ତଦଭାଵୋ ନାଡୀଷୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତେରାତ୍ମନି ଚ
ଏହାର ଅଭାବ ନାଡୀମାନେ ଓ ଆତ୍ମାରେ ଥାଏ, ଏହି ଶ୍ରୁତି ଅନୁଯାୟୀ ।
ଅତଃ ପ୍ରବୋଧୋ ଽସ୍ମାତ୍
ଏହିଥିରୁ ଜାଗ୍ରତି ହୁଏ ।
ସ ଏଵ ତୁ କର୍ମାନୁସ୍ମୃତିଶବ୍ଦଵିଧିଭ୍ଯଃ
କିନ୍ତୁ କର୍ମ, ସ୍ମୃତି ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସେଇ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ ।
ମୁଗ୍ଧେର୍ଽଧସଂପତ୍ତିଃ ପରିଶେଷାତ୍
ମୂଢ଼ ଲୋକ ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ସଫଳତା ମିଳେ, କାରଣ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ ।
ନ ସ୍ଥାନତୋ ଽପି ପରସ୍ଯୋଭଯଲିଙ୍ଗଂ ସର୍ଵତ୍ର ହି
ସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟିର ଲକ୍ଷଣ ଏକାଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ଲକ୍ଷଣ ସମସ୍ତଠାରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଭେଦାଦ୍ ଇତି ଚେନ୍ ନ ପ୍ରତ୍ଯେକମତଦ୍ଵଚନାତ୍
ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହା ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଏହା କହିନାହିଁ।
ଅପି ଚୈଵମ୍ ଏକେ
ଏଭଳି ମତ କିଛି ଲୋକ ଧରନ୍ତି।
ଅରୂପଵଦେଵ ହି ତତ୍ପ୍ରଧାନତ୍ଵାତ୍
ଏହା ନିରାକାର ସଦୃଶ, କାରଣ ଏହି ଗୁଣ ଅଧିକ।
ପ୍ରକାଶଵଚ୍ଚାଵୈଯର୍ଥ୍ଯାତ୍
ଏହା ଆଲୋକ ସଦୃଶ, ନାହିଁଲେ ଏହାର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।
ଆହ ଚ ତନ୍ମାତ୍ରମ୍
ସେ ଏହାକୁ କେବଳ ଏହି ରୂପରେ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।
ଦର୍ଶଯତି ଚାଥୋ ଅପି ସ୍ମର୍ଯତେ
ସେ ଏହିପରି ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି।
ଅତ ଏଵ ଚୋପମା ସୂର୍ଯକାଦିଵତ୍
ଏହି କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର କିରଣ ସଦୃଶ ଉପମା ଦିଆଯାଇଛି।
ଅମ୍ବୁଵଦଗ୍ରହଣାତ୍ ତୁ ନ ତଥାତ୍ଵମ୍
କିନ୍ତୁ, ପାଣି ନେଇଯାଉ ନାହିଁବୋଲି, ଏହା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଏମିତି ନୁହେଁ।
ଵୃଦ୍ଧିହ୍ରାସଭାକ୍ତ୍ଵମନ୍ତର୍ଭାଵାଦୁଭଯସାମଞ୍ଜସ୍ଯାଦେଵଂ ଦର୍ଶନାଚ୍ ଚ
ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ଏଠାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଅଛି, ଏବଂ ଏହିପରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ପ୍ରକୃତୈତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ହି ପ୍ରତିଷେଧତି ତତୋ ବ୍ରଵୀତି ଚ ଭୂଯଃ
ବିଷୟଟି ଏତିକି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ, କାରଣ ଏହା ଅଧିକକୁ ନକୁହେ, ପରେ ଆଉ କିଛି କହିଥାଏ।
ତଦଵ୍ଯକ୍ତମାହ ହି
ଏହାକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅପି ସଂରାଧନେ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନୁମାନାଭ୍ଯାମ୍
ପ୍ରସନ୍ନତା ଦେଇବାରେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଅନୁମାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଣିତ।
ପ୍ରକାଶାଦିଵଚ୍ଚାଵୈଶେଷ୍ଯଂ ପ୍ରକାଶଶ୍ ଚ କର୍ମଣ୍ଯଭ୍ଯାସାତ୍
ଏହା ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଦୃଶ ଅଭିନ୍ନ, ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ।
ଅତୋ ଽନନ୍ତେନ ତଥା ହି ଲିଙ୍ଗମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ଅନନ୍ତ, କାରଣ ଏହିପରି ଚିହ୍ନ ମିଳେ।
ଉଭଯଵ୍ଯପଦେଶାତ୍ତ୍ଵହିକୁଣ୍ଡଲଵତ୍
ଦୁଇଟି ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି, ସାପ ଓ ଚକ୍ର ସଦୃଶ।
ପ୍ରକାଶାଶ୍ରଯଵଦ୍ଵା ତେଜସ୍ତ୍ଵାତ୍
କିମ୍ବା, ଆଲୋକର ଆଧାର ସଦୃଶ, କାରଣ ଏହା ତେଜସ୍ୱୀ।
ପୂର୍ଵଵଦ୍ଵା
କିମ୍ବା, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି।
ପ୍ରତିଷେଧାଚ୍ ଚ
ନିଷେଧ ଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପରମତସ୍ସେତୂନ୍ମାନସଂବନ୍ଧଭେଦଵ୍ଯପଦେଶେଭ୍ଯଃ
ପକ୍ଷବିପକ୍ଷର ମାପ, ସଂଯୋଗ ଓ ନାମର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବାଦୀଙ୍କର ମତ ଖଣ୍ଡିତ ହୁଏ।
ସାମାନ୍ଯାତ୍ ତୁ
ତଥାପି, ସାଧାରଣତା ଦ୍ୱାରା।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଃ ପାଦଵତ୍
ଏହା ବୁଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପାଦର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଭଳି।
ସ୍ଥାନଵିଶେଷାତ୍ପ୍ରକାଶାଦିଵତ୍
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା, ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଭଳି।
ଉପପତ୍ତେଶ୍ ଚ
ଏବଂ, ଯୁକ୍ତିସମ୍ମତ ହେବାରୁ।
ତଥାନ୍ଯପ୍ରତିଷେଧାତ୍
ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ନିଷେଧ ନଥିବାରୁ।
ଅନେନ ସର୍ଵଗତତ୍ଵମାଯାମଶବ୍ଦାଦିଭ୍ଯଃ
ଏହା ଦ୍ୱାରା, 'ଆକାଶ' ଓ ଏହା ଭଳି ଶବ୍ଦରୁ ସର୍ବବ୍ୟାପକତା ବୁଝାଯାଏ।