ଅନ୍ଵଯାଦ୍ ଇତି ଚେତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଅଵଧାରଣାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ 'ଏହା ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା', ତେବେ ଏହା ହେବା ସମ୍ଭବ, କାରଣ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟତା ଅଛି।
କାର୍ଯାଖ୍ଯାନାଦପୂର୍ଵମ୍
ଫଳର କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଥିବାରୁ, ଏହା ନୂତନ ନୁହେଁ।
ସମାନ ଏଵଂ ଚାଭେଦାତ୍
ଏହିପରି, ଭିନ୍ନତା ନଥିବାରୁ, ଏହା ସମାନ।
ସମ୍ବନ୍ଧାଦେଵମନ୍ଯତ୍ରାପି
ଏହିପରି, ସମ୍ପର୍କ ଥିଲେ ଅନ୍ୟଠାରେ ମଧ୍ୟ।
ନ ଵା ଵିଶେଷାତ୍
କିମ୍ବା ନୁହେଁ, କାରଣ ଭିନ୍ନତା ଅଛି।
ଦର୍ଶଯତି ଚ
ଏବଂ ଏହାକୁ ଦେଖାଯାଏ।
ସଂଭୃତିଦ୍ଯୁଵ୍ଯାପ୍ତ୍ଯପି ଚାତଃ
ସଂଗ୍ରହ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତି ଥିବାରୁ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ।
ପୁରୁଷଵିଦ୍ଯାଯାମପି ଚେତରେଷାମନାମ୍ନାନାତ୍
ପୁରୁଷ ଉପାସନାରେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।
ଵେଧାଦ୍ଯର୍ଥଭେଦାତ୍
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ଥିବାକୁ ଦେଖିବାରୁ ଏହି ଭିନ୍ନତା ହେଉଛି।
ହାନୌ ତୂପାଯନଶବ୍ଦଶେଷତ୍ଵାତ୍ କୁଶାଚ୍ଛନ୍ଦସ୍ସ୍ତୁତ୍ଯୁପଗାନଵତ୍ତଦୁକ୍ତମ୍
ଯଦି କିଛି ଛାଡ଼ାଯାଏ, ତେବେ 'ଉପାୟନ' ଶବ୍ଦ ରହିଯାଏ; କୁଶ ଓ ଛନ୍ଦ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ପରି ଅଛି, ଯେପରିକି ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି।
ସାଂପରାଯେ ତର୍ତଵ୍ଯାଭାଵାତ୍ ତଥା ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ଯେ
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ଛନ୍ଦତ ଉଭଯାଵିରୋଧାତ୍
ଇଚ୍ଛାମତେ କରିପାରିବେ, କାରଣ ଦୁଇଥରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ।
ଗତେର୍ ଅର୍ଥଵତ୍ତ୍ଵମ୍ ଉଭଯଥାନ୍ଯଥା ହି ଵିରୋଧଃ
ଉଭୟ ପ୍ରକାରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ, ନହେଲେ ବିରୋଧ ହେବ।
ଉପପନ୍ନସ୍ ତଲ୍ଲକ୍ଷଣାର୍ଥୋପଲବ୍ଧେର୍ ଲୋକଵତ୍
ଏହା ଉଚିତ, କାରଣ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ, ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ ଯେପରି।
ଯାଵଦଧିକାରମ୍ ଅଵସ୍ଥିତିର୍ ଆଧିକାରିକାଣାମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କର୍ମକାରୀମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ।
ଅନିଯମସ୍ସର୍ଵେଷାମଵିରୋଧଶ୍ଶବ୍ଦାନୁମାନାଭ୍ଯାମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ନିୟମ ନାହିଁ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ତର୍କ ଅନୁଯାୟୀ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ।
ଅକ୍ଷରଧିଯାଂ ତ୍ଵଵରୋଧସ୍ସାମାନ୍ଯତଦ୍ଭାଵାଭ୍ଯାମୌପସଦଵତ୍ତଦୁକ୍ତମ୍
ଅକ୍ଷୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ନିୟମ ଅଛି, ସାଧାରଣ ଓ ବିଶେଷ ଭାବରୁ, ଉପସଦ କାର୍ଯ୍ୟ ପରି, ଯେପରିକି ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଇଯଦାମନନାତ୍
ଏପରି ଚିନ୍ତନ କରିବାରୁ।
ଅନ୍ତରା ଭୂତଗ୍ରାମଵତ୍ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଽନ୍ଯଥା ଭେଦାନୁପପତ୍ତିର୍ ଇତି ଚେନ୍ ନୋପଦେଶଵତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ, ଭୂତମାନଙ୍କ ପରି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆତ୍ମାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ ଶିଖାଏ।
ଵ୍ଯତିହାରୋ ଵିଶିଂଷନ୍ତି ହୀତରଵତ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ବଦଳ କୁହନ୍ତି, ନିମ୍ନ ଦେଖିବା ପରି।
ସୈଵ ହି ସତ୍ଯାଦଯଃ
ସତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ଏହିଅଟି।
କାମାଦୀତରତ୍ର ତତ୍ର ଚାଽଯତନାଦିଭ୍ଯଃ
ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବ, ଏଠାରେ ଓ ସେଠାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଆଦରାଦଲୋପଃ
ସମ୍ମାନରୁ କିଛି ଛାଡ଼ାଯାଏ।
ଉପସ୍ଥିତେ ଽତସ୍ତଦ୍ଵଚନାତ୍
ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏହା ନିମନ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ଅଛି।
ତନ୍ନିର୍ଧାରଣାନିଯମସ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟେଃ ପୃଥଗ୍ଘ୍ଯପ୍ରତିବନ୍ଧଃ ଫଲମ୍
ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ ନାହିଁ, ଦେଖିବାରୁ; ଅଲଗା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ରୋକାଯାଏ ନାହିଁ।
ପ୍ରଦାନଵଦେଵ ତଦୁକ୍ତମ୍
ଦାନ ମାନେ ଯେପରି, ଏହିପରି ଆଗରୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଲିଙ୍ଗଭୂଯସ୍ତ୍ଵାତ୍ତଦ୍ଧି ବଲୀଯସ୍ତଦପି
ଚିହ୍ନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରୁ, ସେଇ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ଏହିଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପୂର୍ଵଵିକଲ୍ପଃ ପ୍ରକରଣାତ୍ସ୍ଯାତ୍ କ୍ରିଯାମାନସଵତ୍
ପୂର୍ବ ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ, ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ହେବା ସମ୍ଭବ, ଯେପରି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।
ଅତିଦେଶାଚ୍ ଚ
ଏବଂ ବିସ୍ତାର ହେବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ଵିଦ୍ଯୈଵ ତୁ ନିର୍ଧାରଣାଦ୍ଦର୍ଶନାଚ୍ ଚ
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ କେବଳ ଜ୍ଞାନ ନିଶ୍ଚିତ, ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା।