ଆଚାରଦର୍ଶନାତ୍
ଆଚରଣ ଦେଖିବାରୁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତେଃ
ସେଥିପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ସମନ୍ଵାରମ୍ଭଣାତ୍
ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରା।
ତଦ୍ଵତୋ ଵିଧାନାତ୍
ଯିଏ ଏହା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିଧି ଥିବାରୁ।
ନିଯମାତ୍
ନିୟମ ଦ୍ୱାରା।
ଅଧିକୋପଦେଶାତ୍ ତୁ ବାଦରାଯଣସ୍ଯୈଵଂ ତଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍
କିନ୍ତୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ଉପଦେଶ ଥିବାରୁ, ବାଦରାୟଣଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହିପରି, କାରଣ ଏହା ଦେଖାଯାଏ।
ତୁଲ୍ଯଂ ତୁ ଦର୍ଶନମ୍
କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାରେ ସମାନ।
ଅସାର୍ଵତ୍ରିକୀ
ଏହା ସମସ୍ତଠାରେ ଲାଗୁ ହୁଏନାହିଁ।
ଵିଭାଗଃ ଶତଵତ୍
ଭିନ୍ନତା ଶତ ଭଳି।
ଅଧ୍ଯଯନମାତ୍ରଵତଃ
ଯେଉଁଠି କେବଳ ପାଠ ପଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଭଳି।
ନାଵିଶେଷାତ୍
କାରଣ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ।
ସ୍ତୁତଯେ ଽନୁମତିର୍ଵା
ସ୍ତୁତି ପାଇଁ କିମ୍ବା ସମ୍ମତି ପାଇଁ।
କାମକାରେଣ ଚୈକେ
କେତେକ ଲୋକ କହନ୍ତି, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କରିବା ଯାଏ।
ଉପମର୍ଦଂ ଚ
ଏବଂ ଦମନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତସ୍ସୁ ଚ ଶବ୍ଦେ ହି
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିକୁ ଉପରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
ପରାମର୍ଶଂ ଜୈମିନିରଚୋଦନାଚ୍ଚାପଵଦତି ହି
ଜୈମିନି କହନ୍ତି, ନିଷେଧ ନଥିବାରୁ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅନୁଷ୍ଠେଯଂ ବାଦରାଯଣସ୍ସାମ୍ଯଶ୍ରୁତେଃ
ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି, ଏହା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ଏକରୂପ।
ଵିଧିର୍ ଵା ଧାରଣଵତ୍
କିମ୍ବା ଧାରଣ କରିବା ପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅଛି।
ସ୍ତୁତିମାତ୍ରମ୍ ଉପାଦାନାଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନାପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଏହା କେବଳ ପ୍ରଶଂସା ମାତ୍ର, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା।
ଭାଵଶବ୍ଦାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସୂଚକ ଶବ୍ଦ ଥିବାରୁ ମଧ୍ୟ।
ପାରିପ୍ଲଵାର୍ଥା ଇତି ଚେନ୍ ନ ଵିଶେଷିତତ୍ଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଅର୍ଥ ମିଶିଯାଇଛି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ତଥା ଚୈକଵାକ୍ଯୋପବନ୍ଧାତ୍
ଏହିପରି, ଏକ ମାତ୍ର ବାକ୍ୟରେ ଯୋଗ ଥିବାରୁ।
ଅତ ଏଵ ଚାଗ୍ନୀନ୍ଧନାଦ୍ଯନପେକ୍ଷା
ଏହି କାରଣରୁ ଅଗ୍ନି, ଜଳାଣା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ସର୍ଵାପେକ୍ଷା ଚ ଯଜ୍ଞାଦିଶ୍ରୁତେର୍ ଅଶ୍ଵଵତ୍
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଦରକାର, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଘୋଡ଼ା ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଇଛି।
ଶମଦମାଦ୍ଯୁପେତସ୍ ସ୍ଯାତ୍ ତଥାପି ତୁ ତଦ୍ଵିଧେସ୍ ତଦଙ୍ଗତଯା ତେଷାମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଅଵଶ୍ଯାନୁଷ୍ଠେଯତ୍ଵାତ୍
ଶାନ୍ତି, ଦମନ ଓ ଏପରି ଗୁଣ ଥିବା ଉଚିତ; ତଥାପି, ଏହାମାନେ ନିୟମ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବାରୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
ସର୍ଵାନ୍ ନାନୁମତିଶ୍ ଚ ପ୍ରାଣାତ୍ଯଯେ ତଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନାହିଁ, କେବଳ ପ୍ରାଣର ଆପତ୍ତିରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅବାଧାଚ୍ ଚ
ଏବଂ କୌଣସି ନିଷେଧ ନଥିବାରୁ।
ଅପି ସ୍ମର୍ଯତେ
ଏହିଥିରେ ପୁରାଣ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ।
ଶବ୍ଦଶ୍ ଚାତୋ ଽକାମକାରେ
ଏହିପରି, ଅଇଚ୍ଛିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଆଧାର ଅଛି।
ଵିହିତତ୍ଵାଚ୍ ଚାଽଶ୍ରମକର୍ମାପି
ଏବଂ ନିୟମ ଥିବାରୁ, ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।