ଵିକଲ୍ପୋ ଽଵିଶିଷ୍ଟଫଲତ୍ଵାତ୍
ଫଳ ଭିନ୍ନ ନଥିବାରୁ ବିକଳ୍ପ ରହିଥାଏ।
କାମ୍ଯାସ୍ତୁ ଯଥାକାମଂ ସମୁଚ୍ଚୀଯେରନ୍ନ ଵା ପୂର୍ଵହେତ୍ଵଭାଵାତ୍
ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ବକ କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଏକାଠି କିମ୍ବା ଅଲଗା କରିପାରିବେ, କାରଣ ପୂର୍ବ ହେତୁ ନାହିଁ।
ଅଙ୍ଗେଷୁ ଯଥାଶ୍ରଯଭାଵଃ
ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥା ତାଙ୍କର ଆଧାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ଶିଷ୍ଟେଶ୍ ଚ
ଏବଂ ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ସେଥିରୁ ମଧ୍ୟ।
ସମାହାରାତ୍
ଏହା ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।
ଗୁଣସାଧାରଣ୍ଯଶ୍ରୁତେଶ୍ ଚ
ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି।
ନ ଵା ତତ୍ସହଭାଵାଶ୍ରୁତେଃ
କିମ୍ବା ନୁହେଁ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର ଏକାସାଥି ଅବସ୍ଥିତି କୁହିନାହିଁ।
ଦର୍ଶନାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ଏହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ପୁରୁଷାର୍ଥୋ ଽତଃ ଶବ୍ଦାଦ୍ ଇତି ବାଦରାଯଣଃ
ଏହିପରି, ବ୍ୟକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ — ଏହିପରି ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି — ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାପଡେ।
ଶେଷତ୍ଵାତ୍ପୁରୁଷାର୍ଥଵାଦୋ ଯଥାନ୍ଯେଷ୍ଵ୍ ଇତି ଜୈମିନିଃ
ଏହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଯେପରି, ଏହା ଅନୁଗତ ଥିବାରୁ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି — ଏହିପରି ଜୈମିନି କହନ୍ତି।
ଆଚାରଦର୍ଶନାତ୍
ଆଚରଣ ଦେଖିବାରୁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତେଃ
ସେଥିପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ସମନ୍ଵାରମ୍ଭଣାତ୍
ଆରମ୍ଭ ଏବଂ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଦ୍ୱାରା।
ତଦ୍ଵତୋ ଵିଧାନାତ୍
ଯିଏ ଏହା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିଧି ଥିବାରୁ।
ନିଯମାତ୍
ନିୟମ ଦ୍ୱାରା।
ଅଧିକୋପଦେଶାତ୍ ତୁ ବାଦରାଯଣସ୍ଯୈଵଂ ତଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍
କିନ୍ତୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ଉପଦେଶ ଥିବାରୁ, ବାଦରାୟଣଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହିପରି, କାରଣ ଏହା ଦେଖାଯାଏ।
ତୁଲ୍ଯଂ ତୁ ଦର୍ଶନମ୍
କିନ୍ତୁ ଦେଖିବାରେ ସମାନ।
ଅସାର୍ଵତ୍ରିକୀ
ଏହା ସମସ୍ତଠାରେ ଲାଗୁ ହୁଏନାହିଁ।
ଵିଭାଗଃ ଶତଵତ୍
ଭିନ୍ନତା ଶତ ଭଳି।
ଅଧ୍ଯଯନମାତ୍ରଵତଃ
ଯେଉଁଠି କେବଳ ପାଠ ପଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଭଳି।
ନାଵିଶେଷାତ୍
କାରଣ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ।
ସ୍ତୁତଯେ ଽନୁମତିର୍ଵା
ସ୍ତୁତି ପାଇଁ କିମ୍ବା ସମ୍ମତି ପାଇଁ।
କାମକାରେଣ ଚୈକେ
କେତେକ ଲୋକ କହନ୍ତି, ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କରିବା ଯାଏ।
ଉପମର୍ଦଂ ଚ
ଏବଂ ଦମନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ କହାଯାଇଛି।
ଊର୍ଧ୍ଵରେତସ୍ସୁ ଚ ଶବ୍ଦେ ହି
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିକୁ ଉପରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।
ପରାମର୍ଶଂ ଜୈମିନିରଚୋଦନାଚ୍ଚାପଵଦତି ହି
ଜୈମିନି କହନ୍ତି, ନିଷେଧ ନଥିବାରୁ ସଂସ୍ପର୍ଶ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅନୁଷ୍ଠେଯଂ ବାଦରାଯଣସ୍ସାମ୍ଯଶ୍ରୁତେଃ
ବାଦରାୟଣ କହନ୍ତି, ଏହା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ଏକରୂପ।
ଵିଧିର୍ ଵା ଧାରଣଵତ୍
କିମ୍ବା ଧାରଣ କରିବା ପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅଛି।
ସ୍ତୁତିମାତ୍ରମ୍ ଉପାଦାନାଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନାପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଏହା କେବଳ ପ୍ରଶଂସା ମାତ୍ର, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା।
ଭାଵଶବ୍ଦାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସୂଚକ ଶବ୍ଦ ଥିବାରୁ ମଧ୍ୟ।