ୍ତରେଭ୍ଯଃ
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯେଉଁଥିବା, ପରେ ଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡ଼େ ।
ଗତିଶବ୍ଦାଭ୍ଯାଂ ତଥା ହି ଦୃଷ୍ଟଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଚ
ଗମନ ଓ କଥନ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ଏପରି ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ ।
ଧୃତେଶ୍ ଚ ମହିମ୍ନୋ ଽସ୍ଯାସ୍ମିନ୍ନ୍ ଉପଲବ୍ଧେଃ
ଧାରଣ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧେଶ୍ ଚ
ଏହା ସାଧାରଣ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ଥିବାରୁ ।
ଇତରପରାମର୍ଶାତ୍ ସ ଇତି ଚେନ୍ ନାସଂଭଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'ଅନ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ', ତେବେ ସେଥିରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ଉତ୍ତରାଚ୍ ଚେଦ୍ ଆଵିର୍ଭୂତସ୍ଵରୂପସ୍ ତୁ
ଯଦି ପରେ ହୁଏ, ତେବେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ।
ଅନ୍ଯାର୍ଥଶ୍ ଚ ପରାମର୍ଶଃ
ଏବଂ ଉଲ୍ଲେଖ ଅନ୍ୟ କାରଣ ପାଇଁ ଅଟେ ।
ଅଲ୍ପଶ୍ରୁତେର୍ ଇତି ଚେତ୍ ତଦ୍ ଉକ୍ତମ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ, 'କମ୍ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ', ତାହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ।
ଅନୁକୃତେସ୍ ତସ୍ଯ ଚ
ଅନୁକରଣ ଓ ତାହାର ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ ।
ଅପି ଚ ସ୍ମର୍ଯତେ
ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି ।
ଶବ୍ଦାଦ୍ ଏଵ ପ୍ରମିତଃ
କେବଳ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ।
ହୃଦ୍ଯପେକ୍ଷଯା ତୁ ମନୁଷ୍ଯାଧିକାରତ୍ଵାତ୍
ହୃଦୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, କାରଣ ମାନବମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ।
ତଦୁପର୍ଯ୍ ଅପି ବାଦରାଯଣଃ ସଂଭଵାତ୍
ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି, କାରଣ ସମ୍ଭବ ଅଟେ ।
ଵିରୋଧଃ କର୍ମଣୀତି ଚେନ୍ ନାନେକପ୍ରତିପତ୍ତେର୍ ଦର୍ଶନାତ୍
ଯଦି କହାଯାଏ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ବିରୋଧ ଅଛି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗ ଦେଖାଯାଏ ।
ଶବ୍ଦ ଇତି ଚେନ୍ ନାତଃ ପ୍ରଭଵାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନୁମାନାଭ୍ଯାମ୍
ଯଦି କହାଯାଏ ଏହା କେବଳ ଶବ୍ଦ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଅନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ।
ଅତ ଏଵ ଚ ନିତ୍ଯତ୍ଵମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ଚିରନ୍ତନ ।
ସମାନନାମରୂପତ୍ଵାଚ୍ଚାଵୃତ୍ତାଵପ୍ଯଵିରୋଧୋ ଦର୍ଶନାତ୍ ସ୍ମୃତେଶ୍ ଚ
ନାମ ଓ ରୂପର ସମତା ଥିବାରୁ, ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ ଓ ସ୍ମରଣ ହୁଏ ।
ମଧ୍ଵାଦିଷ୍ଵ୍ ଅସଂଭଵାଦ୍ ଅନଧିକାରଂ ଜୈମିନିଃ
ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରେ ସମ୍ଭବ ନ ହେବାରୁ ଅଧିକାର ନାହିଁ ବୋଲି ଜୈମିନି ମନେ କରନ୍ତି ।
ଜ୍ଯୋତିଷି ଭାଵାଚ୍ ଚ
କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞରେ ଏହାର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ ।
ଭାଵଂ ତୁ ବାଦରାଯଣୋ ଽସ୍ତି ହି
ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଛି ।
ଶୁଗସ୍ଯ ତଦନାଦରଶ୍ରଵଣାତ୍ ତଦାଦ୍ରଵଣାତ୍ ସୂଚ୍ଯତେ ହି
ଚିନିର ଅଗ୍ରହ ଓ ଗଳିଯିବା ବିଷୟରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଏବଂ ଏହା ଗଳିଯାଏ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଉପସ୍ଥାପିତ ।
କ୍ଷତ୍ରିଯତ୍ଵଗତେଶ୍ ଚ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେବାର ଦଶା ଆସିଥିବାରୁ ।
ଉତ୍ତରତ୍ର ଚୈତ୍ରରଥେନ ଲିଙ୍ଗାତ୍
ପରେ ଚୈତ୍ରରଥଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ଦ୍ୱାରା ଇଙ୍ଗিত ମିଳେ ।