ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରାଣି

ଜୀଵମୁଖ୍ଯପ୍ରାଣଲିଙ୍ଗାନ୍ ନେତି ଚେନ୍ ନୋପାସାତ୍ରୈଵିଧ୍ଯାଦାଶ୍ରିତତ୍ଵାଦ୍ ଇହ ତଦ୍ଯୋଗାତ୍

ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଜୀବ ଓ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣର ଚିହ୍ନ ଥିବାରୁ ଏହା ଏମିତି ନୁହେଁ, ତେବେ ତିନିପ୍ରକାର ଧ୍ୟାନ ଦୁହିଁଠାରେ ଆଧାରିତ ଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି।

ସର୍ଵତ୍ର ପ୍ରସିଦ୍ଧୋପଦେଶାତ୍

ସମସ୍ତଠାରେ, ଉପଦେଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବାରୁ।

ଵିଵକ୍ଷିତଗୁଣୋପପତ୍ତେଶ୍ ଚ

ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ଗୁଣ ଯୋଗ୍ୟ ହେବାରୁ।

ଅନୁପପତ୍ତେସ୍ ତୁ ନ ଶାରୀରଃ

କିନ୍ତୁ ଶରୀରୀ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

କର୍ମକର୍ତୃଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ

କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଓ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବାରୁ।

ଶବ୍ଦଵିଶେଷାତ୍

ବିଶେଷ ଶବ୍ଦବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା।

ସ୍ମୃତେଶ୍ ଚ

ସ୍ମୃତିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଥାଏ।

ଅର୍ଭକୌସ୍ତ୍ଵାତ୍ ତଦ୍ଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ ନେତି ଚେନ୍ ନ ନିଚାଯ୍ଯତ୍ଵାଦ୍ ଏଵଂ ଵ୍ଯୋମଵଚ୍ ଚ

ଯଦି କେହି କହନ୍ତି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥା ଓ ଏହି ପରି ନାମକରଣ ଦ୍ୱାରା ଏହା ହୁଏନି, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାକୁ ଶିଖାଯିବା ସମ୍ଭବ, ଯେପରି ଆକାଶ ପାଇଁ ହୁଏ।

ସଂଭୋଗପ୍ରାପ୍ତିର୍ ଇତି ଚେନ୍ ନ ଵୈଶେଷ୍ଯାତ୍

ଯଦି କହାଯାଏ ଭୋଗ ମିଳିଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଠାରେ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି।

ଅତ୍ତା ଚରାଚରଗ୍ରହଣାତ୍

ଖାଇବାରୁ, କାରଣ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଦୁହିଁକୁ ଧରାଯାଏ।

ପ୍ରକରଣାଚ୍ ଚ

ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଵ୍ ଆତ୍ମାନୌ ହି ତଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍

ଦୁଇଟି ଆତ୍ମା ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, କାରଣ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଏ।

ଵିଶେଷଣାଚ୍ ଚ

ବିଶେଷଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ଅନ୍ତର ଉପପତ୍ତେଃ

ଭିତରେ ଥିବା ଦ୍ୱାରା।

ସ୍ଥାନାଦିଵ୍ଯପଦେଶାଚ୍ ଚ

ସ୍ଥାନ ଓ ଏହିପରି ନାମକରଣ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ସୁଖଵିଶିଷ୍ଟାଭିଧାନାଦ୍ ଏଵ ଚ

ସୁଖରେ ବିଶେଷ ଥିବା କଥା କୁହିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ଅତ ଏଵ ଚ ସ ବ୍ରହ୍ମ

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ବ୍ରହ୍ମ।

ଶ୍ରୁତୋପନିଷତ୍କଗତ୍ଯଭିଧାନାଚ୍ ଚ

ଉପନିଷଦରେ ଥିବା ଗତିର କଥା କୁହିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ଅନଵସ୍ଥିତେର୍ ଅସଂଭଵାଚ୍ ଚ ନେତରଃ

ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଶେଷ ନାହିଁ ଓ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ଅନ୍ତର୍ଯାମ୍ଯଧିଦୈଵାଧିଲୋକାଦିଷୁ ତଦ୍ଧର୍ମଵ୍ଯପଦେଶାତ୍

ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଦେବତା, ଜଗତ ଓ ଏହିପରି ସବୁରେ ତାହାର ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ।

ନ ଚ ସ୍ମାର୍ତମ୍ ଅତଦ୍ଧର୍ମାଭିଲାପାଚ୍ ଛାରୀରଶ୍ ଚ

ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଯାହାକୁ କୁହାଯାଏ, ତାହା ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଗୁଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ଏବଂ ଏହା ଶରୀରୀ ମଧ୍ୟ।

ଉଭଯେ ଽପି ହି ଭେଦେନୈନମ୍ ଅଧୀଯତେ

ଉଭୟକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ।

ଅଦୃଶ୍ଯତ୍ଵାଦିଗୁଣକୋ ଧର୍ମୋକ୍ତେଃ

ଅଦୃଶ୍ୟତା ଓ ଏହିପରି ଗୁଣ ତାହାର ଧର୍ମ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।

ଵିଶେଷଣଭେଦଵ୍ଯପଦେଶାଭ୍ଯାଂ ଚ ନେତରୌ

ଯେହেতୁ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ନାମରେ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ନୁହେଁ।

ରୂପୋପନ୍ଯାସାଚ୍ ଚ

ଏବଂ ରୂପ ଉଲ୍ଲେଖ ହେବାରୁ।

ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ସାଧାରଣଶବ୍ଦଵିଶେଷାତ୍

ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦର ବିଶେଷ ଉପଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ବୈଶ୍ୱାନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି।

ସ୍ମର୍ଯମାଣମ୍ ଅନୁମାନଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଇତି

ଯଦି କୁହାଯାଏ ଯେ ସ୍ମୃତି ମାନେ ଅନୁମାନ, ତେବେ ଏହା ହେବା ସମ୍ଭବ।

ଶବ୍ଦାଦିଭ୍ଯୋ ଽନ୍ତଃପ୍ରତିଷ୍ଠାନାଚ୍ ଚ ନେତି ଚେନ୍ ନ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଯୁପଦେଶାଦ୍ ଅସମ୍ଭଵାତ୍ ପୁରୁଷମପି ଚୈନମ୍ ଅଧୀଯତେ

ଯଦି କେହି କୁହନ୍ତି ଯେ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଭିତରେ ସ୍ଥିତ, ତେଣୁ ଏହା ନୁହେଁ, ତେବେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶିକ୍ଷା ଭିନ୍ନ କଥା କୁହେ, ଏବଂ ଏହାକୁ 'ପୁରୁଷ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପଢ଼ାଯାଏ।

ଅତ ଏଵ ନ ଦେଵତା ଭୂତଂ ଚ

ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ନ ଦେବତା, ନ ଭୂତ।